Tarihi Zirvede Hürmüz Düğümü: ABD-İran Görüşmelerinde Kritik Anlaşmazlık
Dünyanın nefesini tutarak izlediği tarihi görüşme, Pakistan'ın başkenti İslamabad'da gerçekleşti. ABD ve İranlı üst düzey yetkililer, Ortadoğu'da binlerce kişinin ölümüne ve küresel ekonominin ağır yara almasına neden olan savaşı sona erdirmek amacıyla bir araya geldi. 1979'dan bu yana Washington ve Tahran arasında yapılan kabine düzeyindeki ilk doğrudan görüşme özelliğini taşıyan bu buluşmada, siyasi tabular yıkıldı ve barış masasının kurulmasına karar verildi.
Heyetler ve İlk Temaslar
ABD heyetinde Başkan Yardımcısı JD Vance'in yanı sıra ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı ve özel danışmanı Jared Kushner ile özel temsilci Steve Witkoff yer aldı. 71 kişilik İran heyetine ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf liderlik etti. İlk görüşmeler, Pakistanlı aracılar yoluyla başladı ve daha sonra Pakistan'ın da yer aldığı üçlü doğrudan görüşmeler yapıldı.
10 Maddelik Öneri ve Kırmızı Çizgiler
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, "İran'ın 10 maddelik önerisi Pakistan'a iletildi. Diplomasi alanından başı dik şekilde çıkmayı umuyoruz" dedi. Bekayi, diplomatik faaliyet yürüttüklerini ancak askeri olarak da teyakkuzda olduklarını vurguladı. İran devlet televizyonu ise Tahran'ın Pakistan aracılığıyla yapılan görüşmelerde "kırmızı çizgilerini" belirlediğini ve bu çizgilerin, Hürmüz Boğazı'nın kontrolü, savaş tazminatları, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması gibi konuları içerdiğini aktardı.
Sembolik Mesajlar ve Rozet Detayı
İslamabad'daki kritik müzakerelerde İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın taktığı rozet dikkat çekti. Rozette, ABD-İsrail saldırılarında hayatını kaybeden dini lider Ali Hamaney ile yeni dini lider Mücteba Hamaney'in yer aldığı görüldü. Ayrıca Kalibaf, ateşkes görüşmeleri için İslamabad'a giderken "Minab 168" adı verilen uçaktan dikkat çeken bir mesaj verdi. Uçağın koltuklarına, İran'ın Minab kentindeki bir okula yönelik ABD ve İsrail ortak saldırısında hayatını kaybeden çocukların fotoğrafları ve enkazdan çıkarılan okul eşyaları yerleştirildi. Kalibaf, X hesabından bu sembolik kareyi "#Minab168" etiketiyle ve "Bu uçuşta yol arkadaşlarım" notuyla paylaştı. ABD'nin saldırısında çoğunluğu çocuk 168 kişi hayatını kaybetmişti.
Hürmüz Boğazı'nda Anlaşmazlık ve Görüşmelerin Sekteye Uğraması
İran basınına göre, müzakereler, Hürmüz Boğazı meselesi nedeniyle sekteye uğradı. Görüşmelerde, Hürmüz Boğazı konusunda ciddi anlaşmazlıkların yaşandığı ve ABD tarafının "aşırı talepleri" nedeniyle sürecin ilerlemesinin engellendiği iddia edildi. Öte yandan Tasnim Haber Ajansı, İranlı bir yetkilinin, "ABD, baskı ve görüşmeler sonunda İran'ın varlıklarının serbest bırakılmasını kabul etti" ifadesini kullandığını belirtti. ABD'li bir yetkili ise ABD'nin Katar ve diğer yabancı bankalarda bulunan İran'a ait dondurulmuş fonları serbest bırakmayı kabul ettiği yönündeki haberlerin doğru olmadığını açıkladı.
ABD Gemileri ve Trump'ın Açıklamaları
ABD merkezli Axios haber sitesi, Amerikalı yetkililere dayandırdığı haberine göre ABD donanmasına ait birkaç geminin Hürmüz Boğazı'ndan geçtiğini kaydetti. İran basını ise İran müzakere heyetine, bir ABD gemisinin Füceyre Limanı'ndan Hürmüz Boğazı'na doğru hareket ettiğini bildirdiğini aktardı. Fars Haber Ajansı'nda yer alan habere göre İran, Pakistanlı arabulucuya, ABD gemisinin hareketine devam ederse 30 dakika içinde hedef alınacağını söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump, görüşmelerin başladığı saatlerde kendi sosyal medya platformundan bir paylaşım yaparak İran'ın denize mayın döşediğine atıf yaptı ve "ABD'nin dünya üzerindeki tüm ülkelere bir iyilik olarak Hürmüz Boğazı'nı temizlemeye başladığını" söyledi. Trump, Hürmüz Boğazı'nın çok da uzak olmayan bir gelecekte yeniden açılacağını tahmin ettiğini belirtti ve müzakerelerin iyi gitmemesi halinde ABD'nin yeniden harekete geçmeye hazır olduğunu vurguladı. İsrail Başbakanı Netanyahu da "İran'a yönelik saldırılarımız henüz sona ermedi. Yapacak daha çok işimiz var" ifadelerini kullanarak saldırı tehdidini sürdürdü.
