İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden deniz trafiğine açmak için ABD'den talep ettiği şartlar ortaya çıktı. New York Times'ın haberine göre Tahran yönetimi, boğazın açılması karşılığında Washington'dan yaptırımların kaldırılmasını, askerlerin bölgeden çekilmesini, savaş tazminatı ödenmesini ve dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılmasını istiyor.
İran'ın Talepleri Neler?
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhammed Bakır Zülkadir, devlet medyasında yaptığı açıklamada, ABD'nin deniz ablukasını ve yaptırımlarını kaldırması, Amerikan ordusunu İran çevresinden çekmesi, savaş tazminatı ödemesi ve dondurulmuş İran varlıklarını serbest bırakması gerektiğini belirtti. Ayrıca, bölgedeki İran müttefiklerine yönelik saldırıların sona erdirilmesi ve İran'a yönelik tehditlerin sonlandırılması da talepler arasında yer alıyor.
ABD İçin Kabulü Zor Şartlar
Uzmanlara göre, Trump yönetiminin bu talepleri kabul etmesi pek olası görünmüyor. Haziran ayında varılan ateşkes anlaşmasında, İran'a yönelik yaptırımların ancak nükleer programla ilgili nihai bir anlaşmaya varılması halinde kaldırılacağı belirtilmişti. ABD'li yetkililer daha önce, İran'ın dondurulmuş fonlara erişiminin, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumdan vazgeçmesine bağlı olduğunu ifade etmişti. Bu nedenle, yeni talepler müzakerelerde önemli bir anlaşmazlık noktası oluşturuyor.
Umman ile Müzakereler ve Boğazın Geleceği
Zülkadir'in açıklaması, İran ile Umman'ın Hürmüz Boğazı'nın gelecekteki yönetimi konusunda anlaşma müzakere ettiği bir döneme denk geldi. İran, Şubat ayında ABD ve İsrail'in saldırılarına misilleme olarak boğazı fiilen kapatmıştı. Bu durum, küresel enerji fiyatlarını etkilerken, boğazdan geçen gemi sayısındaki düşüş endişeleri artırdı.
Mutabakat Zaptı Sonuç Vermedi
Haziran ayında Pakistan'ın arabuluculuğunda İslamabad'da imzalanan mutabakat zaptı, boğazın yeniden açılmasını ve petrol yaptırımlarının geçici olarak kaldırılmasını öngörüyordu. Ancak anlaşmanın belirsiz ifadeleri nedeniyle taraflar farklı yorumlarda bulundu. ABD, Umman kıyılarından geçen güney rotasını desteklerken, İran bu güzergahı kullanan gemilere müdahale etti. Ateşkes kısa sürede bozuldu ve ABD ablukayı yeniden uygulamaya koydu.
İran'dan Sert Uyarı
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD'nin boğazda yeni güzergahlar oluşturma girişimlerini kınayarak, İran'ın boğaz üzerindeki yönetiminin zayıflatılmaya çalışıldığını savundu. Arakçi, bu tür ihlallerin İran için kabul edilemez olduğunu vurguladı.
Gemi Trafiği Savaş Öncesinin Çok Altında
Denizcilik veri şirketi Kpler'in verilerine göre, geçtiğimiz hafta Hürmüz Boğazı'ndan günde yalnızca bir düzineden biraz fazla gemi geçti. Savaş öncesinde bu sayı ortalama 130'du. Ayrıca, bazı gemilerin tespit edilmemek için transponder cihazlarını kapattığı belirtiliyor, bu da gerçek trafiğin belirlenmesini zorlaştırıyor.
