Türkiye'nin 81 ili, binlerce yıllık medeniyetlerin izlerini taşıyor. Ancak bugün kullandığımız şehir isimlerinin çoğu, geçmişte bambaşka adlarla anılıyordu. İşte duyunca şaşıracağınız o isimler ve hikâyeleri...
Adana ve Ankara'nın Antik Kökenleri
Adana ismi, bir efsaneye göre Uranüs'ün oğulları Adanus ve Sarus'tan geliyor. Adanus'un ismi bölgeye, Sarus'un ismi Seyhan Nehri'ne verilmiş. Ankara ise Frig Kralı Midas'ın deniz çapası bulmasıyla ilişkilendiriliyor. Frigce'de 'anker' anlamına gelen çapa, zamanla Ankara'ya dönüşmüş.
Bursa ve Diyarbakır'da İsim Değişiklikleri
Bursa, Bitinya kralı Prousias'tan adını alırken, 'pura' (hisar) ve 'issa' (kent) kelimelerinden türemiş. Diyarbakır ise 'Bakır ülkesi' anlamına geliyor ve 'Diyar-ı Bekir'den evrilmiş. Şehrin eski adı Amid idi.
Doğu ve Güneydoğu'nun Eski Adları
Erzincan, Asur kaynaklarında 'Zuhma' olarak geçerken, daha sonra 'Eriza' ve 'Erzingan' olmuş. Ağrı, eski adı 'Karakilise' iken Ağrı Dağı'ndan ismini almış. Bingöl ise 'bin göl' anlamına geliyor; bir rivayete göre bir asker dağda çok sayıda göl görünce 'Burada bir göl yok, bin göl var!' diye bağırmış.
Batı Karadeniz ve Marmara'nın Tarihi İsimleri
Bolu, Roma döneminde 'Claudiopolis', Türkler döneminde 'polis' ardından 'Bolu' olmuş. Çanakkale, Truva Savaşı'ndan kalma 'Dardanelles' adıyla anılırken, Fatih Sultan Mehmet'in yaptırdığı kaleden dolayı 'Kale-i Sultaniye' denmiş; çanak çömlek üretimiyle 'Çanak Kalesi'ne evrilmiş.
Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesi'ne göre Çorum adı, astım hastalarına iyi gelen havası nedeniyle Selçuklu Sultanı Kılıç Arslan'ın hasta oğlunu buraya göndermesiyle ortaya çıkmış. O dönemde hastalara 'çorlu' denirken, şehir Çorum adını almış.
Antalya, Bergama Kralı II. Attalos tarafından kurulmuş ve 'Attaleia' olarak adlandırılmış. Zamanla 'Antalya'ya dönüşen şehir, ismini kurucusundan alıyor. Edirne ise Roma İmparatoru Hadrian'dan 'Hadrianapolis' adını almış, Türkler döneminde 'Edirne' haline gelmiş.
Türkiye'deki 81 ilin tamamının eski isimleri, her biri farklı bir hikaye barındırıyor. Kimi şehirler antik krallardan, kimi coğrafi özelliklerden, kimi de halk efsanelerinden adını alıyor. Bu tarih yolculuğu, ülkenin zengin kültürel mirasını gözler önüne seriyor.
Ege ve İç Anadolu'nun Değişen İsimleri
Denizli, Laodikya ovasındaki gölden dolayı 'deniz' anlamına geliyor. Aydın, Aydınoğulları Beyliği'nden adını alırken, Afyonkarahisar ise 1061'de afyon üretimiyle 'karahisar' önüne 'afyon' eklenerek oluşmuş. 2005'te tekrar 'Afyonkarahisar' olmuştur.
Balıkesir'in ismi iki rivayetten geliyor: 'Hisar şehri' anlamında 'Balık-hisar' veya 'bol bal' anlamında 'balı kesir'. Bilecik ise kuruluş anında aletlerin taşınması üzerine 'Bileydik kenti buraya kurardık' sözünden türemiş.
Bu örnekler, ülkemizdeki 81 ilin her birinin tarihin derinliklerinde saklı kalmış başka bir kimliği olduğunu gösteriyor. Şehirlerin geçmişi, medeniyetlerin izlerini taşırken, bugünkü isimlerinin kökenleri de merak konusu olmaya devam ediyor.
