Yarı resmi Fars Haber Ajansı'na göre, İran heyeti, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik saldırı tehdidinin ardından İsviçre'deki müzakere alanını terk etti. Trump, daha önce yaptığı açıklamada, "İran, Lübnan'daki yüksek maaşlı vekil güçlerinin sorun çıkarmalarını derhal engellemelidir. Aksi takdirde, geçen hafta yaptığımız gibi İran'a yine çok sert bir darbe indireceğiz, hatta bu sefer daha da sert şekilde" ifadelerini kullanmıştı.
İran heyeti neden ayrıldı?
İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Trump'ın tehditlerini ciddiye almadıklarını belirtse de, heyet müzakereleri terk etti. DHA'nın haberine göre, ABD ile kalıcı barış anlaşmasına yönelik müzakerelere katılacak İran heyeti daha önce İsviçre'ye ulaşmıştı. İsviçre Dışişleri Bakanlığı, "İran heyetinin İsviçre'ye varışını memnuniyetle karşılıyoruz" açıklamasını yapmıştı. Görüşmelerin Bürgenstock kasabasında yapılması planlanıyordu.
ABD heyeti İsviçre'de
ABD Başkan Yardımcısı James David Vance de, İran ile yapılacak barış müzakerelerine katılmak üzere İsviçre'ye geldi. Vance'i taşıyan uçak, yerel saatle 05.59'da Emmen Hava Üssü'ne iniş yaptı. ABD heyetinde Vance'in yanı sıra Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner de yer alıyor. Vance, müzakerelerin "birkaç gün" süreceğini belirterek, kendisinin İsviçre'de "bir ya da iki gün" kalacağını söyledi. Vance, müzakerelerin ilk turunun amacının "gerçek müzakere yapısını ve sürecini oluşturmak" olduğunu vurguladı.
İran heyetinde kimler var?
İran medyasının bildirdiğine göre, İran heyetine İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf liderlik ediyor. Heyette ayrıca Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreter Yardımcısı Ali Bakıri ve Merkez Bankası Başkanı Abdülnasır Himmeti gibi üst düzey isimler yer alıyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Genelkurmay Başkanı Asim Munir de İsviçre'ye ulaştı. Uluslararası Atom Enerji Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi'nin de görüşmelere katılması bekleniyor.
Hürmüz Boğazı iddiası
ABD ve İran, müzakereler sürerken 60 günlük bir ateşkes üzerinde anlaşmış olsalar da, İran Devrim Muhafızları Ordusu dün İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırıları nedeniyle Hürmüz Boğazı'nın kapatılacağını duyurmuştu. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Sözcüsü Tim Hawkins ise bu iddiaları reddederek, boğazın açık olduğunu belirtti. Hawkins, "Deniz trafiği akmaya devam ediyor ve ABD güçleri durumun bu şekilde sürmesini sağlamak için gelişmeleri izlemeyi sürdürüyor" dedi.
Görüşmeler başladı
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ilk olarak Pakistan ve Katarlı arabulucular ile görüşeceklerini, öğleden sonra ise ABD-Pakistan-Katar'ın katılımıyla dörtlü toplantının gerçekleştirileceğini açıkladı. Katar Dışişleri Bakanlığı da, Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğunda ABD ile İran arasındaki görüşmelerin başladığını duyurdu. Bekayi, görüşmelerin odak noktasının savaşın sonlandırılması ve mutabakat zaptının uygulanması olacağını belirtti. Ayrıca, İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması ve petrol satışı için gerekli iznin verilmesi konularının da gündeme geleceğini dile getirdi.
Vance ve Şerif'ten açıklamalar
Görüşme sonrası basın açıklaması yapan Pakistan Başbakanı Şerif, "Eve döndüğümüzde elimizde çok güzel bir anlaşma olacak" dedi. ABD Başkan Yardımcısı Vance ise, "Barış her zaman çalışma ister. Büyük ilerleme kaydettik. ABD ve İran hiç bu kadar üst düzeyde buluşmadı. Trump yeni bir sayfa açmamızı istedi. İran halkıyla olan ilişkimizi dönüştürebiliriz" ifadelerini kullandı. Vance, Hürmüz Boğazı'nın açılması ve İran nükleer programının sona erdirilmesinin zaten gerçekleştirilmiş şeyler olduğunu belirterek, "Şimdi soru, birlikte ne kadar daha fazlasını başarabileceğimizdir" dedi.
İran Cumhurbaşkanı'ndan açıklamalar
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD'yle varılan mutabakat metnindeki maddelerin ülkesinin lehine olduğunu belirterek, "Müzakere sürecinin bugün başlamasıyla, Katar'da bloke edilen 6 milyar dolarımız geri dönecek" dedi. Pezeşkiyan, uranyum zenginleştirme hakkından asla vazgeçmeyeceklerini vurguladı. Ayrıca, halkın ekonomik sorunlar nedeniyle sıkıntı içinde olduğunu belirterek, "Halkı memnun edememekten ve insanların protesto için sokaklara çıkmasından endişe ediyorum" ifadelerini kullandı.
İran'dan Lübnan şartı
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, mutabakat zaptına ilişkin yaptığı açıklamada, "Lübnan dahil bütün cephelerde savaşın sona erdirilmesi hükmü uygulanmadığı sürece nihai anlaşma için müzakerelerin başlaması mümkün değil" dedi. Bekayi, nihai anlaşmaya yönelik müzakerelerin başlamasının mutabakat zaptının beş maddesinin yerine getirilmesine bağlı olduğunu belirtti.
