ABD'de 25 eyalet, Başkan Donald Trump yönetiminin ülkenin 60 ticaret ortağından ithal edilen ürünlere getirdiği gümrük vergilerine karşı dava açtı. California, Arizona ve Oregon başsavcılarının öncülüğünde bir araya gelen eyaletler, ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi'nde Trump yönetiminin geçen ay açıkladığı tarifelere itiraz etti.
Dava gerekçesi: Yasal yetki aşımı ve İdari Usul Yasası ihlali
Dava dilekçesinde, Trump yönetiminin 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 301. Bölümü kapsamında uygulamaya koyduğu tarifelerde yasal yetkisini aştığı ve İdari Usul Yasası'nı ihlal ettiği savunuldu. Başsavcılar, söz konusu tarifelerin gerçek bir gerekçeye dayanmadığını, iddia edilen zorla çalıştırma uygulamalarını hedef almak amacıyla tasarlanmadığını ve daha önce mahkemeler tarafından yasaya aykırı bulunan tarifeleri yeniden uygulamaya koyma amacı taşıdığını ileri sürdü.
Dava dilekçesinde mahkemeden, tarife kararının hukuka aykırı ilan edilerek iptal edilmesi, yürürlüğünün durdurulması ve tarifeler kapsamında ödenen gümrük vergilerinin iade edilmesi talep edildi.
Hangi eyaletler davaya katıldı?
Trump yönetimine karşı açılan davaya katılan eyaletler arasında Colorado, Connecticut, Delaware, Hawaii, Illinois, Massachusetts, Maryland, Maine, Michigan, Minnesota, Nevada, New Jersey, New Mexico, New York, North Carolina, Rhode Island, Virginia, Vermont, Washington ve Wisconsin yer alırken, Kentucky ve Pennsylvania valileri de koalisyona katıldı.
California Başsavcısı Rob Bonta, yaptığı yazılı açıklamada, "Başkan Trump, Amerikalıların yaşam maliyetini artırma konusunda o kadar kararlı ki bunu yapmak için yasaları tekrar tekrar ihlal etmeyi göze alıyor." ifadelerini kullandı. Bonta, bunun Trump yönetiminin tarifeleri yasa dışı biçimde uygulamaya yönelik üçüncü girişimi olduğunu belirterek, yönetimin yetkisini kötüye kullanmasına karşı üçüncü kez dava açtıklarını kaydetti.
Başsavcılardan sert tepkiler
Arizona Başsavcısı Kris Mayes de yaptığı açıklamada, tarifelerin market fiyatlarının yükselmesine, küçük işletmelerin daha yüksek maliyetlerle karşı karşıya kalmasına ve ekonominin neredeyse her sektöründe kaosa yol açtığını savundu. Oregon Başsavcısı Dan Rayfield ise "yasa dışı" olarak tanımladığı gümrük vergilerinin bedelini yabancı hükümetlerin değil ABD halkının ödediğini ifade etti.
ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), 23 Temmuz'da, zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ithalatını yasaklamada ve bu yasağı etkin şekilde uygulamada yetersiz kaldıkları gerekçesiyle 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 301. Bölümü kapsamında yürütülen soruşturmalar sonucunda 60 ticaret ortağına yüzde 10 veya yüzde 12,5 oranında gümrük vergisi uygulanacağını duyurmuştu.
Yüksek Mahkeme kararının ardından gelen hamle
Trump yönetiminin son tarife hamlesi, ABD Yüksek Mahkemesi'nin Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası'na (IEEPA) dayandırılarak uygulanan tarifelerin yasaya aykırı olduğuna hükmetmesinin ardından 24 Şubat'ta 122. Bölüm kapsamında devreye sokulan 150 gün süreli yüzde 10 oranındaki geçici küresel tarifelerin süresinin dolmasına bir gün kala gelmişti.
