The Guardian'ın yayımladığı 'Tüm Zamanların En İyi 100 Romanı' listesi edebiyat dünyasını alt üst etti. Asırlık külliyatı kapsayan dev liste, geleneksel dünya klasiklerini tahtından indirerek edebiyat camiasında yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi.
Listenin Zirvesinde Modern Anlatılar Var
İngiliz yayın organı The Guardian, yüzyılları, akımları ve coğrafi sınırları aşarak insanlığın ortak hafızasına yön veren tüm zamanların en iyi 100 romanını listeledi. Kültürel bir referans kaynağı niteliği taşıyan listenin zirvesindeki ilk beş sıra ise alışılagelmiş dünya klasiklerini geride bırakarak modern anlatıların gücünü tescilledi ve eleştirmenleri ikiye böldü.
Listenin ilk beş eseri şöyle sıralanıyor: 1. Middlemarch – George Eliot, 2. Sevgili (Beloved) – Toni Morrison, 3. Ulysses – James Joyce, 4. Deniz Fenerine (To the Lighthouse) – Virginia Woolf, 5. Kayıp Zamanın İzinde (In Search of Lost Time) – Marcel Proust.
170'den Fazla Yazar ve Eleştirmen Katıldı
İngiliz gazetesi The Guardian, edebiyat dünyasında taşları yerinden oynatacak dev bir çalışmaya imza attı. Gazete; aralarında Margaret Atwood, Stephen King, Ian McEwan, Chimamanda Ngozi Adichie ve Türkiye'den Elif Şafak'ın da yer aldığı 170'i aşkın ünlü romancı, akademisyen ve edebiyat eleştirmenini bir araya getirerek tarihin en iyi 100 romanını seçti. Orijinal dili fark etmeksizin İngilizce basılmış eserlerin radar altına alındığı bu devasa liste, katılımcıların kişisel olarak belirlediği puanlamalı ilk 10 tercihinin birleştirilmesiyle oluşturuldu.
Stephen King ve David Nicholls'un Zor Seçimi
Listenin hazırlanış süreci ise yazarlar arasında tatlı bir krize neden oldu. Dünyaca ünlü gerilim yazarı Stephen King, sadece 10 kitap seçmenin adeta imkansız bir görev olduğunu belirterek, kendi listesine bir Charles Dickens klasiği bile sığdıramamış olmanın pişmanlığını yaşadığını itiraf etti. One Day (Bir Gün) romanıyla tanınan David Nicholls ise oy verirken ister istemez karakterinin ve edebi zevkinin şekillendiği gençlik yıllarında okuduğu o unutulmaz kitaplara kaydığını dile getirdi.
İlk Beş Romanın Seçilme Nedenleri
George Eliot'un Middlemarch'ı, siyasetten dine, evlilikten hayal kırıklıklarına kadar insan ilişkilerini bir cerrah titizliğiyle analiz etmesi ve edebiyat tarihinin en güçlü psikolojik derinliğine sahip olması nedeniyle listenin en dokunulmaz eseri kabul ediliyor. Toni Morrison'ın Beloved'ı, köleliğin bıraktığı derin, silinmez psikolojik travmaları ve bir annenin feda edişini büyülü gerçekçilik ile harmanlayarak Amerikan tarihinin en karanlık yüzünü yüzümüze çarpmasıyla öne çıkıyor.
James Joyce'un Ulysses'i, edebiyat dünyasının okunması en zor ama en devrimsel romanı olarak nitelendiriliyor. Sadece tek bir günü anlatmasına rağmen, dilin sınırlarını zorlayan kelime oyunları ve insan zihninin sansürsüz bir haritasını çıkarması nedeniyle listede vazgeçilmez bir yere sahip. Virginia Woolf'un Deniz Fenerine adlı eseri, bilinç akışı tekniğinin en rafine örneği olarak kabul ediliyor. Woolf bu romanda dış dünyada olup bitenlerden ziyade, karakterlerin zihninin içindeki anlık sıçramaları, yas duygusunu ve zamanın eşyalar üzerindeki yıkıcı etkisini anlatıyor. Sadece bir ailenin deniz fenerine gitme isteği üzerinden, insan ilişkilerinin kırılganlığını ve I. Dünya Savaşı'nın yarattığı o derin ruhsal çöküntüyü şiirsel bir dille aktardığı için modernizmin zirvesi kabul ediliyor.
