Çanakkale Zaferi'nin simge günlerinden biri olan 18 Mart, her yıl çeşitli etkinlikler ve anma programlarıyla yad ediliyor. Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı İmparatorluğu'nun kazandığı önemli zaferlerden biri olarak kabul edilen Çanakkale Savaşı, edebi eserlerle de nesilden nesile aktarılıyor. Bu kapsamda Çanakkale ruhunu anlatan şiirler vatandaşların ilgisini çekmeye devam ederken, özellikle 'Dur Yolcu' şiirinin kime ait olduğu ve sözleri merak ediliyor.
Dur Yolcu şiiri kime ait?
Halk arasında 'Dur Yolcu' adıyla anılan 'Bir Yolcuya' şiirinin şairi Necmettin Halil Onan'dır. Şiir, Çanakkale Savaşı'nda şehit düşen Mehmetçiklerin anısına yazılmıştır ve Türk edebiyatının en bilinen eserlerinden biridir.
Bir Yolcuya (Dur Yolcu) şiiri tamamı
İşte Necmettin Halil Onan'ın 'Bir Yolcuya' adlı şiirinin tam metni:
Dur yolcu! Bilmeden gelip bastığın
Bu toprak, bir devrin battığı yerdir.
Eğil de kulak ver, bu sessiz yığın
Bir vatan kalbinin attığı yerdir.
Bu ıssız, gölgesiz yolun sonunda
Gördüğün bu tümsek Anadolu'nda,
İstiklal uğrunda, namus yolunda
Can veren Mehmed'in yattığı yerdir.
Bu tümsek, koparken büyük zelzele,
Son vatan parçası geçerken ele,
Mehmed'in düşmanı boğduğu sele
Mübarek kanını kattığı yerdir.
Düşün ki, haşrolan kan, kemik, etin
Yaptığı bu tümsek, amansız, çetin
Bir harbin sonunda bütün milletin
Hürriyet zevkini tattığı yerdir.
Necmettin Halil Onan kimdir?
1902 yılında Çatalca'da doğdu. Babası, Düyûn-ı Umûmiye memuru Halil Hilmi Bey idi. Ortaöğrenimini Vefa Lisesi'nde tamamladı. 1919 yılında Darülfünun Edebiyat Fakültesinde açılan sınavı kazanarak Türk Dili ve Edebiyatı bölümüne kaydoldu. Cenap Şahabettin, Fuad Köprülü, Ferit Kam, Yusuf Şerif, Yahya Kemal, Hüseyin Daniş gibi edebiyatçıların öğrencisi oldu. Fakat İstanbul'un işgali üzerine okul geçici olarak kapatılınca millî mücadeleye katılmak üzere Ankara'ya geçti.
Ankara Talimatgahı'nda zabıt vekili oldu, Anadolu Ajansı Siyasi Servisi'nde çalışan Halil Onan, millî mücadele sonrası İstanbul'a dönerek yarım kalan eğitimine devam etti, 1924 yılında mezun oldu. Bir süre tekrar Anadolu Ajansı'nda ve özel okullarda çalıştı. 1929 yılından itibaren İzmir (İzmir Kız Lisesi 1936-1939), Adana, Ankara illerinde pek çok lisede edebiyat öğretmenliği ve lise müdürlüğü yaptıktan sonra maarif müfettişi oldu. 1942-1946 yıllarında Yükseköğretim Genel Müdürlüğü yaptı. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'ne Eski Türk Edebiyatı Profesörü olarak atandı. 1959 yılında ise üniversitedeki görevinden emekli oldu. 18 Ağustos 1968 günü İstanbul'da öldü.
