Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme, üniversitelerden çeşitli nedenlerle ayrılan öğrencilere geri dönüş imkânı tanırken, akademik sahtekârlık ve mevzuata aykırı eğitim kurumlarına karşı da ağır yaptırımlar içeriyor.
Öğrencilere 4 Aylık Başvuru Süresi
Kanunun getirdiği geçici düzenlemeye göre, kendi isteğiyle ilişiğini kesenler dahil olmak üzere çeşitli nedenlerle üniversitelerden ayrılan veya bir programa yerleşmesine rağmen kayıt yaptırmayan öğrenciler, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde başvurmaları halinde 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine dönebilecek. Bu düzenleme, mağduriyet yaşayan öğrenciler için önemli bir fırsat sunuyor.
Ancak bu haktan bazı kesimler yararlanamayacak. Terör suçları, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti gibi belirli suçlardan mahkûm olanlar ile sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler düzenlemenin dışında bırakıldı. Ayrıca Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile Milli Savunma Üniversitesi'ne bağlı bazı eğitim kurumlarından ilişiği kesilenler de bu haktan yararlanamayacak.
Başkası İçin Tez Yazana Ağır Ceza
Değişiklikle birlikte, kişisel emeği ve akademik birikimi dışında, başkasına kısmen veya tamamen yazdırdığı tez, makale, kitap veya proje üzerinden akademik derece ya da unvan elde edenlerin bu derece ve unvanları geri alınacak, üniversite öğretim mesleğinden çıkarılabilecek. Bu çalışmaların başkaları adına hazırlanması veya buna aracılık edilmesi halinde 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası uygulanacak. Fiilin meslek edinilerek işlenmesi halinde ise ceza 10 bin günden az, 20 bin günden fazla olamayacak.
Bu düzenleme, akademik etik ihlallerinin önüne geçmeyi ve liyakati korumayı amaçlıyor. Özellikle tez yazım hizmeti veren kişi ve kurumların bu faaliyetleri artık suç kapsamında değerlendirilecek.
Mevzuata Aykırı Eğitim Kurumu Açanlara Hapis Cezası
Değişiklikle beraber, yurt dışındaki bir eğitim kurumu adına Türkiye'de mevzuata aykırı olarak eğitim kurumu açanlara ve işletenlere 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası verilecek. Bu kapsamda, yasaklanan kurum ve fiillerin tanıtımını yapanlara, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 50 günden 500 güne kadar adli para cezası verilecek.
Ayrıca, Türk veya yabancı yükseköğretim kurumlarına ait diploma, mezuniyet belgesi veya sertifika belgesini sahte olarak düzenleyen ve düzenletenler, Türk Ceza Kanunu'nun 'Resmi belgede sahtecilik' hükmüne göre cezalandırılacak. Bu düzenleme, sahte diploma ve belge ticaretinin önüne geçmeyi hedefliyor.
Yeni Düzenlemenin Etkileri
Uzmanlar, bu düzenlemenin yükseköğretim sisteminde önemli bir dönüm noktası olduğunu belirtiyor. Özellikle öğrencilere tanınan dönüş hakkı, eğitim hayatına ara vermek zorunda kalan bireyler için büyük bir şans. Öte yandan, akademik sahtekârlıkla mücadele kapsamında getirilen cezaların caydırıcılığı artırması bekleniyor.
Yeni kanunun Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla birlikte, üniversiteler ve öğrenciler süreci yakından takip etmeye başladı. Başvuruların 4 ay içinde yapılması gerektiği için, hak sahibi öğrencilerin bir an önce harekete geçmeleri önem taşıyor.
