Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Sözcüsü Anna-Kaisa Itkonen, jet yakıtı arzında yaşanan olası sıkıntılara karşı hazırlıkların sürdüğünü belirterek, krizin ne kadar süreceğini kimsenin öngöremediğini ifade etti. Itkonen, Brüksel'de düzenlenen günlük basın toplantısında Avrupa'da hissedilen jet yakıtı sıkıntısına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Şeffaflık eksikliği ve koordinasyon çabaları
Itkonen, Avrupa'da petrol krizi durumunda veri toplamak için standart bir süreç bulunmadığını vurgulayarak, "Özellikle petrol ürünleri olmak üzere, farklı aktörlerin stoklarının gelişimi konusunda şeffaflık eksikliği var" dedi. Son derece istikrarsız bir jeopolitik durumla karşı karşıya olduklarını hatırlatan sözcü, AB Komisyonu'nun üye ülkelerin ne kadar yakıta sahip olduğunu tam olarak bildiğini kaydetti. Kriz başladığından bu yana üye ülkeler, sektör temsilcileri, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve diğer paydaşlarla haftalık görüşmeler yapıldığını belirten Itkonen, bu hafta Petrol Koordinasyon Grubu toplantısının gerçekleştirileceğini duyurdu.
Ticari ve stratejik stoklar arasındaki fark
AB içindeki bilgi paylaşım mekanizmasının iyi çalıştığını ve ek şeffaflık sağladığını ifade eden Itkonen, ticari stoklar ile stratejik stoklar arasındaki farkı açıkladı: "Şu anda ağırlıklı olarak ticari jet yakıtı stoklarıyla ilgili birçok haber görüyoruz. Komisyon, hava yollarından ve diğer ilgili aktörlerden bilgi alıyor. Bu bilgileri vermek veya paylaşmak zorunda değiller, ancak devam eden koordinasyon çabasına katılıyorlar." Itkonen, şirketlerin veya üye ülkelerin jet yakıtı miktarını açıklamanın AB Komisyonu'nun görevi olmadığını, stratejik petrol stoklarıyla ilgili özel sözleşmelere erişimlerinin bulunmadığını da sözlerine ekledi.
Krizin süresi belirsiz
Itkonen, "Sanırım kimse bu durumun ne kadar daha süreceğini bilmiyor. Bu nedenle yapabileceğimiz en iyi ve en etkili şey her türlü olasılığa hazırlanmak" diyerek belirsizliğe dikkat çekti. Üye ülkeler ve paydaşlarla yakın koordinasyon ve iş birliğinin önemini vurgulayan sözcü, "Bu hafta hava yollarına yönelik jet yakıtlarıyla ilgili bir rehber yayınlayacağız" ifadelerini kullandı.
Artan fiyatlar ve etkileri
Avrupa'da Orta Doğu'daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı'ndan sevkiyatların yapılamaması nedeniyle petrol ve doğal gaz fiyatları hızla yükseldi. Gübre fiyatlarının da arttığı bölgede, jet yakıtı fiyatları geçen yıla göre iki kattan fazla artış gösterdi. AB rafinerileri normal şartlarda jet yakıtı tüketiminin yüzde 70'ini karşılayabiliyor; kalan kısım ise Orta Doğu ve Körfez ülkelerinden ithal ediliyor. IEA Başkanı Fatih Birol, geçen ay Avrupa'nın kısa süre içinde jet yakıtı kıtlığı riskiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulunmuştu.
Hollanda merkezli hava yolu şirketi KLM, artan yakıt maliyetleri nedeniyle bu ay Avrupa içinde 160 uçuşu iptal edeceğini açıkladı. Alman hava yolu şirketi Lufthansa da maliyet baskıları nedeniyle iştiraki CityLine'ın faaliyetlerini durdurma kararı aldı. Lufthansa ayrıca, jet yakıtı fiyatlarındaki artış nedeniyle ekim ayına kadar planlanan 20 bin kısa mesafeli uçuşu iptal edeceğini duyurdu. Düşük maliyetli hava yolu şirketleri Ryanair ve EasyJet ile turizm şirketi TUI, olumsuz pazar koşulları nedeniyle yıl sonu tahminlerini aşağı yönlü revize etti.
