ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı savaşta müzakere ve çatışma arasında gidip gelen ibrede dün yeni bir gelişme yaşandı. İran basını, Tahran'ın ABD'nin savaşın sona erdirilmesine yönelik teklifine verdiği yanıtı arabulucu Pakistan'a ilettiğini bildirdi. Önerilen plana göre, müzakereler savaşın sona erdirilmesine odaklanacak.
Diplomasi Trafiği ve 14 Maddelik Yol Haritası
Önceki gün ABD Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgilere göre, taraflar arasındaki krizin aşılması için hazırlanan 14 maddelik yol haritası üzerinde yoğun bir diplomasi trafiği yürütülüyordu. Söz konusu plan, 30 günlük bir müzakere sürecini kapsıyor. Bu süre zarfında, ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukayı hafifletmesi, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki kısıtlamaları gevşetmesi, İran'ın nükleer programı konusunda yeniden masaya oturması öngörülüyor.
İran'dan Sert Açıklamalar
Öte yandan İran Devrim Muhafızları'ndan yapılan açıklamada, "İran tankerlerine ve ticari gemilerine yapılacak herhangi bir saldırı, bölgedeki Amerikan merkezlerinden birine ve düşman gemilerine yönelik ağır bir saldırıyla sonuçlanacaktır. Füze ve insansız hava araçları, bölgedeki ABD hedeflerine ve saldırgan düşmanın gemilerine kilitlendi. Ateşleme emrini bekliyoruz" denildi. Dün yine bölgeden saldırı haberleri geldi.
Hürmüz Çevresinde Patlamalar
Dün İran'ın Mehr haber ajansı, ülkenin güneydoğusunda Umman Körfezi'ne kıyısı olan Çabahar kentinde büyük bir patlama sesinin duyulduğunu aktardı. İran medyası daha sonra patlamamış mühimmatın imha edilmesiyle patlama sesinin oluştuğunu belirtti. İngiltere Deniz Ticareti Örgütü, Katar'ın başkenti Doha'nın 23 mil açığında bir yük gemisinin bilinmeyen bir füzeyle vurulduğunu açıkladı. Gemide ölü ya da yaralının olmadığı ifade edildi.
İran Ordusu'ndan Yeni Silah ve Yöntem Uyarısı
İran Ordu Sözcüsü Muhammad Akraminia ise İran'a tekrar saldırılması durumunda yeni silahlar, savaş yöntemleri ve yeni savaş noktalarıyla "düşmanlarının şaşıracaklarını" belirterek, ABD yaptırımlarına uyan devletlerin gemilerinin Hürmüz Boğazı'nı geçmekte zorluk yaşayacağını savundu. Akraminia, ABD'nin İran'a uyguladığı yaptırımlara uyan ülkelerden gelen gemilerin bundan böyle Hürmüz Boğazı'ndan geçişte zorluklarla karşılaşacağını söyledi. İranlı milletvekilleri, "düşman devletlerin" gemilerinin geçişini yasaklamayı da içeren maddelerle, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yönetimini resmileştirecek bir yasa tasarısı hazırladıklarını açıkladı.
Süreç Hamaney'in Kontrolünde
İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney, babasının ve üst düzey askeri kadronun öldürüldüğü saldırıdan bu yana kamuoyundan tamamen uzak bir yaşam sürse de, ABD istihbaratına göre ülkenin savaş stratejisinde kilit bir rol oynamaya devam ediyor. Vücudunda ağır yanıklar ve şarapnel yaraları bulunduğu belirtilen Hamaney'in, teknolojik cihaz kullanmayı reddettiği ve talimatlarını yalnızca kuryeler ya da yüz yüze görüştüğü kısıtlı bir çevre aracılığıyla ilettiği bildiriliyor. İran Silahlı Kuvvetleri'nin Hatemu'l Enbiya Merkez Karargahı Komutanı Tümgeneral Ali Abdullahi'nin, lider Mücteba Hamaney'e ordu ve güvenlik birimlerinin hazırlık durumuna ilişkin rapor sunduğu bildirildi. İran lideri Mücteba Hamaney, İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı Hatemul Enbiya Merkez Karargahı Komutanı Ali Abdullahi ile bir araya geldi. Abdullahi, görüşmede, İran Silahlı Kuvvetleri'nin hem savunma hem de saldırı kapasitesi bakımından yüksek hazırlık seviyesinde bulunduğunu belirtti. Silahlı kuvvetlerin, 'Amerika ve İsrail'in olası saldırılarına karşı en üst düzey hazırlıkta olduğunu' kaydeden Abdullahi, "Düşman tarafından yapılabilecek herhangi bir stratejik hata, taciz veya saldırıya hızlı, sert ve güçlü şekilde karşılık verilecektir" dedi.
İnternet Kablolarını Koruma Ücreti
Öte yandan İran'dan Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin ücretlendirilmesi talebinin ardından başka bir çıkış daha geldi. Yarı resmi Tasnim haber ajansı, Batılı ülkelere ait ve Hürmüz Boğazı'ndan geçen deniz altı internet kabloları için "koruma ücreti" uygulanması çağrısında bulundu. Ajansın haberine göre Tahran yönetimi, bu talebini Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin 34. maddesi kapsamında deniz tabanı üzerindeki "egemenlik haklarına" dayandırdı. Haberde, yabancı şirketlerden başlangıç lisans ücreti ve yıllık kullanım bedeli alınması gerektiği savunulurken, Meta, Amazon ve Microsoft gibi teknoloji şirketlerinin de bu düzenlemelere uymasının zorunlu hale getirilmesi istendi. Ayrıca, deniz altı kablolarının bakım ve onarım çalışmalarında İran'a özel yetki verilmesi önerildi.
Trump: Hoşuma Gitmedi
ABD Başkanı Donald Trump, Tahran yönetiminin savaşın sonlanmasına yönelik ABD'nin teklifine yanıtına ilişkin ilk açıklamasında, "Hiç hoşuma gitmedi. Kesinlikle kabul edilemez" dedi. Öte yandan İran'ın, yanıtını arabuluculara iletmesinin ardından İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun, Trump ile görüşeceği bildirildi.
Hark'tan Petrol Sızıntısı
İran'ın ana petrol ihracat terminali olan Hark Adası yakınlarında, 6-8 Mayıs tarihleri arasında Avrupa Copernicus Sentinel uyduları tarafından petrol sızıntıları tespit edildi. Hark Adası'nın batı ve güneybatısında Körfez sularına yayılan şüpheli sızıntıların, perşembe günü itibarıyla 52 kilometrekareden fazla bir alanı kapladığı belirlendi. Görsel analizlerde, 18 Nisan tarihli uydu görüntüleri ile 6 Mayıs sonrası çekilen veriler karşılaştırıldığında, şüpheli maddelerin deniz yüzeyinde yayıldığı saptandı. Petrol sızıntılarını izleyen Orbital EOS ve Çatışma ve Çevre Gözlemevi, kirliliğin orijinal kaynağının henüz netlik kazanmadığını ve atığın güneye doğru sürüklendiğini bildirdi. Sivil toplum kuruluşu CEOBS ayrıca, kaynağı belirsiz olan bu durumun uygun şekilde ele alınma ihtimalinin düşük olduğunu ifade etti.
