Karabük Üniversitesi'nden Ulusal Su Güvenliği İçin Kapsamlı Kuraklık Raporu
Karabük Üniversitesi (KBÜ) Kamu Politikaları Araştırma ve Geliştirme Merkezi (KAPGEM) tarafından hazırlanan "Türkiye Kuraklıkla Mücadele Politika Raporu", Safranbolu Kampüsü Taş Bina'da gerçekleştirilen önemli bir tanıtım toplantısıyla kamuoyuna duyuruldu. Rapor, kuraklığı artık dönemsel bir çevre sorunu olarak değil, ulusal su güvenliğini ve sürdürülebilir kalkınmayı doğrudan etkileyen yapısal bir risk olarak ele alıyor.
Üst Düzey Katılımla Gerçekleşen Lansman
Tanıtım toplantısına KBÜ Rektörü Prof. Dr. Fatih Kırışık, Rektör Yardımcısı Prof. Dr. İsmail Rakıp Karaş, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü Şenol Ayyıldız, Karabük İl Tarım ve Orman Müdürü Yasin Önder, Karabük İl Afet ve Acil Durum (AFAD) Müdürü Mustafa Avcı'nın yanı sıra çok sayıda akademisyen ve davetli katıldı. Toplantı, konunun önemini vurgulayan geniş bir katılımla gerçekleşti.
Rektör Kırışık: "Yeni Kuraklık Yaklaşımı Şart"
Tanıtım toplantısında konuşan Rektör Prof. Dr. Fatih Kırışık, kuraklığın artık geçici bir sorun olmadığını kesin bir dille vurguladı. İklim değişikliğiyle birlikte kuraklığın yılın her döneminde hissedildiğini belirten Kırışık, su yönetiminde eski yöntemlerin yeterli olmadığını ifade ederek şu açıklamalarda bulundu:
"Kuraklık konusu sadece yaz aylarında konuştuğumuz bir konu olmaktan çıktı. Kış aylarında da kuraklık konuşuyoruz. Artık geçmiş dönemlerdeki kuraklık yaklaşımını bırakmamız, yeni kuraklık yaklaşımına göre hareket etmemiz gerekiyor."
Rektör Kırışık, raporun temel amacının; merkezi idareden yerel yönetimlere kadar tüm karar verici aktörlere kuraklıkla mücadelede yol gösterecek, uygulanabilir ve sistematik bir politika çerçevesi ortaya koymak olduğunu özellikle vurguladı. Kırışık, hazırlanan çalışmanın kurumsal düzeyde stratejik planlamaya katkı sunacak bir rehber niteliği taşıdığını da ifade etti.
Çarpıcı Veri: %34'lük Yağış Azalışı
Rapor sunumunda, yağış verilerinin kuraklık riskini ciddi şekilde büyüttüğüne dikkat çekildi. Sunumda paylaşılan grafiklere göre 1970–2025 dönemi ortalama yağış değerinin 618,1 mm seviyesinde olduğu; 2025 gerçekleşen yağışın ise 407,2 mm'ye gerilediği ve bunun yaklaşık %34'lük bir düşüşe karşılık geldiği belirtildi.
Çevre Politikaları Masasından Doç. Dr. Ertuğrul Esmeray yaptığı sunumda kuraklığın artık yapısal bir tehdit boyutuna ulaştığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:
"Kuraklık artık ülkemiz için bir sorun değil, sürdürülebilir kalkınmayı doğrudan etkileyen yapısal bir risk haline gelmiştir. Bu nedenle mücadelemiz yalnızca kriz dönemlerine odaklanan politikalar üretmek değil, uzun vadeli, bilim temelli ve bütüncül politikalar geliştirmektir. Amacımız kriz yönetiminden ziyade risk yönetimine geçiştir."
13 Başlıkta Kapsamlı Politika Önerileri
Rapor, "13 maddede kuraklıkla mücadele" çerçevesinde kapsamlı bir çözüm seti sunuyor. Öneriler arasında şu başlıklar öne çıkıyor:
- Su kayıp ve kaçaklarının azaltılması
- Su kullanım haritalarının oluşturulması
- Gri suyun arıtılarak yeniden kullanımı
- Yağmur suyu hasadı sistemlerinin yaygınlaştırılması
- Yeraltı suyunun korunması ve sürdürülebilir kullanımı
- Kurakçıl peyzaj uygulamalarının teşvik edilmesi
- Sanayide sıfır sıvı deşarj (ZLD) sistemlerinin kurulması
- Yüzeysel sularda buharlaşmanın azaltılması
- Kuraklık indekslerinin geliştirilmesi
- Kompost ve su tutma kapasitesinin artırılması
- Bulut tohumlama teknolojilerinin kullanımı
- Erken uyarı sistemlerinin kurulması
- Havza bazlı su yönetimi modeline geçiş
Öneriler arasında, su kayıp-kaçaklarının azaltılması için altyapı yenilemeleri ile dijital izleme/SCADA ve sensör tabanlı takip mekanizmalarının güçlendirilmesi; binalarda gri su ve yağmur suyu uygulamalarının yaygınlaştırılması; su verimliliği sağlayan yapılara "Beyaz Sertifika" teşviki gibi somut adımlar yer alıyor. Bu yaklaşımın, hane ölçeğinde yüzde 20–30 bandında tasarruf potansiyeli oluşturabileceği ifade ediliyor.
Rapor ayrıca, idari sınırlar yerine havza sınırlarını esas alan bir planlama modeliyle stratejik havzalarda periyodik havza su bütçesi güncellemeleri yapılmasını; izleme ve erken uyarı sistemleriyle proaktif risk yönetimine geçilmesini öneriyor.
Akademik Ekip ve Editörlük
"Türkiye Kuraklıkla Mücadele Politika Raporu"nun editörlüğünü KBÜ Rektörü Prof. Dr. Fatih Kırışık üstlenirken; çalışma Doç. Dr. Ertuğrul Esmeray, Dr. Öğr. Üyesi Fatih Saka, Doç. Dr. Ayhan Kocaman, Doç. Dr. Songül Kaskun Ergani, Dr. Öğr. Üyesi Saim Yıldırımer, Mehmet Selami Güler ve Shams Ayad İbrahim'den oluşan geniş bir akademik ekip tarafından hazırlandı.
Karabük Üniversitesi, KAPGEM bünyesinde hazırlanan bu raporla bilimsel veriyi uygulanabilir politika önerilerine dönüştürmeyi hedefliyor. Çalışmanın; merkezi idareden yerel yönetimlere, üretim sektörlerinden bireysel kullanıcıya kadar geniş bir paydaş kümesi için kuraklık riskini azaltmaya yönelik yol haritası sunması amaçlanıyor.
