ABD'de enflasyon, nisan ayında yıllık bazda yüzde 3,8'e yükselerek son üç yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Beklentilerin üzerinde gelen veri, ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz indirimlerine devam etmesi için politika alanını daralttı. Özellikle enerji fiyatlarındaki yükseliş, enflasyonist baskıları artırırken jeopolitik gerilimler de belirsizliği körüklüyor.
Enflasyon verileri ve detaylar
ABD Çalışma Bakanlığı verilerine göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) nisanda aylık yüzde 0,6 artarken yıllık artış yüzde 3,8 oldu. Bu, Mayıs 2023'ten bu yana en yüksek yıllık enflasyon oranı olarak kaydedildi. Mart ayında enflasyon yüzde 3,3 seviyesindeydi. Enerji endeksi ise nisanda aylık yüzde 3,8 yükselerek TÜFE artışının yüzde 40'ından fazlasını oluşturdu. Enerji maliyetleri yıllık bazda yüzde 17,9 arttı.
Çekirdek TÜFE (enerji ve gıda hariç) aylık yüzde 0,4, yıllık yüzde 2,8 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Özellikle enerji ve bazı hizmet fiyatlarındaki yukarı yönlü baskılar, Fed'in yüzde 2'lik enflasyon hedefine ulaşmak için daha fazla çaba göstermesi gerektiğine işaret ediyor.
Jeopolitik gerilimlerin etkisi
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırıları sonrası artan jeopolitik gerilimler, enerji fiyatlarını yukarı çekti ve belirsizlik ortamını derinleştirdi. Michigan Üniversitesi Tüketici Güven Endeksi mayısta 48,2 ile tüm zamanların en düşük seviyesine geriledi. Kısa vadeli enflasyon beklentisi mayısta yüzde 4,5'e inmesine rağmen, İran'daki savaş öncesi şubat ayındaki yüzde 3,4 seviyesinin üzerinde kalmaya devam ediyor.
Fed'de görüş ayrılıkları
Fed, 29 Nisan'daki toplantısında politika faizini yüzde 3,5-3,75 aralığında sabit tuttu. Ancak karar, 4'e karşı 8 oyla alınırken, Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) üyeleri arasında son 34 yılın en yüksek görüş ayrılığı yaşandı. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Stephen Miran 25 baz puanlık faiz indirimi isterken, Beth Hammack, Neel Kashkari ve Lorie Logan ise karar metnine "gevşeme eğilimi" ifadesinin eklenmesine itiraz etti. Para piyasaları, Fed'in yıl sonuna kadar faiz indirimi yapmayacağını fiyatlıyor.
Uzman yorumları
ING Amerika Araştırma Bölgesel Başkanı Padhraic Garvey, yüksek enflasyon ve artan beklentilerin Fed'in yakın zamanda faiz indirimini gündeme almasını zorlaştırdığını belirtti. Garvey, "İran ile savaşın süresi ve şiddeti, zamanlamayı etkiliyor. Savaş ne kadar uzun sürerse, faiz indirimi için bekleme süresi de o kadar uzar" dedi.
Oxford Economics Küresel Başekonomisti Ryan Sweet, enflasyonun "rahatsız edici" derecede yüksek olduğunu ancak para politikasının yıl sonuna kadar beklemede kalacağı yönündeki öngörülerinin değişmediğini ifade etti. Sweet, enerji kaynaklı maliyet artışlarının konut enflasyonundaki yavaşlama ve ılımlı iş gücü piyasası ile dengeleneceğini öngörüyor.
American Enterprise Institute (AEI) Kıdemli Uzmanı Steven Kamin, çekirdek TÜFE'deki aylık yüzde 0,4'lük artışın endişe verici olduğunu belirterek, "FOMC'nin şahin kanadı bu verilerle daha da şahinleşecektir" dedi.
Fitch Ratings ABD Ekonomik Araştırmalar Başkanı Olu Sonola ise Fed'in kısa vadede faiz indirebileceğini düşünmediğini belirterek, yeni Fed başkanının göreve başlamasının hesaplamalara yeni bir değişken eklediğini vurguladı.
