AK Parti milletvekillerinin imzasını taşıyan Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanunu Teklifi, TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklif, yabancı dijital konaklama platformlarının elektronik ticaret ortamı üzerinden yurt içinde gerçekleştirdiği faaliyetlere ilişkin usul ve esasları belirliyor. Platformların faaliyet gösterebilmesi için Kültür ve Turizm Bakanlığından izin belgesi alması zorunlu olacak; bu belge iki yıl geçerli olacak ve devredilemeyecek. Belge ücreti ise 5 milyon lira olarak belirlendi.
Teklifin kapsamı ve tanımlar
Teklif, yabancı dijital konaklama platformlarının elektronik ticaret ortamı üzerinden yurt içinde faaliyette bulunabilmesine ilişkin koşulları, yükümlülükleri ve uygulanacak yaptırımları kapsıyor. Teklifte "aracı hizmet sağlayıcı", başkalarına ait iktisadi ve ticari faaliyetlerin yapılmasına elektronik ticaret ortamını sağlayan gerçek ve tüzel kişiler olarak tanımlanıyor. "Bakanlık" Kültür ve Turizm Bakanlığını, "hizmet sağlayıcı" elektronik ticaret faaliyetinde bulunan gerçek ya da tüzel kişileri, "izin belgesi" yabancı dijital konaklama platformlarının yurt içinde faaliyette bulunabilmesi için Bakanlıkça düzenlenen belgeyi, "yabancı dijital konaklama platformu" ise elektronik ticaret ortamı üzerinden yurt içinde faaliyette bulunan yurt dışında yerleşik hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcıyı ifade ediyor.
İzin belgesi şartları ve ücreti
Teklifle yabancı dijital konaklama platformlarının faaliyet gösterebilmesi için Bakanlıktan izin belgesi alması zorunlu olacak. İzin belgesi alarak faaliyette bulunan platformların düzenleme kapsamındaki faaliyetleri için başkaca bir işletme veya izin belgesi aranmayacak. Belge ücreti 5 milyon lira olacak ve bu tutar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, Vergi Usul Kanunu'nun ilgili hükmü uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanacak. Cumhurbaşkanı bu tutarı 2 katına kadar artırmaya veya yarısına kadar indirmeye yetkili olacak. Belge ücreti Bakanlık döner sermaye hesabına yatırılacak.
İzin belgesi alabilmek için dijital hizmet vergisi mükellefi olunması, vergi dairelerine borcun bulunmaması, yurt içinde tebligata esas bir irtibat adresi ve sorumlu bir Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı veya tüzel kişinin gösterilmesi, sorumlu gerçek veya tüzel kişiler için Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi (UETS) adresinin bildirilmesi ve belge ücretinin yatırılmış olması gerekecek. Yabancı dijital konaklama platformları, adli veya idari makamlarca gönderilecek tebligat, bildirim veya taleplerin gereğinin yerine getirilmesi ve kişilerce yapılacak başvuruların cevaplandırılması için yetkili en az bir kişiyi Türkiye'de temsilci olarak belirleyecek. Temsilcinin tüzel kişi olması halinde, tüzel kişiliğin Türk Ticaret Kanunu'na göre sermaye şirketi türünde kurulmuş olması ve şirketi temsile yetkili kişilerden en az birinin Türk vatandaşı ve Türkiye'de mukim olması zorunlu olacak. Temsilcinin gerçek kişi olması halinde ise bu kişinin Türk vatandaşı ve Türkiye'de mukim olması gerekecek.
Faaliyet kapsamı ve sınırlamalar
Yabancı dijital konaklama platformları, Bakanlıktan turizm belgeli konaklama işletmeleri ile Bakanlıktan izin belgeli turizm amaçlı kiralanan konutların elektronik ticaretini ve elektronik yolla gerçekleştirilen uçak bileti satışlarını doğrudan gerçekleştirebilecek. Bu kapsam dışında münhasıran seyahat acentaları tarafından sunulan hizmetlerin ticareti, Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu kapsamında işletme belgesine haiz seyahat acentaları aracılığıyla; araç kiralama hizmetleri ise Ticaret Bakanlığınca yetkilendirilmiş işletmeler aracılığıyla yapılabilecek. Doğrudan platformlar tarafından ulaştırma, konaklama ve bunlara bağlı olmayan hizmetlerden en az ikisinin birlikte yapıldığı satışlar paket tur kapsamında değerlendirilmeyecek. Kanun teklifinde açıkça belirtilenlerle bağlantılı ve tamamlayıcısı niteliğindeki turizm faaliyetlerinden izin verilebilecekleri belirlemeye Bakanlık yetkili olacak. İzin belgesi kapsamındaki faaliyetlerden kaynaklı uyuşmazlıklarda münhasıran Türk hukuku uygulanacak ve Türk mahkemeleri münhasıran yetkili olacak.
