Gübre Krizi Dünya Tarımını Derinden Sarsıyor
Petrol ve doğalgaz krizinin ardından gübre üretimi ciddi şekilde sekteye uğradı. Bu durum, küresel ölçekte gıda fiyatlarının hızla yükselmesine yol açtı. Günaydın gazetesi yazarı Mevlüt Tezel, bugünkü köşe yazısında artan enerji maliyetleri ve gübre kıtlığının gıda fiyatları üzerindeki etkilerini detaylı bir şekilde ele aldı.
Enerji Krizi Gübre Üretimini Vurdu
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları sadece petrol ulaşımını azaltıp akaryakıt fiyatlarını artırmakla kalmadı, aynı zamanda doğalgaz fiyatlarını da tetikledi. Bu gelişmeler gübre arzını doğrudan etkiledi. Dünya, artan petrol fiyatlarını ve petrole bağlı ürünlerin pahalılaşmasını belli ölçüde tolere edebilir ancak gübre olmadan tarımsal üretimin sürdürülmesi mümkün değil.
Küresel Üretimde Daralma Yaşanıyor
New York Times'ta yayınlanan bir analize göre, gübrenin büyük bölümü doğalgaz kullanılarak üretiliyor. İran'daki savaş ortamı hem petrol hem de doğalgaz üretimine darbe vurdu. Ayrıca dünyadaki gübrenin yaklaşık üçte biri Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyor ve bu güzergahtaki sorunlar gübre tedarikini sekteye uğrattı.
Üretim durma noktasına geldi:
- Hindistan, Cezayir ve Slovakya'daki gübre fabrikaları yükselen doğalgaz fiyatları nedeniyle üretimi durdurdu veya yavaşlattı.
- Çin, gübre ihracatını kısıtlayan önlemler aldı.
- Dünyanın en büyük gübre üreticilerinden Rusya, Ukrayna ile savaş nedeniyle uluslararası pazara etkin şekilde katılamıyor.
Tarımsal Üretimde Düşüş Bekleniyor
Avustralya'daki buğday çiftçileri daha az ekim yapmaya başlarken, ABD'deki mısır ve soya fasulyesi üreticileri Başkan Donald Trump'tan acil yardım talebinde bulunuyor. Türkiye'de ise sebze ve meyve fiyatlarındaki artışta taşımacılık maliyetlerinin yanı sıra gübre kıtlığının da önemli bir etkisi olabileceği belirtiliyor.
Uzmanlar Kıtlık Uyarısı Yapıyor
Gübre uzmanı Deepika Thapliyal, gübre fiyatlarındaki büyük sıçramanın Hindistan'da kıtlığa bile yol açabileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Dünya Ticaret Örgütü de son raporunda birçok ülkenin gıda arzı açısından ciddi risklerle karşı karşıya olduğunu açıkladı. Küresel gıda güvenliği tehdit altında ve bu durumun Türkiye'deki tüketicileri de doğrudan etkilemesi bekleniyor.
