İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) araştırmacılarının 1950-2025 dönemini kapsayan çalışması, Türkiye'de sıcak hava dalgalarının hem sıklığında hem de şiddetinde ciddi artış yaşandığını ortaya koydu. Avrupa Yerbilimleri Birliği (EGU) Konferansı'nda sunulan araştırmaya göre, 2023 ve 2025 yazları son 75 yılın en güçlü sıcak hava dalgalarının görüldüğü yıllar oldu.
Sıcak Hava Dalgalarının Şiddeti Katlandı
Prof. Dr. Barış Önol ve Meteoroloji Mühendisi Tolga Karakaya'nın yürüttüğü araştırmada, 2010 sonrasında sıcak hava dalgalarının şiddetinde belirgin bir kırılma yaşandığı tespit edildi. Buna göre 2023'te sıcak hava dalgalarının şiddeti referans dönemin 7 katını, 2025'te ise yaklaşık 11 katını aştı. Ortalama yaz sıcaklığı ise 2024'te 26,1 dereceyle rekor seviyeye ulaştı. Bu veriler, küresel ısınmanın etkilerinin Türkiye'de giderek daha belirgin hale geldiğini gösteriyor.
Gelecekte Sıcak Gün Sayısı Artacak
Araştırmada, iklim değişikliğiyle birlikte aşırı sıcakların daha sık yaşanacağına dikkat çekildi. Mevcut senaryolara göre, yüzyılın ikinci yarısında sıcak hava dalgasının etkili olduğu gün sayısının İstanbul ve Ankara'da yaklaşık 38 güne, Antalya ve Konya'da 40 güne, İzmir'de ise 53 güne kadar çıkabileceği öngörüldü. Bu durum, özellikle büyükşehirlerde yaşayan nüfus için ciddi sağlık riskleri oluşturabilir. Aşırı sıcaklar, kalp-damar hastalıkları, solunum sorunları ve sıcak çarpması gibi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Bilim İnsanlarından Uyarılar
Bilim insanları, aşırı sıcaklara karşı uyum stratejilerinin güçlendirilmesi ve erken uyarı kapasitesinin artırılması gerektiğini vurguladı. Prof. Dr. Barış Önol, “İklim değişikliği artık bir gelecek senaryosu değil, bugünün gerçeğidir. Sıcak hava dalgalarının şiddetindeki bu artış, acil önlemler alınmasını zorunlu kılmaktadır” dedi. Araştırma, Türkiye'nin iklim değişikliğine uyum çalışmalarını hızlandırması gerektiğini ortaya koyuyor. Aksi takdirde, önümüzdeki yıllarda sıcak hava dalgalarına bağlı can kayıplarının ve ekonomik kayıpların artması bekleniyor.
Sonuç ve Öneriler
İTÜ araştırması, Türkiye'de yaz sıcaklıklarının ve sıcak hava dalgalarının tehlikeli boyutlara ulaştığını gösteriyor. 2023 ve 2025 yazları bu durumun en çarpıcı örnekleri olurken, 2024 yılı da ortalama sıcaklık rekoruyla dikkat çekiyor. Uzmanlar, özellikle kentsel alanlarda yeşil alanların artırılması, binaların ısı yalıtımının iyileştirilmesi ve halkın bilinçlendirilmesi gibi adımların atılması gerektiğini belirtiyor. Ayrıca, erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi ve sıcak hava dalgası yönetim planlarının oluşturulması da hayati önem taşıyor.
