Deniz Çayırları Hızla Yok Oluyor: Yıllık Ekonomik Kayıp 42 Milyar Doları Bulabilir
Denizlerin gizli kahramanları olarak nitelendirilen deniz çayırları, iklim değişikliğiyle mücadelede kritik bir rol oynamasına rağmen ciddi bir tehdit altında. Yapılan araştırmalar, küresel ölçekte deniz çayırı örtüsünün her yıl yüzde 2 ila 7 oranında azaldığını ortaya koyuyor. Bu hızlı kaybın yaratacağı ekonomik zararın ise yıllık 42 milyar dolara kadar ulaşabileceği öngörülüyor.
Akdeniz'deki Değer 11,6 Milyar Dolar, Türkiye'de 276,6 Milyon Dolar
Son verilere göre, Akdeniz'deki deniz çayırı ekosistem hizmetlerinin yıllık değeri yaklaşık 11,6 milyar dolar seviyesinde. İtalya en yüksek değere sahipken, Slovenya en düşük değeri gösteriyor. Türkiye kıyılarındaki deniz çayırı ekosistemlerinin yıllık ekonomik değeri ise 276,6 milyon dolar olarak hesaplanıyor. Bu değerlendirmede sadece çayırlar değil, aynı ortamda yaşayan balıklar ve diğer canlıların ekonomik katkıları da dikkate alınıyor.
Her 30 Dakikada Bir Futbol Sahası Büyüklüğünde Alan Kayboluyor
Birleşmiş Milletler'in (BM) 2020 raporuna göre, dünyada her 30 dakikada bir futbol sahası büyüklüğünde deniz çayırı alanı yok oluyor. Deniz çayırı ekosistemlerinin karasal ekosistemlerden daha fazla karbon tutma kapasitesine sahip olduğu gerçeğinden hareketle BM, 2022 yılında 1 Mart'ı Dünya Deniz Çayırları Günü olarak ilan etti. Bu gün, farkındalığı artırmayı amaçlıyor.
"Gelecek Nesillere Karşı Sorumluluk"
İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı Suat Sözen, Dünya Deniz Çayırları Günü'nün önemine dikkat çekerek şunları söyledi: "Denizler, iklim kriziyle mücadeleden biyolojik çeşitliliğin korunmasına, gıda güvenliğinden ekonomik faaliyetlere kadar yaşamın devamlılığını sağlayan çok kıymetli bir kaynak. Üç tarafı denizlerle çevrili bir ülke olarak, denizlerimizi korumayı gelecek nesillere karşı bir görev olarak görmek gerekiyor." Sözen, bankanın TÜDAV iş birliğiyle yürüttüğü 'Denizlerin Geleceği: Deniz Çayırları' projesinin, mevcut çayırların haritalandırılması, korunması ve temizlenmesini kapsadığını vurguladı.
"Yılda 6 Milyar Litre Oksijen Sağlıyor"
TÜDAV Başkanı Prof. Dr. Bayram Öztürk ise deniz çayırlarının hayati rolüne işaret etti: "Deniz çayırlarını korumak, ekosistemin dengesini ve insanlığın yarınını güvence altına almaktır. Ülkemiz kıyılarındaki Posidonia oceanica türü deniz çayırları, bir metrekarede günde 16 litreye kadar oksijen üretiyor. 100 metrekarelik alanda ortalama 8 ton karbondioksit emiyor." Öztürk, deniz çayırlarının Akdeniz genelinde yılda 3,6 milyon tonun üzerinde, Türkiye kıyılarında ise yaklaşık 90 bin ton karbon bağlama kapasitesi olduğunu belirtti. Bu miktar, 70 binden fazla otomobilin bir yıllık karbondioksit salınımına eşdeğer.
Deniz canlılarının yüzde 25'ini barındıran deniz çayırları, Akdeniz kıyılarında son 50 yılda yüzde 35 oranında çekildi. Tropikal yağmur ormanlarından 35 kat daha hızlı karbon emme yeteneğine sahip bu ekosistemler, iklim değişikliği ve kirlilik nedeniyle ciddi tehdit altında. Yeniden ekim yapıldığında çayırların yılda sadece 1 cm büyüyebilmesi, kayıpların telafisini zorlaştırıyor. Uzmanlar, mevcut alanları korumanın kritik önem taşıdığını vurguluyor.
