Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın 1 Temmuz itibarıyla Türkiye genelinde uygulamaya aldığı Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemi, çevresel hedeflerinin yanı sıra fiyat tartışmalarını da beraberinde getirdi. Sistem kapsamında tüketicilere iade ettikleri plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajı başına 1 TL geri ödeme yapılması öngörülürken, bazı ambalajlı su üreticileri bu durumu fırsata çevirdi.
Su fiyatlarına 3 ila 5 lira arasında zam
Türkiye gazetesinin haberine göre, DOA sisteminin yürürlüğe girmesiyle birlikte bazı su markaları, yalnızca 1 liralık depozito bedelini yansıtmakla kalmayıp ürün fiyatlarını 3 ila 5 lira arasında artırdı. Bu durum tüketicilerin yoğun tepkisini çekerken, sosyal medyada çok sayıda kullanıcı fiyat artışlarının depozito uygulamasıyla açıklanamayacağını dile getirdi.
Petrol bahanesiyle yapılan zam geri alınmadı, şimdi de DOA
Su sektöründeki fiyat artışları daha önce de petrol fiyatlarındaki yükseliş gerekçe gösterilerek yapılmıştı. Şişeleme, taşıma ve lojistik maliyetlerinin arttığı belirtilerek ürünlere zam uygulanırken, küresel petrol fiyatlarının daha sonra gerilemesine rağmen fiyatlarda herhangi bir indirime gidilmediği ifade ediliyor. Şimdi ise DOA sisteminin devreye girmesiyle birlikte bazı firmaların yeni maliyetleri gerekçe göstererek fiyatlarını yeniden artırdığı iddia ediliyor.
Sırada maden suyu ve soda var
Sektör kaynaklarına göre benzer fiyat artışlarının önümüzdeki dönemde maden suyu ve soda ürünlerinde de görülmesi bekleniyor. Üreticilerin, DOA logolu cam şişe maliyetlerini gerekçe göstererek yeni fiyat güncellemelerine hazırlandığı belirtiliyor.
DOA sistemi nasıl işliyor?
DOA sisteminde tüketicinin ödediği 1 liralık depozito, doğrudan marketlere veya üretici firmalara kalmıyor. Üretici şirketler ambalaj başına belirlenen depozito tutarını önceden Türkiye Çevre Ajansı'nın (TÜÇA) yönettiği fona yatırıyor. Tüketici ürünü satın alırken bu bedeli ödüyor, boş ambalajı iade ettiğinde ise para, Türkiye Emlak Katılım Bankası altyapısı üzerinden dijital cüzdanına geri aktarılıyor. Sistemin ekonomiye yaklaşık 30 milyar liralık katkı sağlaması hedefleniyor.
Uzmanlardan etiket düzenlemesi önerisi
Fiyat karmaşasının önüne geçilmesi için uzmanlar, içecek ambalajlarında veya raf etiketlerinde "Fiyata 1 TL depozito bedeli dahildir" ibaresinin zorunlu hale getirilmesini öneriyor. Böylece tüketicilerin depozito bedeli ile ürün fiyatındaki gerçek artışı kolayca ayırt edebileceği belirtiliyor.
