Bugün kullandığımız klavyedeki dağınık harf dizilimi, 150 yıl önce bir gazetecinin daktilodaki teknik sorunu çözmek için yaptığı küçük değişiklikten doğdu. QWERTY adı verilen bu sistem, aradan geçen onca yıla rağmen hâlâ dünyanın standardı olmaya devam ediyor.
Bu Düzeni Bir Gazete Editörü Geliştirdi
Bugün bilgisayarlarda kullandığımız QWERTY klavye düzeninin arkasındaki isim, Amerikalı gazete editörü ve mucit Christopher Latham Sholes. 1870’lerde ilk ticari daktilolar üzerinde çalışan Sholes, harflerin yerini bugünkü gibi alfabetik değil, farklı bir düzende yerleştirdi. Bu sistem daha sonra klavyelerin standardı haline geldi.
Harflerin Yeri Özellikle Değiştirildi
Daktiloların ilk dönemlerinde bazı harf kombinasyonları çok hızlı kullanıldığında makinenin içindeki mekanik parçalar birbirine takılabiliyordu. Bu nedenle klavyedeki harflerin yerleri yeniden düzenlendi ve alfabetik sıra bırakıldı. Sık kullanılan bazı harfler farklı noktalara dağıtılarak yazı akışının daha düzenli hale gelmesi amaçlandı.
İlk Hali Bugünkü Klavyelere Benzemiyordu
İlk QWERTY daktilolar bugünkü bilgisayar klavyeleri gibi değildi. Christopher Latham Sholes’ın geliştirdiği ilk ticari modeller, hem görünüm hem de tuş tasarımı açısından bugünkünden oldukça farklıydı. Ancak harf diziliminin temel mantığı zamanla korunarak günümüze kadar ulaştı.
Remington Bu Sistemi Tüm Dünyaya Yaydı
QWERTY’yi geliştiren kişi Sholes olsa da bu düzenin dünyaya yayılmasını sağlayan şirket Remington oldu. Sholes’ın tasarımını üreten Remington daktiloları piyasaya çıkınca, QWERTY hızla yaygınlaştı. Daktilo kursları bu düzene göre eğitim vermeye başladı ve sistem kısa sürede standart haline geldi.
Dvorak Klavyesi Fikri Ortaya Atıldı Ama Dünya Kabul Etmedi
QWERTY düzeni standart haline geldikten sonra farklı klavye sistemleri de geliştirildi. Bunların en bilinenlerinden biri, 1930’larda Amerikalı eğitimci August Dvorak tarafından tasarlanan Dvorak klavyesi oldu. Bu sistemde en sık kullanılan harfler orta sıraya yerleştirildi ve parmakların daha az hareket etmesi hedeflendi. Ama QWERTY o sırada çoktan dünyanın alıştığı sistem haline gelmişti. Ofisler, daktilolar ve eğitimler bu düzene göre şekillenmişti. Bu yüzden Dvorak gibi alternatifler ortaya çıksa da QWERTY günlük kullanımda yerini korudu.
Bugün Hâlâ 150 Yıllık Bir Düzeni Sürdürüyoruz
Daktilolar tarih oldu, bilgisayar çağı başladı ama klavyedeki harflerin dizilişi değişmedi. Bugün milyonlarca kişi, farkında olmadan Christopher Latham Sholes’ın 19. yüzyılda geliştirdiği bir düzeni kullanmaya devam ediyor. Kısacası bilgisayar klavyesi sandığımız şey, aslında eski bir daktilo mirası.
