Trump'ın İran Tehditleri Kritik Eşikte: Nükleer Endişe ve Bölgesel Gerilim Tırmanıyor
ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik sert tehditleri, uluslararası arenada kritik bir karar anına işaret ediyor. Trump'ın, İran'ın köprü ve enerji santralleri gibi sivil altyapısını "yok etme" tehdidini hayata geçirip geçirmeyeceği veya müzakerelere fırsat tanımak için süreyi uzatıp uzatmayacağı belirsizliğini korurken, bu tür bir saldırının sıradan İran halkı için yıkıcı sonuçlar doğurabileceği ve bölgede tehlikeli misillemeleri tetikleyebileceği değerlendiriliyor.
"Medeniyet Yok Olacak" İfadeleri ve Devrim Vurgusu
Trump, Truth Social sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda dikkat çeken ifadeler kullandı: "Bu gece koca bir medeniyet yok olacak ve bir daha asla geri getirilmeyecek. Bunun olmasını istemiyorum ama muhtemelen olacak." Trump, bu durumun "daha zeki ve daha az radikalleşmiş zihinlerin hakim olduğu bir ortamda belki de devrim niteliğinde harika bir gelişmeye yol açabileceğini" öne sürerek, "47 yıllık gasp, yolsuzluk ve ölüm nihayet sona erecek. Tanrı İran'ın yüce halkını korusun" ifadelerini ekledi. Bu açıklamalar, "ABD Başkanı savaşta kontrolü kaybediyor" değerlendirmelerini güçlendirdi.
Yönetim İçinde Şahin-Güvercin Ayrımı ve Nükleer Endişeler
Axios haber sitesinin bir ABD'li kaynağa dayandırdığı habere göre, Trump İran konusunda yönetimdeki en sert tutuma sahip isim olarak öne çıkıyor. Bir başka ABD'li yetkili, Savunma Bakanı Pete Hegseth veya Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun Trump'ı teşvik ettiği iddialarını küçümseyerek, "Başkan en kana susamış olanı, adeta kuduz bir köpek gibi. Onlar başkana kıyasla güvercin gibi kalıyor" sözlerini sarf etti.
Öte yandan İngiliz Guardian gazetesi, Trump'ın tehditlerinin ulaştığı aşırılık ve çatışmadan çıkış yolu bulma konusundaki artan çaresizliğinin, öngörülemez bir başkanın nükleer silah kullanma ihtimaline dair endişeleri artırdığını bildirdi. Gazete, ABD sisteminde bir başkanın nükleer saldırı emri verme konusunda tek yetkiye sahip olduğunu vurgulayarak, Ocak 2021'de dönemin Genelkurmay Başkanı Mark Milley'in, Trump'ın öngörülemezliğinden duyduğu endişe nedeniyle üst düzey komutanlara, herhangi bir nükleer karar sürecine mutlaka kendisinin de dahil edilmesini söylediği iddialarını hatırlattı. Beyaz Saray ise "İran'da nükleer silah kullanılacağı" yönündeki iddiaları reddetti.
İran'dan Sert Tepki ve Hark Adası Saldırıları
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Trump'ın tehditlerini hayata geçirmesi halinde "süper savaş suçlusu" olacağını belirterek, Tahran'ın her türlü saldırıya veya tehdide "derhal ve pişman edici" karşılık vereceğini söyledi. Garibabadi, "ABD Başkanı'nın, etkileri İran'la sınırlı kalmayacak bu tehditleri gerçekleştirmekten vazgeçmesi tavsiye edilir aksi takdirde adı tarihe süper savaş suçlusu olarak geçecektir" diye konuştu.
Trump'ın tehditlerine paralel olarak, ABD ordusunun İran'ın petrol ihracının yüzde 90'ının yapıldığı Hark Adası'nı vurduğu açıklandı. İran'ın yarı resmi Mehr Haber Ajansı'na göre, ABD-İsrail, Hark Adası'na birkaç saldırı düzenledi ve adadan patlama sesleri duyuldu. Üst düzey bir ABD'li yetkili, saldırıların petrol altyapısına yönelik olmadığını, daha önce hasar görmüş hava savunma sistemleri ve füze sahalarını zayıflatmayı amaçlayan "yeniden vurma" saldırıları olduğunu iddia etti.
Pakistan'dan Arabuluculuk Çağrısı ve Dünyadan Tepkiler
Arabulucu Pakistan, Trump'ın verdiği sürenin dolmasına saatler kala hem ABD'ye hem de İran'a çağrı yaptı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump'a İran'a tanınan süreyi iki hafta uzatması, İran yönetimine ise Hürmüz Boğazı'nı iki hafta süreyle açması çağrısında bulundu. Adı açıklanmayan bir İranlı yetkili, Reuters'a yaptığı açıklamada, Tahran yönetiminin bu çağrıya olumlu yaklaştığını söyledi.
Trump'ın "İran'da medeniyet yok olacak" tehdidine dünyadan tepkiler geldi:
- Vatikan: Papa 14. Leo, bunun "kabul edilemez" olduğunu belirterek diyaloğa geri dönülmesi çağrısı yaptı.
- Fransa: Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, Trump'ın tehdidini hayata geçirmeyeceğini umduğunu ifade ederek "Aşırı olan her şey değersizdir. Bir medeniyet silinemez" dedi.
- İtalya: Hükümet, İran halkının hükümetinin eylemlerinin bedelini ödememesi gerektiğini bildirdi.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Macaristan'da yaptığı açıklamada, "ABD'nin İran'la ilgili askeri hedeflerini büyük ölçüde gerçekleştirdiğini" belirterek, "Bu da şu anlama geliyor, Başkan Trump'ın söylediği gibi bu savaş çok yakında sona erecek" yorumunu paylaştı. İran medyası ise Trump'ın tehditlerinin ardından müzakerelere ilişkin tüm dolaylı yolların ve mesaj alışverişinin dondurulduğunu açıkladı.
