Hollanda'da Haftada Dört Gün Çalışma Modeli Yaygınlaşıyor
Hollanda, Avrupa'da haftada en az çalışılan ülke olarak dikkat çekerken, haftada dört gün çalışma sistemi sessizce benimsenmiş durumda. Bu modelin etkileri ve sürdürülebilirliği, hem işverenler hem de ekonomistler tarafından tartışılıyor.
İş-yaşam Dengesinde Devrim
Amsterdam merkezli Positivity Branding'in kurucu ortağı Gavin Arm, "Çocuklarınız sadece bir kez çocuk oluyor" diyerek sistemin temel felsefesini özetliyor. Arm, birçok insanın işlerine kendini adayarak başarı peşinde koştuğunu, ancak bunun hayatın önemli anlarını kaçırmaya yol açabileceğini vurguluyor. İşletme, 2019 yılında personel maaşlarında kesinti yapmadan ve çalışma saatlerini uzatmadan dört günlük mesaiye geçti.
Kurucu ortak Bert de Wit, bu değişimin özünde iş-yaşam dengesinin yattığını belirtiyor. De Wit, "Bu, daha çok değil, daha akıllıca çalışma ile ilgili" diyerek, diğer ülkelerde uzun çalışma saatlerinin verimlilik anlamına gelmediğini ifade ediyor. Kültür ve zihniyet değişiminin en büyük zorluk olduğunu ekliyor.
Sendikalar ve Hükümet Desteği
Hollanda'nın en büyük sendikası FNV, haftada dört gün çalışmayı resmi tavsiye haline getirmesi için hükümet nezdinde lobi yapmaya devam ediyor. Ayrıca, çalışma saatlerinin azaltılması Hollandalı çalışanların yasal hakkı olarak tanınıyor.
Yazılım şirketi Nmbrs'nin insan kaynakları müdürü Marieke Pepers, cuma günleri izin alarak zihnini boşaltmanın önemine değiniyor. Pepers, "En iyi fikirleri köpeğimi gezdirirken buluyorum" diyerek, şirketin dört günlük mesaiye geçmesinden sonra personel hastalıklarının azaldığını ve işe bağlılığın arttığını belirtiyor.
Ekonomik Veriler ve Zorluklar
Hollandalılar haftada ortalama 32,1 saat çalışıyor, bu AB ortalaması olan 36 saatin önemli ölçüde altında. Ülke, ekonomik üretim ve kişi başına düşen Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'da Avrupa'nın en yüksekleri arasında yer alıyor. Bu durum, zengin ülkelerin rekabetçi kalabilmek için uzun çalışma saatlerine ihtiyaç duyduğu varsayımını sorgulatıyor.
Ancak OECD ekonomisti Daniela Glocker, Hollanda'nın yüksek verimliliğe sahip olduğunu, ancak son 15 yılda verimliliğin artmadığını belirtiyor. Glocker, Hollandalıların yaşam kalitelerini korumak istiyorlarsa üretkenliklerini veya işgücü arzlarını artırmaları gerektiğini vurguluyor.
Demografik ve Sosyal Etkiler
Hollanda, OECD ülkeleri arasında en çok yarı zamanlı çalışana sahip ülke. İş gücünün yaklaşık yarısı tam zamanlı çalışmıyor. Yüksek ücretler ve vergiler nedeniyle fazla mesai cazip değil, aileler genelde zamanı daha fazla paraya tercih ediyor.
Hükümet analizlerine göre, her dört kadından üçü ve her dört erkekten biri haftada 35 saatten az çalışıyor. Sendikalar, haftada dört gün çalışmanın enerji, üretkenlik ve toplum için iyi olabileceğini savunuyor.
Geleceğe Yönelik Endişeler
OECD ekonomisti Nicolas Gonne, Hollandalıların zengin ve daha az çalıştığını, ancak bunun ne kadar sürdürülebilir olduğunun soru işareti olduğunu belirtiyor. Gonne, "Az sayıda işçiyle yapabileceğiniz şey belli" diyerek, işgücü arzını genişletmenin önemine dikkat çekiyor.
İstihdam arzını artırmanın bir yolu, daha fazla Hollandalı kadının tam zamanlı çalışmasını sağlamak olabilir. Ülkede kadın istihdam oranı yüksek, ancak kadınların yarısından fazlası yarı zamanlı çalışıyor. Uygun fiyatlı çocuk bakımına erişim ve yüksek gelir vergisi, tam zamanlı çalışmayı engelleyen faktörler arasında.
Toplumsal Normlar ve Cinsiyet Eşitliği
Hollanda İstatistik Ofisi'nden Peter Hein van Mulligen, toplumda kök salmış "kurumsallaşmış muhafazakarlığa" işaret ediyor. 2024 araştırmasına göre, her üç kişiden biri küçük çocuğu olan annelerin haftada bir günden fazla çalışmaması gerektiğini düşünüyor.
FNV sendikasından Yvette Becker, haftada dört gün çalışmanın cinsiyetler arası uçurumun kapanmasına yardımcı olabileceğini söylüyor. Becker, "İşe daha az devamsızlıkla üretkenlik yönünden kazanırsınız" diye ekliyor.
Sonuç ve Öneriler
Positivity Branding'in kurucu ortağı Bert de Wit, haftada dört gün çalışmanın eğitim ve sağlık gibi sektörlerde istihdamı daha cazip hale getirebileceğini belirtiyor. Gavin Arm ise düşüncelerini "Daha mutlu musunuz? Hayatınızdan daha fazla zevk alıyor musunuz? İşte bütün mesele bu" sözleriyle özetliyor.
Hollanda'nın haftada dört gün çalışma modeli, iş-yaşam dengesi açısından önemli kazanımlar sağlarken, ekonomik sürdürülebilirlik ve demografik zorluklar nedeniyle gelecekteki etkileri yakından izleniyor.