Marcel Proust'un Kayıp Zamanın İzinde adlı eseri, insan hafızasının gizemli dehlizlerini edebi bir anıta dönüştürdüğü için listede yer alıyor. Proust, toplam yedi ciltten oluşan bu devasa nehir romanda, geçmişi sadece hatırlamayı değil; kokular, sesler ve tatlar (meşhur madlen keki sahnesi gibi) aracılığıyla zamanı adeta yeniden yaşatmayı hedefliyor. Aristokrat Fransız toplumunun panoramasını çizerken; aşkı, kıskançlığı, sanatı ve en önemlisi zamanın acımasız akışına karşı edebiyatın nasıl bir ölümsüzlük kalkanı olduğunu kanıtladığı için benzersiz bir başyapıt olarak görülüyor.
Listenin Tamamı
İşte tüm zamanların en iyi 100 romanı listesinin tamamı: 100- Antonia (My Ántonia) – Willa Cather, 99- Arabulucu (The Go-Between) – L.P. Hartley, 98- Yol (The Road) – Cormac McCarthy, 97- Madde 22 (Catch-22) – Joseph Heller, 96- Pedro Páramo – Juan Rulfo, 95- Yuvaya Dönüş (The Return of the Native) – Thomas Hardy, 94- Bilinen Dünya (The Known World) – Edward P. Jones, 93- Görünmez Kentler (Invisible Cities) – Italo Calvino, 92- Duygusal Eğitim (Sentimental Education) – Gustave Flaubert, 91- Yaşam ve Yazgı (Life and Fate) – Vasili Grossman, 90- Jacob'ın Odası (Jacob's Room) – Virginia Woolf, 89- Karanlığın Sol Eli (The Left Hand of Darkness) – Ursula K. Le Guin, 88- Ragtime – E.L. Doctorow, 87- Güzellik Çizgisi (The Line of Beauty) – Alan Hollinghurst, 86- Yürek Burgusu (The Turn of the Screw) – Henry James, 85- Vejetaryen (The Vegetarian) – Han Kang, 84- Yetenekli Bay Ripley (The Talented Mr Ripley) – Patricia Highsmith, 83- Silahlara Veda (A Farewell to Arms) – Ernest Hemingway, 82- Aşkın Sonu (The End of the Affair) – Graham Greene, 81- Buddenbrooklar (Buddenbrooks) – Thomas Mann, 80- Rebecca – Daphne du Maurier, 79- Dağlardan Duyur Onu (Go Tell It on the Mountain) – James Baldwin, 78- Bay Biswas İçin Bir Ev (A House for Mr Biswas) – V.S. Naipaul, 77- Gökkuşağı (The Rainbow) – D.H. Lawrence, 76- Dracula – Bram Stoker, 75- En Mavi Göz (The Bluest Eye) – Toni Morrison, 74- Tedirginlik Koşulları (Nervous Conditions) – Tsitsi Dangarembga, 73- Austerlitz – W.G. Sebald, 72- Müşterek Dostumuz (Our Mutual Friend) – Charles Dickens, 71- Yakın (Kindred) – Octavia E. Butler, 70- Adsız Sansız Bir Jude (Jude the Obscure) – Thomas Hardy, 69- Suç ve Ceza (Crime and Punishment) – Fyodor Dostoyevski, 68- Kan Meridyeni (Blood Meridian) – Cormac McCarthy, 67- Niteliksiz Adam (The Man Without Qualities) – Robert Musil, 66- Usta ile Margarita (The Master and Margarita) – Mihail Bulgakov, 65- Renklerden Moru (The Color Purple) – Alice Walker, 64- İyi Asker (The Good Soldier) – Ford Madox Ford, 63- İnci Gibi Dişler (White Teeth) – Zadie Smith, 62- Yükselen Güneşin Ülkesinde (Half of a Yellow Sun) – Chimamanda Ngozi Adichie, 61- Satürn'ün Halkaları (The Rings of Saturn) – W.G. Sebald, 60- Howards End – E.M. Forster, 59- Beni Asla Bırakma (Never Let Me Go) – Kazuo İşiguro, 58- Utanç (Disgrace) – J.M. Coetzee, 57- Ses ve Öfke (The Sound and the Fury) – William Faulkner, 56- Mansfield Park – Jane Austen, 