NASA, Ay yüzeyinde kalıcı bir yerleşim birimi kurma planını hızlandırarak, bilimsel araç gereçler ve kargo taşımaları için üç özel şirkete toplam 590 milyon dolar ödeneceğini duyurdu. Anadolu Ajansı'nın CNN'den aktardığı habere göre, NASA'nın stratejisi Ay'a iniş araçları, roketler, gezginler ve diğer lojistik varlıkların ulaştırılmasını içeriyor.
Üç şirkete 590 milyon dolar
NASA tarafından düzenlenen basın toplantısında, Astrobotic, Firefly ve Intuitive Machines adlı üç özel şirkete toplam 590 milyon dolar ödeneceği kaydedildi. Ay Üssü Programı Yönetici Müdürü Carlos Garcia-Galan, bu anlaşmaların kalıcı bir yerleşim birimi kurmayı hedefleyen planın "Aşama 1" parçasını oluşturduğunu açıkladı.
İlk aşama 2028'e kadar sürecek
Ay yüzeyinde kalıcı bir yerleşim birimi kurma planının ilk evresinin 2028'e kadar sürmesi ve 10 milyar dolara mal olması bekleniyor. 2030 yılı sonrasını kapsayan aşamalarda ise Ay'da ilk basınçlı yaşam alanlarının inşa edilmesi ve güç jeneratörlerinin kurulması hedefleniyor.
Aksamalar takvimi zorluyor
NASA'nın planlamasına karşılık, işbirliği yapılan özel sektör şirketlerinde ciddi operasyonel aksamalar yaşanıyor. ABD'li iş insanı Jeff Bezos'un uzay şirketi Blue Origin'e ait insansız New Glenn roketinin mayıs ayında fırlatma rampasında infilak etmesi, şirketin bu yıl Ay'ın güney kutbuna göndermeyi planladığı devasa robotik iniş aracı "Blue Moon"un takvimini belirsizliğe itti. NASA yetkilisi Garcia-Galan, gerekirse Blue Moon aracını farklı bir fırlatma roketiyle göndermek için alternatif arayışında olduklarını söyledi.
NASA Başkanı Jared Isaacman, daha önce yaptığı açıklamada, özel sektör ortaklarının önündeki engelleri kaldırmak için aktif rol üstleneceklerini ve bu süreçte beklemekle yetinmeyeceklerini belirtmişti.
Siyasi destek ve 30 milyar dolarlık bütçe
Kapsamlı Ay Üssü projesinin toplam maliyetinin 30 milyar doları bulması bekleniyor. Bu bütçe, halihazırda 100 milyar dolar harcanan ve nisanda insanlı Ay uçuşu testini gerçekleştiren Artemis programının en kritik ayağını oluşturuyor. ABD Kongresi, Çin ile girilen uzay rekabetinde teknolojik üstünlüğü korumak adına projeye tam destek verirken; Trump yönetimi de NASA'nın genel bilim bütçesinde yüzde 50'ye yakın kesinti önermesine rağmen, "ABD hakimiyetini kurmak" adına Ay Üssü bütçesini artırma yoluna gidiyor.
Gateway projesi rafa kalktı
Mali kaynakların yönetimi kapsamında NASA, mart ayında sürpriz bir kararla Ay yörüngesinde kurulması planlanan "Gateway" uzay istasyonu projesini aniden rafa kaldırmıştı. Ajans, kaynakların yörüngede değil, doğrudan Ay yüzeyinde altyapı kurmak için harcanmasının daha verimli olacağını açıklamıştı.
