Petrol Arzında Kritik Uyarı: Hürmüz Boğazı Krizi Küresel Üretimi Vuruyor
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Orta Doğu bölgesinde devam eden savaşın Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan tanker geçişlerini durdurması durumunda, mart ayında Körfez ülkelerinde ciddi üretim kesintileri yaşanabileceğini açıkladı. Ajansın son raporuna göre, bu durumda günlük 9,9 milyon varil sıvı yakıt üretiminin geçici olarak askıya alınması bekleniyor.
Küresel Petrol Arzında Keskin Düşüş Beklentisi
IEA'nın Petrol Piyasası Raporu'nda yer alan verilere göre, Orta Doğu'daki çatışmaların Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğini fiilen durdurması, küresel petrol arzında bu ay önemli bir gerilemeye yol açıyor. Dünyanın en stratejik enerji geçitlerinden biri olan Hürmüz Boğazı'ndan 2025 yılında günde yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü taşınırken, savaşın başlamasından bu yana sevkiyatlar kriz öncesi seviyelerin yüzde 10'undan daha azına gerilemiş durumda.
Boğazdan tanker geçişlerinin kısa sürede normale dönmemesi halinde, alternatif ihracat güzergahlarının sağlayabileceği sınırlı esnekliğe rağmen, IEA mart ayında Körfez bölgesinde günlük yaklaşık 7,9 milyon varil ham petrol ve toplamda 9,9 milyon varil sıvı yakıt üretiminin durdurulabileceğini tahmin ediyor. Aynı dönemde, küresel arzın ise günlük 8 milyon varil düşerek 98,8 milyon varile gerilemesi ve böylece 2022'nin ilk çeyreğinden bu yana en düşük seviyeye inmesi bekleniyor.
Belirsizlik ve Riskler Artıyor
Raporda, küresel ölçekte Körfez'den yapılan kesintili sevkiyatların yarattığı kayıpların, Kuzey Amerika üretiminin kış soğuklarının ardından geri dönmesi ve Kazakistan ile Rusya arzının şubattaki aksaklıkların ardından yeniden başlamasıyla bir miktar hafifletildiği belirtiliyor. Ancak, raporun hazırlandığı dönemde çatışmalarda herhangi bir hafifleme işareti veya Hürmüz Boğazı üzerinden akışların toparlanması için net bir zaman çizelgesi görülmediği için, mart tahmini ve sonrasının yüksek bir belirsizlik seviyesi taşıdığı vurgulanıyor.
Şubat Verileri ve Talep Tahminleri
Öte yandan, rapora göre küresel petrol arzı şubat ayında günlük 380 bin varil artarak 106 milyon 870 bin varile yükseldi. OPEC grubunun ham petrol arzı ise önceki aya göre günlük yaklaşık 340 bin varil artışla 29 milyon 630 bin varil olarak hesaplandı. OPEC dışı ülkelerin günlük petrol üretimi de aynı dönemde yaklaşık 10 bin varil artarak 71 milyon 500 bin varil seviyesine çıktı.
IEA, küresel petrol arzının bu yıl 1 milyon 110 bin varil artarak ortalama 107 milyon 230 bin varile ulaşmasını öngörüyor. Ancak, bu yıla ilişkin küresel günlük petrol talebi artış öngörüsü 205 bin varil aşağı yönlü revize edildi. Buna göre, küresel talebin bu yıl geçen yıla kıyasla günlük yaklaşık 644 bin varil artarak 104 milyon 766 bin varile çıkması bekleniyor.
Ajans, küresel petrol talebi büyüme tahminlerini ABD-İsrail ve İran savaşı nedeniyle mart ve nisan ayları için de geçen ayki tahmine göre günlük ortalama 1 milyon varil düşürdü. Bu düşüş tahminlerinde Orta Doğu'da yaygın uçuş iptalleri ve LPG arzındaki büyük çaplı aksaklıkların etkili olduğu belirtilirken, artan petrol fiyatları ve küresel ekonomiye ilişkin belirsiz görünümün tahminler üzerinde ek riskler oluşturduğu ifade ediliyor.
OECD dışı ülkelerde petrol talebinin bu yıl 684 bin varil artışla 58 milyon 924 bin varile ulaşması öngörülürken, OECD ülkelerinde talebin 40 bin varil düşüşle 45 milyon 843 bin varil seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor.
