Küresel enerji piyasaları, Orta Doğu'dan gelen ardışık gelişmelerle yeni bir krizin eşiğine geldi. ABD yönetiminin İran petrolünün uluslararası piyasalarda satışına olanak tanıyan geçici lisansı iptal etmesi ve bölgede artan askeri hareketlilik, petrol fiyatlarında sert yükselişi tetikledi. Arz güvenliğine dair endişelerin zirveye çıkmasıyla Brent petrolün varil fiyatı 76,60 dolar seviyesini aştı.
Brent petrol 76,60 dolarda işlem görüyor
Brent petrolün varili, uluslararası vadeli piyasalarda 76,60 dolardan işlem görüyor. Dün 76,60 dolara kadar yükselen Brent petrol, günü 74,16 dolardan tamamladı. Bugün saat 09.20 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 3,29 artışla 76,60 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 72,65 dolardan alıcı buldu.
ABD'nin İran'a saldırısı ve lisans iptali etkili oldu
Fiyatlardaki artışta, ABD'nin dün İran'da 80'den fazla hedefe yönelik hava saldırısı düzenlediğini açıklaması ve İran'ın uluslararası piyasalara petrol satışını kolaylaştıran lisansını iptal etmesi etkili oldu. ABD Merkez Kuvvetler (CENTCOM) Komutanlığı, saldırılarda İran Devrim Muhafızları Ordusu'na ait deniz unsurlarının yanı sıra hava savunma sistemleri, kıyı gözetleme sistemleri ve gemisavar füze altyapısının hedef alındığını duyurdu.
İran ise saldırıları "açık bir saldırganlık" olarak nitelendirerek sert karşılık verileceğini açıkladı. Tahran yönetimi ayrıca Hürmüz Boğazı'nın yönetimine dış müdahaleye izin vermeyeceğini bildirdi.
Hürmüz Boğazı'nda tankerlere saldırı
Gelişmeler, Hürmüz Boğazı'nda 3 ticari tankerin hedef alınmasının ardından küresel enerji arzında aksama endişelerini güçlendirdi. Katar bayraklı LNG tankeri Al Rekayyat'ın insansız hava aracıyla hedef alındığı açıklanırken, deniz güvenliği kaynakları Umman açıklarında Suudi Arabistan bayraklı bir ham petrol tankerinin hasar gördüğünü bildirdi.
Arz kesintisi endişeleri
Küresel piyasalarda deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor. Boğazda yaşanabilecek herhangi bir aksamanın petrol ve LNG arzını olumsuz etkileyebileceği değerlendiriliyor. Ayrıca ABD Hazine Bakanlığının İran menşeli ham petrol ile petrol ve petrokimya ürünlerinin uluslararası piyasalarda satışına imkan sağlayan geçici lisansı iptal etmesi de arz görünümünü sıkılaştırabilecek bir gelişme olarak öne çıkıyor.
Uzmanlar uyarıyor: Fiyatlar yükselebilir
Uzmanlar, jeopolitik gerilimin tırmanması ve Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik risklerinin artmasının petrol piyasasında arz kesintisi endişelerini güçlendirdiğini belirterek, bölgede çatışmaların yayılması veya deniz trafiğinin aksaması halinde fiyatlardaki yükseliş eğiliminin sürebileceğini ifade ediyor. Buna karşın, diplomatik temasların yeniden başlaması ve boğazda petrol sevkiyatının kesintisiz sürmesi durumunda jeopolitik risk priminin azalabileceği ve fiyatlardaki yükselişin sınırlanabileceği kaydediliyor.
Brent petrolde teknik olarak 75,92 doların destek, 77,08 doların ise direnç bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.
ABD İran'ın lisansını iptal etti
ABD yönetimi, 21 Haziran'da yayımlanan ve İran petrolünün üretimi, teslimatı ve satışına izin veren 60 günlük genel lisansı geri çekti. ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC), yeni bir genel lisans yayımladı. Bu lisans, 21 Haziran'daki geçici lisansın yerini aldı. 7 Temmuz itibarıyla İran menşeli söz konusu ürünlerin satın alınması veya yüklenmesi dahil hiçbir işleme izin verilmeyecek. Önceki lisans kapsamında izin verilen mevcut işlemlerin tamamlanması ve tasfiye edilmesi için 17 Temmuz'a kadar süre tanındı.
