İran'da Tarihi Liderlik Değişimi: Mücteba Hamaney Üçüncü Lider Oldu
İran'da siyasi ve dini liderlik makamında tarihi bir değişim yaşandı. Uzmanlar Meclisi, 28 Şubat'taki ABD-İsrail hava saldırısında hayatını kaybeden eski lider Ali Hamaney'in ardından oğlu Mücteba Hamaney'i "ezici oy çoğunluğuyla" ülkenin yeni dini lideri olarak seçtiğini resmen açıkladı. Bu karar, İran'ın üçüncü liderinin belirlenmesi anlamına geliyor.
Uzmanlar Meclisi'nin Olağanüstü Oturumu ve Karar
Rehber Meclisi tarafından yapılan yazılı açıklamada, "Ayetullah Seyyid Mücteba Hüseyni Hamaney’i Uzmanlar Meclisi üyelerinin ezici oy çoğunluğuyla İran İslam Cumhuriyeti’nin üçüncü lideri olarak belirleyip ilan ettiğini duyurur." ifadesi kullanıldı. Meclis, ABD-İsrail saldırılarına rağmen lider seçim sürecinin "dikkatli ve yoğun bir değerlendirmeyle" tamamlandığını ve olağanüstü oturumla kararın alındığını belirtti.
İran Uzmanlar Meclisi üyesi Hüseyin Ali Eshkevari, sosyal medyada yaptığı açıklamada, İran'ın lideri olarak Hamaney isminin devam edeceğini vurguladı. Yeni lider, Ali Hamaney'in altı çocuğundan ikincisi olan Mücteba Hamaney oldu.
Mücteba Hamaney Kimdir?
Mücteba Hüseyni Hamaney, 17 Eylül 1969'da Meşhed'de doğdu. Babasının ölümünün ardından liderlik makamına seçilen Hamaney, dini eğitimini Kum'daki İslam ilimler okulunda tamamlayarak ileri düzeyde fıkıh ve usul eğitimi aldı. Şii mezhebine göre müçtehit olarak kabul edilen Hamaney, İran-Irak Savaşı sırasında Besic'in gönüllü üyesi olarak cephede bulundu.
Resmi bir görevi olmamasına rağmen 2000'lerin ortalarından itibaren medyada adı daha sık duyulmaya başlandı. Analistler, Devrim Muhafızları Ordusu komutanlarıyla ilişkileri olduğunu, 2005 ve 2009 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde rol aldığını ve siyasi atamalarda etkili olduğunu ileri sürdü. Son yıllarda babasının halefi olarak sıkça gündeme gelen Mücteba Hamaney, medyadan uzak bir yaşam sürdüğü için kişisel hayatı hakkında sınırlı bilgi bulunuyor.
Ordu ve Cumhurbaşkanı'ndan Bağlılık Mesajları
İran'da Devrim Muhafızları Ordusu ve İran Ordusu, yeni lidere bağlılıklarını bildiren mesajlar yayımladı. Fars Haber Ajansı'nın aktardığına göre, Genelkurmay Başkanlığı, Devrim Muhafızları ve İran Ordusu tarafından yapılan ayrı ayrı açıklamalarda, silahlı kuvvetlerin yeni liderin komutası altında ülkeyi düşmanlara karşı korumaya devam edeceği vurgulandı.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da Uzmanlar Meclisi kararını tebrik ederek, "Ülkedeki mevcut sorunların üstesinden gelebilmek sizin hikmetli liderliğinizin yanı sıra halkın güven, dayanışma, katılım ve geniş tabanlı direnişine dayanan bir ortamın oluşturulmasıyla mümkün olacaktır." ifadelerini kullandı. Pezeşkiyan, yeni lidere başarılar diledi.
İran'da Liderlik Makamının Yetkileri
İran'da seçimle iş başına gelen cumhurbaşkanı sınırlı yetkilere sahipken, "liderlik makamı" anayasal yetkilerle iç ve dış politikada son sözü söyleyen merci olarak kabul ediliyor. Lider, İran Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı olarak iç güvenlik ve dış politika konularında belirleyici rol oynuyor.
İran lideri, 88 kişiden oluşan ve halk tarafından 8 yılda bir seçilen Uzmanlar Meclisi tarafından seçiliyor. Meclise aday olacak kişilerin çoğu lider tarafından belirlenirken, Anayasayı Koruyucular Konseyi tarafından da onaylanıyor. Konseyin uygun görmediği kişiler seçimlere katılamıyor.
İran'da Askeri Yapılanma
İran'da silahlı kuvvetler, "İran Ordusu" ve "İran Devrim Muhafızları Ordusu" olmak üzere iki ayrı ordudan oluşuyor. Her iki ordunun kara, deniz ve hava kuvvetleri bulunuyor. İran Ordusu, 1979 devrimi öncesi ordunun devamı niteliğindeyken, Devrim Muhafızları Ordusu devrim lideri Humeyni tarafından 5 Mayıs 1979'da kuruldu. Devrim Muhafızları, ülkede ekonomi, siyaset ve medyada etkin bir yapıya sahip.
İranlılar, sokaklarda yeni dini liderin seçilmesini kutlamaya başlarken, ülkenin geleceği için önemli bir dönüm noktası yaşanıyor. ABD-İsrail saldırısının ardından geçici liderlik konseyi tarafından temsil edilen makam, artık kalıcı bir lidere kavuşmuş oldu.
