ABD Yüksek Mahkemesi, doğumla vatandaşlık hakkının korunması yönünde kritik bir karar alırken, aynı anda cinsiyetini terk eden kız çocukları ve kadınların devlet okulu ile üniversite spor takımlarında oynamasını engelleyen eyalet yasalarını da onayladı. Bu kararlar, ülkede uzun süredir tartışılan iki önemli konuda yeni bir dönemin kapısını araladı.
Doğumla Vatandaşlık Hakkı Anayasa ile Güvence Altında
Yüksek Mahkeme, Başkan Donald Trump'ın sınırlamaya çalıştığı doğumla vatandaşlık hakkının ABD Anayasası'nın 14. maddesi ile korunduğu gerekçesiyle mevcut uygulamanın devamı yönünde görüş bildirdi. Başyargıç John Roberts, anayasanın ABD'de doğan hemen hemen tüm çocuklara otomatik olarak doğum hakkı yoluyla vatandaşlık hakkı tanıdığına hükmetti. Bu kararla birlikte, Trump'ın ülkede yasa dışı veya geçici olarak bulunan kişilerin çocuklarının vatandaş olmadığını ilan eden başkanlık kararnamesi reddedildi.
Ret kararı, Mahkemenin 9 üyesinden 6'sının evet oyuyla alınırken, doğumla kazanılan vatandaşlık hakkı yeniden teyit edildi. Bu karar, ülkede uzun süredir devam eden bir tartışmaya son noktayı koydu.
Trump'ın Kararnamesi Yürürlüğe Giremedi
Donald Trump'ın ikinci döneminin ilk gününde yayımladığı başkanlık kararnamesi, ülkeye yasa dışı yollarla giren veya geçici vizelerle yasal olarak burada yaşayan ve çalışan ebeveynlerin ABD'de doğan bebeklerinin vatandaşlık almasını engellemeyi amaçlıyordu. Ancak söz konusu kararname, bu konuda davaların görüldüğü alt mahkemelerin tamamında davaya hakimlerce anayasaya aykırı bulunduğu için hiçbir zaman yürürlüğe girmemişti.
ABD Anayasası'nın iç savaştan sonra yazılan 14. maddesinde 'ABD'de doğan veya vatandaşlığa kabul edilen ve yargı yetkisine tabi olan tüm kişiler, Amerika Birleşik Devletleri vatandaşıdır.' ifadeleri yer alırken, Trump bu hükmün yalnızca eski köleler için geçerli olduğunu, 'tüm dünyanın ABD'yi işgal etmesi anlamına gelmediğini' savunmuştu. Mahkeme ise bu yorumu reddetti.
Trans Sporculara Yönelik Eyalet Yasaları Onaylandı
ABD Yüksek Mahkemesi, cinsiyetini terk eden kız çocukları ve kadınların devlet okulu ve üniversite spor takımlarında oynamasını yasaklayan eyalet yasalarını onayladı. Bu karar, trans bireylerin spor katılımı konusunda eyaletlerin kendi düzenlemelerini yapma yetkisini tanıyor. Karar, özellikle muhafazakar eyaletlerde benzer yasaların önünü açabilir.
Mahkemenin bu iki kararı, ABD'de hem vatandaşlık hem de trans hakları konularında önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Doğumla vatandaşlık hakkının korunması, göçmen topluluklar tarafından memnuniyetle karşılanırken, trans sporculara getirilen yasak ise LGBTQ+ hakları savunucuları tarafından eleştirildi.
