Tüketici, gıda, perakende ve sürdürülebilirlik alanlarında faaliyet gösteren 11 kuruluş, gıda israfının azaltılması amacıyla son tüketim tarihi (STT) ve tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT) konusunda toplumsal farkındalığın artırılması için ortak bildiri yayımladı.
Bildiriye imza atan kuruluşlar
Bildiriye imza atan kuruluşlar arasında Gıda Güvenliği Derneği, Gıda Perakendecileri Derneği, Güvenilir Ürün Platformu, Sürdürülebilirlik Akademisi, Sürdürülebilir Gıda Platformu, Temel İhtiyaç Derneği, Tüketici Başvuru Merkezi, Tüketiciyi Koruma Derneği, Tüketici Şikayetleri Federasyonu, Türkiye Gıda Sanayii İşverenleri Sendikası ve Türkiye Gıda ve İçecek Sanayii Dernekleri Federasyonu yer alıyor. Bu kuruluşlar, 'Gıda Okuryazarlığı Seferberliği'ni başlattıklarını duyurdu.
Gıda israfının boyutları
Türkiye'de ev, perakende ve hizmet sektörünü kapsayan doğrudan tüketim aşamasında her yıl yaklaşık 14 milyon ton gıdanın çöpe gittiğine işaret edilen bildiride, çöpe atılanın yalnızca gıda değil, su, enerji, emek, zaman ve gelecek olduğu vurgulandı.
Etiket bilgisi eksikliği
Bildiride, evlerde yaşanan gıda israfının önemli nedenlerinden birinin gıda etiketlerinin doğru yorumlanamaması olduğu belirtilerek, Türkiye'de tüketicilerin yüzde 72'sinin STT ile TETT arasındaki farkı bilmediği ifade edildi. Bu durumun, tüketilebilir durumdaki milyonlarca ton gıdanın ve bu gıdaların üretimi için kullanılan kaynakların gereksiz yere çöpe gitmesine neden olduğu kaydedildi.
Gıda Okuryazarlığı Seferberliği
Bildiride, gıda sektörü, bilim dünyası, tüketici hakları ve sürdürülebilirlik alanlarının temsilcileri olarak bilimsel gerçeklere dayalı bilinçli tüketici topluluğu oluşturmayı amaçlayan 'Gıda Okuryazarlığı Seferberliği'nin başlatıldığı aktarıldı.
TETT ve STT arasındaki fark
Bildiride şu ifadelere yer verildi: 'TETT makarna, bakliyat, konserve ve bisküvi gibi dayanıklı gıdaların kalite ve lezzet göstergesidir. TETT bir tehlike alarmı değildir. Uygun koşullarda saklanan, ambalajı sağlam ve görüntü, koku, tat gibi duyusal özelliklerinde herhangi bir sorun tespit edilmeyen ürünler, TETT'si geçse dahi güvenle tüketilebilir. TETT'si geçen gıdayı kontrol etmeden çöpe atmak, milli serveti çöpe atmaktır. STT et, süt, balık ve yumurta gibi çabuk bozulabilen yüksek riskli gıdaların güvenlik sınırıdır. STT'si geçmiş bir ürünün tadı, kokusu veya görüntüsü değişmemiş olsa bile içinde görünmez patojenler üreyebilir ve sağlık riski oluşturabilir. Sağlığı korumak israf değildir, STT'si geçen gıdalar asla tüketilmemelidir.'
İklim kriziyle mücadele
Gıda israfının iklim değişikliği üzerindeki etkilerine de değinilen bildiride, gıda israfının küresel sera gazı emisyonlarının önemli kaynaklarından biri olduğu belirtilerek, TETT konusunda farkındalık oluşturmanın iklim kriziyle mücadeleye katkı sağlayacağı ifade edildi. Bildiride, gelişmiş ülkelerde TETT'si yaklaşan veya geçmiş gıdaların ekonomiye kazandırılmasının çevresel ve etik sorumluluğun bir parçası olarak değerlendirildiği aktarılarak, Türkiye'de de gıda okuryazarlığının geliştirilmesi ve bilinçli tüketim kültürünün yaygınlaştırılması gerektiği vurgulandı.
Çağrı
Ayrıca bildiride, sürdürülebilirlik ve çevre kuruluşlarına, tüketici derneklerine, üreticilere, gıda perakendecilerine, medya kuruluşlarına ve kamuoyuna çağrıda bulunularak, gıda israfının azaltılması ve gıda okuryazarlığının artırılması için ortak çalışma yürütülmesi istendi.
