Araç Kiralama Sektöründe Devrim Niteliğinde Düzenleme
Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtı kiralama sektöründe adil, rekabetçi ve istikrarlı bir piyasa yapısının korunması amacıyla "Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik Taslağı"nı hazırladı. Kamuoyunun ve sektör paydaşlarının görüşüne sunulan taslak, tüketici güvenliğini artırmak ve hizmet kalitesini yükseltmek için kapsamlı düzenlemeler içeriyor.
Yeni Düzenlemenin Temel Maddeleri
Taslak yönetmelik, sektördeki kayıt dışılığı önlemek ve tüketici mağduriyetlerini ortadan kaldırmak üzere bir dizi önemli değişiklik öngörüyor. İşte yeni düzenlemenin dikkat çeken başlıkları:
- Yetki Belgesi Zorunluluğu: Ticari faaliyet doğrultusunda taşıt kiralayan her işletmenin yetki belgesi alması zorunlu olacak. Yetki belgesi için işletmelerin meslek odasına kayıtlı olması, vergi mükellefi olması ve iş yerinin başka amaçlarla kullanılmaması gerekecek.
- Kiralama Sorumlularının Nitelikleri: Kiralama sorumlularının en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemesi ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı "Seviye 4" belgesini taşıması şartı aranacak.
- Araç Yaş ve Kilometre Sınırlaması: Klasik taşıtlar hariç olmak üzere, 100 bin kilometrenin üzerinde veya 5 yaşından büyük taşıtların kiraya verilmesi yasaklanacak. Bu düzenleme, tüketicilere daha güvenli ve bakımlı araçlar sunmayı hedefliyor.
- Çevreci Araç Zorunluluğu: Büyükşehirlerde faaliyet gösteren işletmeler için, en az 2 hibrit veya elektrikli taşıtı filolarında bulundurma zorunluluğu getirilecek. Bu taşıtlardan birinin Türkiye'de üretilmesi koşuluyla, yerli üretim desteklenecek ve çevre dostu ulaşım teşvik edilecek.
Depozito ve Tüketici Haklarına İlişkin Düzenlemeler
Yeni taslak, tüketicilerin en çok şikayet ettiği konulara da çözüm getiriyor. Depozito uygulamalarında şeffaflık ve adalet sağlanacak:
- Alınabilecek depozito tutarı, 1-6 günlük kiralamalarda en fazla 3 günlük, 7-30 günlük kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeliyle sınırlandırılacak.
- Taşıtın iade edildiği tarihi izleyen 7 gün içinde depozito iadesinin yapılması zorunlu olacak.
- Olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma ve yıpranmalar için tüketiciden herhangi bir bedel talep edilemeyecek ve depozitodan kesinti yapılamayacak.
- Ön ödemeli rezervasyonlarda, teslim saatinden 24 saat öncesine kadar hiçbir gerekçe göstermeden ve kesinti olmaksızın rezervasyon iptal hakkı tanınacak.
Sektörel Altyapı ve Denetim Mekanizmaları
Taslak, sektörün daha etkin denetlenmesi ve yönetilmesi için altyapısal düzenlemeler de içeriyor:
- Bakanlıkça "Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi" kurulacak. Yetki belgesi başvuruları ve diğer belgelendirme işlemleri bu sistem üzerinden gerçekleştirilecek.
- İlan siteleri ve çevrim içi platformlar, taşıt kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmekle yükümlü olacak. Yetki belgesi olmayan işletmelerin bu platformlarda ilan vermesi engellenecek.
- Kasko ve sigorta güvenceleri, kiralama bedeline dahil edilecek ve kiracının bu haklardan ek ücret veya şart olmaksızın yararlanması sağlanacak.
- Periyodik bakımı zamanında yaptırılmayan taşıtların kiraya verilmesi engellenecek.
Geçiş Süreci ve Uygulama Takvimi
Sektörün yeni yapıya uyum sağlamasını kolaylaştırmak amacıyla mevcut işletmelere yetki belgesi almaları için 1 Ocak 2027'ye kadar süre tanınacak. Bu süreçte, işletmelerin en az 5'inin kendine ait olmak üzere toplam en az 10 taşıta sahip olması gerekecek.
Ek olarak, kiralama işletmelerine hasar ve arıza durumlarında kiracının her an kolayca ulaşabilmesi için sürekli ve erişilebilir bir bildirim altyapısı oluşturma yükümlülüğü getirilecek. Kiracının talebi halinde bebek koltuğu, navigasyon ve hızlı geçiş sisteminin (HGS) işletme tarafından bedelsiz sağlanması da zorunlu olacak.
Bu kapsamlı düzenlemelerle, Ticaret Bakanlığı'nın motorlu kara taşıtı kiralama sektöründe daha güvenli, şeffaf ve rekabetçi bir ortam oluşturmayı hedeflediği belirtiliyor.
