Samsun'daki Asarkale ve Kral Kaya Mezarları Tarihe Işık Tutuyor
Samsun'un Bafra ilçesinde bulunan ve Helenistik döneme tarihlenen Asarkale ile Kral Kaya Mezarları, bölgenin en önemli tarihi değerleri arasında yer alıyor. Bu antik yapılar, Kızılırmak Vadisi'ne hakim bir konumda, Asar Mahallesi'ndeki sarp kayalıklar üzerinde konumlanıyor.
Helenistik Dönemden Günümüze Uzanan Bir Miras
Bafra Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'nde görevli uzman Hasan Dikmen, kaya mezarlarının milattan önce 300 ile 120 yılları arasına tarihlendiğini belirtti. Dikmen, kayalara oyularak inşa edilen bu mezarların Pontus Kralı VI. Mithridatis döneminde yapıldığını vurguladı.
Kaya mezarı geleneğinin Anadolu'da Urartularla başladığına işaret eden Dikmen, "VI. Mithridatis dönemine ait kalelerin çoğunun çevresinde kaya mezarlarına rastlanmaktadır. Daha sonra Frigler başta olmak üzere Anadolu'nun birçok yerinde bu geleneği görebiliyoruz" dedi.
Mezarların Mimari Özellikleri ve Yağmalanma Tarihi
Asarkale'deki kaya mezarlarının ön cephesinde kare başlıklı dört sütun bulunuyor. Sütunların hemen arkasında dikdörtgen veya kare bir oda yer alıyor. Bu odanın sonunda yaklaşık 80 santimetrelik küçük bir kapıdan asıl mezar odasına geçiliyor.
- Mezar odasında kralın veya yöneticinin tek başına ya da ailesiyle gömüldüğü bölümler mevcut.
- Ölüler taş sedirlere veya duvarlardaki oyuklara yerleştirilirdi.
- Günümüzde bu mezarlarda kemik yapısı veya süs eşyası bulunmuyor.
Dikmen, bu durumun antik dönemden itibaren mezarların yağmalanmış olmasından kaynaklandığını açıkladı.
Bölgenin Tarihsel Kullanımı ve Güncel Kazı Çalışmaları
VI. Mithridates döneminde inşa edilen kalelerin üst kısımlarında yöneticilerin, alt tarafta ise halkın yaşadığı yerler bulunuyor. Asarkale ve Kral Kaya Mezarları, Kurtuluş Savaşı döneminde Rum çeteleri tarafından sığınak olarak kullanıldı.
2024 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün izniyle bölgede kazı çalışmaları başlatıldı. Kazılar, Samsun Müze Müdürlüğü başkanlığında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Arkeoloji Bölümünün bilimsel sorumluluğunda yürütülüyor.
- Kazı çalışmasıyla alanın bitki temizliği yapıldı ve ulaşım yolları düzeltildi.
- Kalenin yüzde 20-30'luk bölümü ortaya çıkarıldı.
- Hedef, en kısa sürede kazı ve restorasyon çalışmalarını tamamlayarak Asarkale ve Kral Kaya Mezarları'nı bütüncül şekilde turizme kazandırmak.
Uzman Hasan Dikmen, bu çalışmaların bölgenin tarihi ve kültürel zenginliğini ortaya çıkarmada kritik bir rol oynadığını ifade etti.