55- Dalgalar (The Waves) – Virginia Woolf, 54- Orlando – Virginia Woolf, 53- Venüs'ün Geçişi (The Transit of Venus) – Shirley Hazzard, 52- Altın Kase (The Golden Bowl) – Henry James, 51- Benim Olağanüstü Akıllı Arkadaşım (My Brilliant Friend) – Elena Ferrante, 50- Geniş, Geniş Bir Deniz (Wide Sargasso Sea) – Jean Rhys, 49- Hassas Bir Denge (A Fine Balance) – Rohinton Mistry, 48- Dönüşüm (The Metamorphosis) – Franz Kafka, 47- Gurur Dünyası (Vanity Fair) – William Makepeace Thackeray, 46- Leopar (The Leopard) – Giuseppe Tomasi di Lampedusa, 45- Altın Defter (The Golden Notebook) – Doris Lessing, 44- Giovanni'nin Odası (Giovanni's Room) – James Baldwin, 43- Gölün Evi (Housekeeping) – Marilynne Robinson, 42- Büyülü Dağ (The Magic Mountain) – Thomas Mann, 41- Karanlığın Yüreği (Heart of Darkness) – Joseph Conrad, 40- Süleyman'ın Şarkısı (Song of Solomon) – Toni Morrison, 39- Gözleri Tanrı'yı Seyrediyordu (Their Eyes Were Watching God) – Zora Neale Hurston, 38- Masumiyet Çağı (The Age of Innocence) – Edith Wharton, 37- Görülmeyen Adam (Invisible Man) – Ralph Ellison, 36- Damızlık Kızın Öyküsü (The Handmaid's Tale) – Margaret Atwood, 35- Büyük Umutlar (Great Expectations) – Charles Dickens, 34- Kurtlar Hanedanı (Wolf Hall) – Hilary Mantel, 33- David Copperfield – Charles Dickens, 32- Küçük Şeylerin Tanrısı (The God of Small Things) – Arundhati Roy, 31- Bayan Jean Brodie'nin Baharı (The Prime of Miss Jean Brodie) – Muriel Spark, 30- Frankenstein – Mary Shelley, 29- Solgun Ateş (Pale Fire) – Vladimir Nabokov, 28- Karamazov Kardeşler (The Brothers Karamazov) – Fyodor Dostoyevski, 27- Dava (The Trial) – Franz Kafka, 26- Don Kişot (Don Quixote) – Miguel de Cervantes, 25- Lolita – Vladimir Nabokov, 24- Günden Kalanlar (The Remains of the Day) – Kazuo Ishiguro, 23- Geceyarısı Çocukları (Midnight's Children) – Salman Rushdie, 22- Parçalanma (Things Fall Apart) – Chinua Achebe, 21- Bir Hanımefendinin Portresi (The Portrait of a Lady) – Henry James, 20- Uğultulu Tepeler (Wuthering Heights) – Emily Brontë, 19- Tristram Shandy Beyefendi'nin Hayatı ve Görüşleri (The Life and Opinions of Tristram Shandy, Gentleman) – Laurence Sterne, 18- İkna (Persuasion) – Jane Austen, 17- Yüzyıllık Yalnızlık (One Hundred Years of Solitude) – Gabriel García Márquez, 16- Bin Dokuz Yüz Seksen Dört (Nineteen Eighty-Four) – George Orwell, 15- Moby Dick / Beyaz Balina – Herman Melville, 14- Bayan Dalloway (Mrs Dalloway) – Virginia Woolf, 13- Emma – Jane Austen, 12- Kasvetli Ev (Bleak House) – Charles Dickens, 11- Muhteşem Gatsby (The Great Gatsby) – F. Scott Fitzgerald, 10- Madam Bovary (Madame Bovary) – Gustave Flaubert, 9- Gurur ve Önyargı (Pride and Prejudice) – Jane Austen, 8- Jane Eyre – Charlotte Brontë, 7- Savaş ve Barış (War and Peace) – Lev Tolstoy, 6- Anna Karenina (Anna Karenina) – Lev Tolstoy, 5- Kayıp Zamanın İzinde (In Search of Lost Time) – Marcel Proust, 4- Deniz Feneri (To the Lighthouse) – Virginia Woolf, 3- Ulysses – James Joyce, 2- Sevilen (Beloved) – Toni Morrison, 1- Middlemarch – George Eliot.
