Anne ve babalarımız, bebeklik döneminde yaptıklarımıza dair hikayeler anlattığında, çoğumuz o döneme ait hiçbir şey hatırlamayız. Psikoloji ve psikiyatri bilimi, doğduğumuz andan itibaren yaşadığımız pek çok şeyin bilinçaltımızda kaydedildiğini söylese de, bu anıları bilinçli olarak hatırlamak mümkün olmaz. Peki, bebeklik dönemi anılarımızı neden hatırlamayız? İşte bu sorunun cevabı, bebeklik amnezisi olarak adlandırılan bir fenomenle açıklanıyor.
Bebeklik Amnezisi Nedir?
Bebeklik amnezisi, bir bebeğin ilk yıllarına, özellikle 0-3 yaş arasındaki anılarını yetişkinlik döneminde neredeyse hiç hatırlayamaması durumudur. Bu terim, literatürde infatil amnezi olarak da geçer. 0-3 yaş arasındaki anılar, baştan sona bir örüntü halinde hatırlanmaz. Bazen bir görüntü, bir his veya bir koku, ne olduğunu tam olarak bilemediğimiz duygular çağrıştırabilir, ancak bu çağrışımla ilgili net bir hikayeye sahip değilizdir.
Bilimsel Araştırmalar Ne Diyor?
Bilim insanları uzun yıllardır bu durumu araştırıyor. Araştırmalara göre, 0-3 yaşlarındaki anıları hatırlayamamanın temel nedeni, beynimizin otobiyografik hafızasını oluşturan sistemlerin bu yaş aralığında henüz olgunlaşmamış olmasıdır. Beynimizdeki hafıza merkezinin gelişmemesi tek sorumlu değildir; bu dönemde dil gelişimi ve benlik duygusu da henüz tam olarak oluşmamıştır. Dil gelişimi, benlik algısı ve hafıza sistemi şekillendiğinde, bebeklikte yaşananlar bellekte iz bırakabilir. Aksi takdirde, bu deneyimler bilinçli anılara dönüşmez.
Bebeklik Amnezisi Öğrenmeyi Etkiler mi?
Bebeklik amnezisi, 0-3 yaşlarındaki öğrenme becerisini etkileyen bir durum değildir. Bebekler bu dönemde öğrenme gerçekleştirir, duygusal bağlar kurabilir, korku duygusu geliştirebilir ve rutinlere bağlı alışkanlıklar edinebilir. Ancak tüm bu deneyimler, yetişkinlik döneminde hatırlanan bilinçli anılar haline gelmez; bilinçaltında işlenir.
Yale Üniversitesi'nden Önemli Bir Çalışma
Bu düşünceyi destekleyen en önemli çalışmalardan biri, Yale Üniversitesi'nden Nicholas Turk-Browne ve ekibinin bebeklerle yürüttüğü beyin görüntüleme çalışmalarıdır. Araştırmacılar, bebekleri fMRI cihazına alarak onlara çeşitli görseller ve nesneler gösterdi. Bebeklerin hafıza bölgelerindeki hareketlenmeler izlendi ve bazı görüntülere tepki verdikleri gözlemlendi. Bu bulgular, erken dönem deneyimlerin bebeklerde iz bıraktığını ve beynin hafıza ile ilgili bölgelerinin çalıştığını gösteriyor. Özellikle hipokampusun 0-3 yaş döneminde de öğrenmeye katıldığı, ancak bu erken izlerin yetişkinlikte bilinçli olarak akla gelmediği anlaşılıyor.
Sonuç
Bebeklik amnezisi, erken dönem anılarımızın olmadığı anlamına gelmez. Doğduğumuz andan itibaren yaşamı görmeye, duymaya ve hissetmeye başlarız. Olan bitenin bizde bir izi kalır, ancak bu izler dile dökülebilecek hafıza kayıtlarına dönüşmez. Arkada bir yerlerde çalışmaya devam ederler.
