Avrupa Birliği'nde (AB), otomotiv sektöründe geri dönüşümü artırmak ve kritik ham maddelerde dışa bağımlılığı azaltmak amacıyla hazırlanan Ömrünü Tamamlamış Araçlar Tüzüğü 13 Ağustos'ta yürürlüğe girdi. AB Komisyonu, araçların tasarım, üretim, toplama ve kullanım ömrü sonundaki işlemlere ilişkin kuralları revize edeceğini açıkladı.
Yeni düzenlemenin hedefleri
Yeni düzenlemeyle otomotiv sektöründe kaynakların daha verimli kullanılması, değerli malzemelerin geri kazanımı ve yeniden kullanımının artırılması ve araçların yaşam döngüsü boyunca çevresel performansının iyileştirilmesi hedefleniyor. Düzenleme kapsamında araçların sökülmesini, parçaların yeniden kullanılmasını ve malzemelerin geri dönüştürülmesini kolaylaştıracak biçimde tasarlanması teşvik edilecek.
Geri dönüştürülmüş malzeme zorunluluğu
Yeni kurallar, araç üretiminde geri dönüştürülmüş malzeme kullanımına yönelik zorunlu hedefler getirecek. Bu çerçevede, yeni araçlarda kullanılan plastiklerin 2032'den itibaren en az yüzde 15'inin, 2036'dan itibaren ise en az yüzde 25'inin geri dönüştürülmüş malzeme içermesi gerekecek. AB Komisyonu, çelik ve alüminyum için de 2033'ten itibaren uygulanması öngörülen geri dönüştürülmüş içerik hedefleri belirleyecek.
İzleme ve toplama şartları sıkılaşıyor
Yeni kurallarla kullanım ömrünün sonuna ulaşan araçların toplanması ve izlenmesine ilişkin şartlar da sıkılaştırılacak. İkinci el araçlarla ömrünü tamamlamış araçların birbirinden ayrılmasına yönelik daha açık kriterler uygulanacak ve araçların izlenebilirliği güçlendirilecek.
Kritik ham maddelerin geri kazanımı artacak
Ömrünü tamamlamış araçlardan özellikle alüminyum, bakır ve nadir toprak elementleri gibi kritik ham maddelerin daha fazla geri kazanılmasına yönelik tedbirler alınacak. Düzenleme kapsamında 2031'in ortalarından itibaren yalnızca trafiğe çıkmaya elverişli araçların AB dışına ihraç edilmesine izin verilecek. Böylece, hurda niteliğindeki araçların ikinci el araç olarak üçüncü ülkelere gönderilmesinin önüne geçilecek.
Üretici sorumluluğu ve yıllık atık miktarı
Genişletilmiş üretici sorumluluğu sistemi ile otomobil üreticilerinin piyasaya sundukları araçların kullanım ömrü sonunda toplanması ve işlenmesinin maliyetlerine katkı vermesi sağlanacak. Avrupa'da her yıl 10-12 milyon araç kullanım ömrünü tamamlayarak atık olarak değerlendiriliyor. Bu düzenlemeyle birlikte, hem çevresel etkinin azaltılması hem de kritik hammaddelerde stratejik bağımsızlığın güçlendirilmesi amaçlanıyor.
