Suriye Adalet Sarayı'ndaki Dördüncü Ceza Mahkemesi, devrik Devlet Başkanı Beşar Esad, kardeşi Mahir Esad ile kuzeni ve eski Dera Siyasi Güvenlik Şubesi Başkanı Atıf Necib'i, Suriye halkına karşı işlenen suçlar kapsamında idam cezasına çarptırdı. Mahkemenin kararı, eski rejim döneminde işlendiği belirtilen "cinayet", "işkence", "keyfi gözaltı" ve "diğer ağır ihlaller"e ilişkin yargılama kapsamında verildi.
Savcılık ve Davacıların Talepleri
Davada savcılık, aralarında Beşar Esad, Mahir Esad ve diğer eski yönetim yetkililerinin de bulunduğu sanıkların, "cinayet", "işkence", "keyfi gözaltı" ve "kamu kaynaklarını zimmete geçirme" suçlarından cezalandırılmasını talep etmişti. Davacıların avukatları da sanıkların insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından mahkum edilmesini, çok sayıda kişinin kasten öldürülmesi, çocukların öldürülmesi, işkence ve ölümle sonuçlanan işkence gibi suçlardan en ağır cezaların uygulanmasını istemişti. Davacı tarafın talepleri arasında, "asarak idam cezasının uygulanması" da gösterilmişti.
Geçiş Dönemi Adaleti Süreci
Yargılamalar, Suriye'de Beşar Esad döneminde işlendiği öne sürülen ihlallerin adli mekanizmalar yoluyla ele alınması, mağdurlar için adaletin sağlanması ve sorumluların hesap vermesini amaçlayan geçiş dönemi adaleti sürecinin parçası olarak yürütülüyor.
Beşar Esad ve Mahir Esad Firari Sanıklar
Suriye'de 8 Aralık 2024'te Beşar Esad yönetiminin devrilmesinin ardından ülkeyi terk eden Beşar Esad'ın Rusya'nın başkenti Moskova'da yaşadığı biliniyor. Esad, Baas yönetiminin devrilmesinin ardından Rusya'ya kaçmış ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin tarafından kendisine sığınma hakkı verilmişti. Esad'ın hala Rusya'da yaşadığı bildiriliyor. Beşar Esad'ın kardeşi Mahir Esad da yönetimin devrilmesinin ardından Suriye'den ayrıldı. Suriye Ordusu'nun eski 4'üncü Tümen Komutanı olan Mahir Esad'ın Rusya'ya geçtiği bildirilmişti. Mahir Esad'ın güncel olarak nerede bulunduğuna ilişkin ise kamuya açık kaynaklarda Beşar Esad kadar kesin ve güncel bilgi bulunmuyor. Suriye'deki yargı sürecinde Beşar Esad ve Mahir Esad daha önce de firari sanıklar arasında gösterilmişti.
Atıf Necib'in Davası
Esad'ın kuzeni Atıf Necib ise Suriye'de yakalanarak yargı sürecine dahil edilen sanıklar arasında bulunuyor. Necib, daha önce Dera Valiliği Siyasi Güvenlik Şubesi Başkanı olarak görev yapmıştı. Suriye'nin güneyindeki Dera kentinde 2011'de başlayan protestoların bastırılmasında rol almakla suçlanan Necib hakkında cinayet, işkence ve keyfi gözaltı gibi suçlamalar yöneltilmişti. Necib'in ayrıca, barışçıl gösterilerin gerçek mermi kullanılarak bastırılması, Dera'daki El-Ömeri Camii olayları ve gözaltı merkezlerinde ölümlerle sonuçlanan sistematik işkence ve öldürme eylemlerinden sorumlu olduğu iddia ediliyor. Mahkemenin idam kararı, bu suçlamaların ağırlığını yansıtıyor ve geçiş dönemi adaleti sürecinde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
