AB ve İngiltere arasında tarihi anlaşma: Cebelitarık sınır kapısı kaldırıldı
Avrupa Birliği (AB) ile İngiltere arasında imzalanan anlaşma kapsamında, İspanya ile Cebelitarık arasındaki giriş ve çıkış kontrollerinin yapıldığı sınır kapısı tarihe karıştı. Sınır kapısının kaldırılmasıyla ilgili düzenlenen törene, İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares, Cebelitarık Özerk Yönetim Hükümeti Başbakanı Fabian Picardo ve çevredeki ilçelerin belediye başkanları katıldı.
Sanchez: 'Kıta Avrupası'ndaki son duvar yıkılıyor'
Törende konuşan İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, sınırın kaldırılmasının fırsatlarla dolu yeni bir dönemi başlattığını ve 'açık bir yarayı kapattığını' belirtti. Sanchez, 'Tarih yazıyoruz. Bugün, kıta Avrupası'ndaki son duvar yıkılıyor. Ortak refaha dayalı yeni bir dönemin kapılarını aralıyoruz' ifadelerini kullandı. Duvarların yaraları açık tutmak için örüldüğünü vurgulayan Sanchez, Cebelitarık'taki sınır duvarının yıkılmasıyla uzun yıllardır binlerce işçi için açık bir yara olan sorunun ortadan kaldırıldığını söyledi.
Anlaşma Brüksel'de imzalandı, 15 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi
İngiltere'nin 31 Ocak 2020'de resmi olarak AB üyeliğini sonlandırmasının ardından, AB ile İngiltere'nin ana kara problemi olan Cebelitarık hakkında varılan anlaşma, 15 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girdi. Anlaşma, tüm tarafların parlamentolarının onayının ardından Brüksel'de imzalanmıştı. Bundan böyle tüm İspanyollar ve İspanya'da turist olarak bulunanlar artık sınır kontrolü olmadan Cebelitarık'a girebilecek. Bu değişiklikten, özellikle Cebelitarık'ta çalışan ve bölgeye giriş çıkış yaparken uzun kuyruklarla karşılaşan İspanyol vatandaşları başta olmak üzere 15 bin 500'den fazla kişinin yararlanması bekleniyor.
Sınır kontrolleri liman ve havaalanında devam edecek
İngiltere'ye bağlı olan Cebelitarık, İspanya ile arasındaki sınır hattını tamamen sökerken, sınır kontrollerini limanında ve havaalanında yapacak. Brexit sonrasında geçen sert müzakerelerin ardından varılan anlaşmanın öne çıkan maddeleri arasında, 'İngiliz toprağını İspanya'dan ayıran sınır hattının kaldırılması, İspanya ile Cebelitarık arasındaki insan ve mal dolaşımının önündeki tüm fiziki engellerin sona ermesi, Schengen sınır kontrolsüz geçiş bölgesini, AB Tek Pazarı'nı ve AB Gümrük Birliği'ni tam güvence altına alması' yer alıyor.
Cebelitarık'ın tarihi: Utrecht Antlaşması'ndan referandumlara
İspanya'nın güneyindeki Cebelitarık Özerk Bölgesi'nin egemenliği, 1713 tarihli Utrecht Antlaşması ile İspanya tarafından İngiltere'ye devredilmişti. Cebelitarık'ta 1967'de yapılan halk oylamasında yüzde 96 gibi büyük bir oranla Cebelitarıklılar, İngiltere'ye bağlılığını yinelemişti. 30 Mayıs 1969'da kendi anayasasını yürürlüğe koyup İngiltere'nin egemenliği altında kalma arzusunu açıkça ortaya koyunca, dönemin İspanya diktatörü Francisco Franco, 8 Haziran 1969'da sınır kapısını tamamen kapatmıştı. Franco'nun telefon bağlantılarını bile kestiği bu karar, 15 yıl boyunca uygulanmasının ardından Şubat 1985'te sonlandırılmış ve sınır kapısı tekrar açılmıştı.
AB süreci ve Brexit sonrası müzakereler
1973'te İngiltere, Avrupa Ekonomik Topluluğu'na (şimdiki AB) girdiğinde Cebelitarık da Topluluğa dışişleri İngiltere'ye bağlı Avrupa toprağı olarak dahil olmuştu. 2002'de yapılan referandumda Cebelitarıklıların yüzde 98,97'si, İngiltere ile İspanya arasında varılan 'ortak egemenlik' statüsüne karşı çıkıp İngiltere'ye bağlılığını bir kez daha göstermişti. İngiltere'nin Brexit ile 31 Ocak 2020'de AB üyesi olmayı sonlandırmasıyla statü krizi yaşayan Cebelitarık için İngiltere, İspanya ve AB arasında yürütülen müzakereler 11 Haziran 2025'te sonuçlanmıştı. Tüm tarafların parlamentolarının onayının ardından imzalanan anlaşma, 15 Temmuz 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi.
