Ticaret Bakanlığı Araç Kiralama Sektörüne Yeni Düzenleme Getiriyor: Yaş ve Kilometre Sınırı Geliyor
Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtlarının kiralanması süreçlerinde köklü değişiklikler öngören "Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik Taslağı"nı hazırlayarak kamuoyunun ve sektör paydaşlarının görüşüne sundu. Bu kapsamlı düzenleme, tüketici güvenliğini artırmak, hizmet kalitesini yükseltmek ve kayıt dışılığı önlemek amacıyla tasarlandı. Sektörde adil rekabet ortamının tesis edilmesini hedefleyen taslak, özellikle tüketicilerin korunmasına yönelik önemli adımlar içeriyor.
Yetki Belgesi Zorunluluğu ve Bilgi Sistemi Kurulacak
Taslağa göre, ticari faaliyet doğrultusunda taşıt kiralayan her işletmenin yetki belgesi alması zorunlu olacak. Yetki belgesi almak isteyen işletmelerin meslek odasına kayıtlı olması, iş yerinin ikamet veya başka bir mesleki faaliyet amacıyla kullanılmaması ve vergi mükellefi olması gerekecek. Ayrıca, kiralama sorumlularının en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemesi ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı "Seviye 4" belgesini taşıması şartı aranacak.
Bu çerçevede, motorlu kara taşıtı kiralama faaliyetleri ile kiralamaya konu taşıtların takip ve kontrolü amacıyla Bakanlıkça "Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi" kurulacak. Yetki belgesi başvuruları ve diğer belgelendirme işlemleri, bu sistem üzerinden gerçekleştirilecek. Mevcut işletmelere ise yetki belgesi almaları için 1 Ocak 2027 tarihine kadar süre tanınacak.
Yaş ve Kilometre Sınırı Getiriliyor
Tüketici güvenliği ve hizmet kalitesini artırmak amacıyla kiralanacak taşıtlara, yaş, kilometre ve çevresel standartlar gibi niteliksel sınırlar getirilecek. Buna göre, klasik taşıtlar hariç olmak üzere, 100 bin kilometrenin üzerinde veya 5 yaşından büyük taşıtlar kiraya verilemeyecek. İşletmelerin en az 5'inin kendine ait olmak üzere, toplam en az 10 taşıta sahip olması gerekecek.
Büyükşehirlerde faaliyet gösteren işletmeler için birinin Türkiye'de üretilmesi koşuluyla, en az 2 hibrit veya elektrikli taşıtı filolarında bulundurma zorunluluğu getirilerek, çevre dostu ulaşım teşvik edilecek ve yerli üretim desteklenecek.
Depozito Düzenlemeleri ve Tüketici Hakları
Taslak, sözleşme ve ödeme süreçlerinde yaşanan mağduriyetleri önlemeye yönelik de önemli hususlar içeriyor. Alınabilecek depozito tutarı, 1-6 günlük kiralamalarda en fazla 3 günlük, 7-30 günlük veya haftalık kiralamalarda en fazla 7 günlük kira bedeliyle sınırlandırılacak. Depozitodan kesinti yapılabilecek durumlar da yönetmelikle belirlenecek.
Tüketicilerin en büyük sorunlarından biri olan depozito iadesine yönelik adımlar da atılıyor. Bu kapsamda, taşıtın tüketici tarafından iade edildiği tarihi izleyen 7 gün içinde, depozito iadesinin yapılması zorunlu olacak. Tüketicilere, ön ödemeli rezervasyonlarda, teslim saatinden 24 saat öncesine kadar hiçbir gerekçe göstermeden ve kesinti olmaksızın, rezervasyonunu iptal edebilme hakkı tanınacak.
Ayrıca olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma ve yıpranmalar için tüketiciden herhangi bir bedel talep edilememesi, depozitodan herhangi bir kesinti yapılamaması sağlanacak. İşletme ile kiracının anlaşmaya vardığı durumlar hariç olmak üzere, mahkeme kararı olmadan kiracıdan "değer kaybı" adı altında herhangi bir ücret talep edilemeyecek.
Diğer Önemli Düzenlemeler
Taslakta yer alan diğer önemli düzenlemeler şunlardır:
- Periyodik bakımı zamanında yaptırılmayan taşıtların kiraya verilmesi engellenecek.
- Kasko ve sigorta güvenceleri, kiralama bedeline dahil edilerek, kiracının sigorta ve kaskodan yararlanma hakkının ek bir ücret veya şarta bağlanamaması sağlanacak.
- Kiralama işletmelerine, hasar ve arıza durumlarında kiracının her an kolayca ulaşabilmesi için iletişim imkanı sunma, sürekli ve erişilebilir bir bildirim altyapısı oluşturma yükümlülüğü getirilecek.
- Kiracının talebi halinde bebek koltuğu, navigasyon ve hızlı geçiş sisteminin (HGS) işletme tarafından bedelsiz sağlanması zorunlu olacak.
- İlan siteleri ve çevrim içi platformlar, taşıt kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmekle yükümlü olacak. Yetki belgesi olmayan işletmelerin bu platformlarda ilan vermesi engellenecek.
Bu kapsamlı düzenlemelerle, araç kiralama sektörünün daha şeffaf, güvenilir ve tüketici odaklı bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor. Taslak, kamuoyu ve sektör paydaşlarının görüşlerine açık olup, nihai haliyle yürürlüğe girecek.
