Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Dış Ticaret Kompleksi'nde düzenlenen toplantıda temmuz ayı dış ticaret verileri açıklandı. Toplantıya Ticaret Bakanı Ömer Bolat ve TİM Başkanı Mustafa Gültepe katıldı. Bakan Bolat, küresel ekonomideki olumsuz tabloya rağmen Türkiye'nin ihracatta üç rekor birden kırdığını duyurdu. Temmuz ayı ihracat rakamları ile ilgili güzel haberler verebildiklerini söyledi.
Bolat, temmuz itibarıyla yıllıklandırılmış mal ihracatının 278,6 milyar dolara yükseldiğini ve bunun bugüne kadar görülen en yüksek değer olduğunu belirtti. Temmuz ayı ihracatı ise 25 milyar 600 milyon dolar olarak hesaplandı; bu rakam tarihteki en yüksek temmuz ayı ihracatı ve tüm zamanların en yüksek ikinci aylık ihracatı unvanını kazandı. Hizmetler ihracatının yıllıklandırılmış değerinin 122,6 milyar dolara, mal ve hizmet toplamının da 401,1 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor. Geçen ay bu rakam 400,3 milyar dolar düzeyindeydi.
"Temmuzda 3 rekor rakamı elde edilmiş oldu" diyen Bolat, yıllık mal ihracatı, aylık ihracat ve toplam ihracat olarak üç alanda da rekor kırıldığını söyledi. "Temmuz ayı rekor bir ihracatla 25 milyar 600 milyon dolara yükseldi. Yüzde 2,9, yaklaşık yüzde 3'lük bir artış bu. Tarihteki en yüksek temmuz ihracatı olarak rekor oldu. Yine tüm zamanların en yüksek ikinci aylık ihracatı olarak da rekora bir adım yakın olarak gerçekleşti."
Küresel çatışmaların ticarete etkisi
Bakan Bolat, dünya ekonomisinin 2026 yılına artan korumacılık ve jeopolitik risklerle girdiğini hatırlattı. Şubat ayı sonunda Körfez'de başlayan ABD/İsrail-İran Savaşı'nın Körfez ülkelerine yayıldığını, bu durumun başta enerji, petrokimya ve gübre olmak üzere temel sanayi girdilerinde büyük fiyat artışlarına yol açtığını aktardı. Ateşkesin enerji fiyatlarını bir nebze geriletse de temmuzun ilk haftasından itibaren ABD ile İran arasındaki gerilimin yeniden arttığını ifade etti.
Rusya-Ukrayna Savaşı'nın hızlanmasıyla Karadeniz'deki ticari gemilere yönelik saldırıların başladığını belirten Bolat, Kızıldeniz'de Husilerin petrol gemilerine saldırılarının sürdüğünü kaydetti. Navlun ve sigorta bedellerinin yükseldiğine dikkati çeken Bolat, Körfez, Karadeniz ve Kızıldeniz'deki sıkıntıların bir an önce sona ermesini dilediklerini, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Dışişleri Bakanlığının bu konuda yoğun diplomatik çaba harcadığını anlattı.
İstihdam ve enflasyonda iyimser tablo
Bolat, geçen hafta açıklanan işsizlik verilerine de değindi. Yüzde 7,6'lık işsizlik oranının 2005'ten bu yana en düşük seviye olduğuna dikkati çeken Bolat, "Burada sevindirici olan istihdam sayısının 32 milyon 733 bine yükselmesi ve 33 milyon sınırına gelmesi. İşsiz sayısı da artık 2,5 milyona doğru gerileme seyrine girdi" diye konuştu.
Temmuz enflasyonunu da değerlendiren Bakan Bolat, savaşlar nedeniyle artan enerji fiyatlarının ulaştırma sektörüne olumsuz yansımasına ve başta Karadeniz ülkeleri olmak üzere bazı endüstriyel ve tarımsal ham maddelerde görülen fiyat artışlarına rağmen gerçekleşmenin beklentilerin altında kaldığını vurguladı. "Temmuzda savaşlar nedeniyle artan enerji fiyatlarının ulaştırma sektörüne olumsuz yansıması ile başta Karadeniz ülkeleri olmak üzere bazı endüstriyel ve tarımsal ham maddelerde görülen fiyat artışlarına rağmen gerçekleşme beklenenin altında kalmıştır" dedi. TÜFE aylıkta yüzde 1,78, yıllıkta yüzde 31,75 oldu. Haziranda yıllık enflasyon yüzde 32,11 ve geçen yılın temmuz ayında aylık enflasyon yüzde 2,06 seviyesindeydi.
Rekorlar ve dış ticaret dengesi
Rekorlara ilişkin detayları aktaran Bolat, temmuzda mal ihracatında 712 milyon dolarlık artış yaşandığını söyledi. İthalat ise yüzde 5,2 artarak 32 milyar 989 milyon dolar olarak gerçekleşti. Bu gelişmeyle temmuzda dış ticaret açığı 7,3 milyar dolar seviyesinde oluştu ve geçen yılın aynı ayına göre yüzde 14 arttı.
Ocak-temmuz döneminde ihracat yıllık bazda yüzde 3,4 artışla 161 milyar 601 milyon dolara ulaştı; ithalat yüzde 4,7 artışla 222 milyar 109 milyon dolara yükseldi ve net artış 9,9 milyar dolar olarak gerçekleşti. İlk yedi aylık dış ticaret açığı ise yüzde 8,2 artarak 60,5 milyar dolar oldu. Son bir yıllık döneme bakıldığında mal ihracatı 9 milyar 230 milyon dolar artarken, net ithalat artışı 17,6 milyar dolar olarak gerçekleşti.
Bakan Bolat, son bir yıllık dış ticaret açığının 96,7 milyar dolara ulaştığını, Aralık ayındaki 92,2 milyar dolarlık kapanışa göre artışın sadece 4 milyar 550 milyon dolar kaldığını ifade etti. Bölgedeki savaşlara ve maliyet artışlarına rağmen bu artışın tolere edilebilir olduğunu belirten Bolat, "Dış ticaret açığı kontrol altında, istikrarlı tablosunu devam ettirmektedir" dedi.
Parite ve takvim etkisi
Bolat, temmuzda avro/dolar paritesinin ihracatçıların aleyhine çalıştığını açıkladı. "Geçen yıl 1,18 iken bu ay 1,14 ortalamayla burada 300 milyon dolar kaybımız oldu. Takvim etkisi olarak ise bir cuma fazlamız vardı. Bir çarşamba eksiğimiz vardı. Bu da yaklaşık 500 milyon dolar lehimize çalıştı. Yani ikisinde artı eksi 200 milyon dolar lehimize çalışan takvim ve parite etkisinden bahsedebiliriz" diyen Bolat, net etkinin 200 milyon dolar lehe olduğunu kaydetti. Böylece temmuz, ihracat tarafında üç ayrı rekorun kırıldığı bir ay olarak kayıtlara geçti.