Yükümlülükler ve cezalar
Yabancı dijital konaklama platformları izin belgesi kapsamı dışında faaliyette bulunamayacak, başka ürünlerin satış ve pazarlamasını gerçekleştiremeyecek. İzin belgesine esas bilgi ve belgelerde meydana gelen değişiklikleri 15 gün içinde Bakanlığa bildirmekle yükümlü olacaklar. Konaklama işletmeleri ve turizm amaçlı kiralanan konutların elektronik ticareti ve tanıtımında belge numaralarını doğrulayarak faaliyetlerinde bu numaralara yer vermek zorunda olacaklar. Hizmet verilmediği veya hizmetin türü ve bedeli aracılık sözleşmesinde belirtilmediği hallerde faaliyete konu hizmeti verenden bedel alamayacaklar. Aracılık sözleşmesinde nesnel ölçüt bulunmadığı halde ya da kamu kurumlarına veya adli mercilere başvuruda bulunulduğu gerekçesiyle hizmeti vereni sıralama veya tavsiye sisteminde geriye düşüremeyecek, hizmeti kısıtlayamayacak, askıya alamayacak veya sonlandıramayacaklar. Hizmeti verenlerin ticari ilişkilerini, alternatif kanallardan aynı ya da farklı fiyattan mal veya hizmet sunmasını ya da reklam yapmasını kısıtlayamayacak, satış fiyatında tek taraflı değişiklik yapılması dahil olmak üzere hizmeti verenleri kampanyalı hizmet satışına zorlayamayacaklar.
Yabancı dijital konaklama platformlarınca hizmete konu satış bedeli üzerinden alınacak tutar, her ne ad altında olursa olsun yüzde 17'yi geçemeyecek. Bu tutar, katma değer vergisi hariç tutar üzerinden hesaplanacak. Ayrıca platformlar, Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansına on binde 7,5 oranında turizm payı ödeyecek; bu payın hesabında dijital hizmet vergisinin matrahı esas alınacak.
Yükümlülüklere uyulmaması halinde çeşitli idari para cezaları öngörülüyor. Seyahat acentaları veya araç kiralama yetkisi olmayan işletmeler aracılığıyla hizmet sunulduğunun tespiti halinde 200 bin lira idari para cezası verilecek. Değişikliklerin 15 gün içinde bildirilmemesi veya istenen bilgi ve belgelerin gönderilmemesi halinde de 200 bin lira ceza uygulanacak; aykırılığın giderilmesi için 15 gün süre verilecek, ikinci tespitte ceza yüzde 50 artırılacak, üçüncü tespitte izin belgesi iptal edilecek. Belge numaralarına yer verilmemesi halinde ilgili kanunlar uyarınca işlem yapılacak. Haksız alınan bedelin 10 katı tutarında idari para cezası verilecek. Hizmeti vereni sıralama sisteminde geriye düşürmek veya kısıtlamak gibi ihlallerde 500 bin lira ceza kesilecek. Yüzde 17'yi aşan komisyon alınması halinde de haksız bedelin 10 katı ceza uygulanacak. Taahhüt edilen hizmetin eksik verilmesi veya hiç verilmemesi halinde her bir sözleşme başına 50 bin liradan 100 bin liraya kadar idari para cezası verilecek.
İzin belgesi iptali ve erişim engelleme
İdari para cezalarına ilişkin mahkeme kararlarının ve icra yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi halinde Bakanlıkça 30 gün süre tanınacak; süre sonunda yükümlülükler yerine getirilmezse izin belgesi iptal edilecek. Turizm payının süresinde yatırılmaması halinde 15 gün süre verilecek, aksi halde belge iptal edilecek. Bakanlıkça belirlenen donanım, program ve yazılımların kullanılmaması halinde 500 bin lira ceza uygulanacak. Ülke yararına aykırı, kamu güvenini sarsıcı ve ülke turizmini baltalayıcı faaliyetlerde bulunulması halinde izin belgesi iptal edilecek. İzin belgesi iptal edilen platformlar 6 ay süreyle yeni belge talebinde bulunamayacak. Bakanlıktan izin belgesi almaksızın faaliyette bulunduğu tespit edilenler ile belgesi iptal edilen veya süresi sona eren platformlar için Bakanlıkça erişimin engellenmesine karar verilecek ve bu karar Erişim Sağlayıcıları Birliğine gönderilecek. Erişim engelleme kararları 24 saat içinde sulh ceza hakiminin onayına sunulacak; hakim kararını 48 saat içinde açıklayacak, aksi halde karar kendiliğinden kalkacak.
Geçiş hükümleri
Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihte elektronik ticaret ortamı üzerinden yurt içinde faaliyette bulunan yabancı dijital konaklama platformlarının, hükmün yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 3 ay içinde izin belgesi almak üzere Bakanlığa başvurması zorunlu olacak. Bu yükümlülüğe uymayan veya başvurusu kabul edilmeyenler hakkında, izin belgesi almaksızın faaliyette bulunanlara yönelik idari yaptırım hükümleri uygulanacak. Teklifin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Bakanlık yetkili olacak.
