Sinema Salonlarının En Sadık Ziyaretçileri: Z Kuşağı
Salgın sonrasında dijital sistemlerin yerleşmesiyle birlikte değişen izleyici alışkanlıkları, sinema salonlarının eski günlerini mumla aratır hale getirdi. Genellikle gençlerin sinemadan uzaklaştığı yönünde eleştiriler yapılsa da, son araştırmalar bu kabulleri alt üst eden bir tablo ortaya koyuyor. ABD'deki çevrimiçi film bileti satış platformu Fandango'nun gerçekleştirdiği kapsamlı araştırma, sinema salonunda film izleyenlerin çoğunluğunun gençlerden oluştuğunu gözler önüne serdi.
Z Kuşağı Sinemaya Gitme Oranında Lider
Araştırma kapsamında 7 bin yetişkinle görüşüldü. Elde edilen verilere göre, Z kuşağı (1997-2012 doğumlular) temsilcilerinin yüzde 87'si son bir yıl içinde en az bir kez sinemaya gittiğini ifade etti. Bu oran, milenyum kuşağında (1981-1996 doğumlular) yüzde 82, X kuşağında (1965-1980 doğumlular) yüzde 70 ve "Baby Boomer" (1946-1964 doğumlular) kuşağında ise yüzde 58 seviyesinde kaldı. Özellikle gençlik eleştirilerinde sembolik bir hal alan Z kuşağının, sinema salonunun en sadık izleyicisi olduğu anlaşıldı.
Sinema Deneyimi Sadece Film İzlemekle Sınırlı Değil
Sinemaya gitmek, tek başına film izlemekle sınırlı bir aktivite olmaktan çıktı. Yılda ortalama 7 kez sinemaya giden Z ve milenyum kuşakları; IMAX gibi premium ekran formatlarına ve mısır-içecek gibi yan ürünlere de önemli bütçeler ayırıyor. Bu durum, sinema salonlarının sadece bir izleme mekanı değil, aynı zamanda bir tüketim ve deneyim alanı haline geldiğini gösteriyor.
Kuşaklara Göre Değişen Sinema Motivasyonları
Araştırmanın dikkat çeken bir diğer bulgusu ise, sinemaya gitme motivasyonunun kuşaklara göre farklılık göstermesi. Milenyum kuşağı, sinemayı günlük rutinden bir "kaçış" olarak görürken, Z kuşağı için sinema salonları her şeyden önce sosyal bir etkinlik alanı anlamına geliyor. Gençler, evden çıkmak ve sosyalleşmek için sinemayı bir bahane olarak değerlendiriyor. X kuşağı ise yükselen bilet fiyatlarını ve evdeki konforlu izleme seçeneklerini sinemaya gitmemek için en büyük engel olarak gösteriyor.
Sinemanın Geleceği ve Türkiye'deki Durum
Araştırma, bazı kabullerin ezber olduğunu gösterirken, sinemanın yakın gelecekte yaşaması muhtemel tablolara da işaret ediyor. 14-29 yaş aralığındaki genç kesimin sinema salonlarını ayakta tutuyor olması bir gerçeklikken, dünya nüfusunun giderek yaşlandığını ve insanların daha az hareket ederek farklı mekanları daha az tercih ettiğini görmek gerekiyor.
Araştırmanın ABD'de yapılmış olmasına dikkat çekmekte fayda var. Türkiye'de Z kuşağı ya da diğer kuşakların sosyo-kültürel durumunun aynı olmayacağını tahmin etmek mümkün. Ancak dijital küreselleşmenin bir sonucu olarak tüketim alışkanlıklarının benzeştiğini düşünürsek, genellenebilir bir tablo söz konusu olabilir.
Türkiye'de Sinema Salonları ve Dağıtım Sorunu
Sinema salonları söz konusu olduğunda Türkiye'de çok temel bir soruna da dikkat çekmek gerekiyor. Sinema salonları işletmeciliğinde kartellerden söz edebiliriz. Birçok ticari alanda olduğu gibi sinemada da ulusal ya da uluslararası şirketlerin yönettiği bir manzara var. Hangi filmin kaç salonda ve nerede gösterileceğine bu karteller karar veriyor. Haliyle her filmin aynı imkanı bularak izleyici karşısına çıkamadığını söylemek lazım.
Ülkemizde izleyicinin hangi filmi izleyeceğine büyük oranda sinema salonunda karar verdiğini düşünecek olursak, dağıtım meselesindeki kartelin ne kadar hayati öneme sahip olduğunu da anlarız. Uzun zamandır ülkemizde dağıtım sorunu dillendiriliyor. Bunun için bağımsız sinema salonları destekleniyor ve bağımsız filmlerin perde görmesi için yasal düzenlemeler yapılıyor.
Dijital Avantajlara Aldanmamak Gerekiyor
Dijital mecralar sayesinde bağımsız filmler festival gördükten sonra izleyici karşısına çıkabiliyor. Hatta sinema perdesinde hiç yer alamadan dijital mecrada yer alan yapımlar bile olabiliyor. Oysa sinemayı var eden unsurlardan biri sinema salonudur. Bir filmi sinema perdesinde görmek, yönetmenin en büyük arzusudur. Haliyle dijitalleşmenin getirdiği bazı kolaylıklar, sorunun ortadan kalktığı algısı oluşturmamalı.
Araştırma sonuçları, sinema sektörünün geleceği için önemli ipuçları sunarken, Türkiye'deki özgün koşulların da dikkate alınması gerektiğini bir kez daha hatırlatıyor.
