Patlıcan, yaz sofralarının vazgeçilmez lezzetlerinden biridir. Sadece mutfaktaki çok yönlü kullanımıyla değil, sağlık açısından sunduğu faydalarla da dikkat çeker. Düşük kalorili yapısı, yüksek lif oranı ve antioksidan içeriğiyle öne çıkan bu sebze, kalp sağlığından sindirim sistemine kadar pek çok alanda vücudu destekler. İşte patlıcanın bilinmeyen yönleri ve yaz sofralarına lezzet katacak nefis bir tarif.
Patlıcanın Besin Değerleri ve Sağlık Faydaları
Bilimsel adı 'Solanum Melongena' olan patlıcan, 'Solanaceae' familyasına aittir. Ilıman iklimlerde tek yıllık, tropik iklimlerde ise küçük bir ağaç şeklinde büyüyen çok yıllık bir bitkidir. Halk arasında 'balcan', 'badılcan' da denir. Yüzde 90'dan fazla su içerdiğinden düşük kalori içeriğine sahiptir. Yüz gram patlıcan tüketimi sadece 25 kalori enerji sağlar.
Patlıcanın kabuğunda bulunan antosiyaninler kolesterolü düşürücü etkisi ile kalp sağlığına faydalıdır. İçeriğindeki vitamin ve mineraller sayesinde kemik oluşumunu destekler ve anemi semptomlarını azaltabilir. Ayrıca patlıcan, diyabeti yönetmede ve sindirim sistemini düzenlemede de etkilidir.
Patlıcanın Faydaları
Patlıcan, hücreleri hasarlara karşı korumaya yardımcı olan A ve C vitaminleri gibi antioksidanlar içerir. Kalp sağlığına, kan şekeri kontrolüne ve göz sağlığına birçok faydası bulunur. Patlıcanın faydaları şu şekilde sıralanabilir:
Sindirime Yardımcı Olabilir
Patlıcan, dengeli beslenmede önemli olan lif içerir. Lif, gastrointestinal ve bağırsak düzeni için oldukça faydalıdır. Aynı zamanda lif, gıdaların emilimini ve besinlerin işlenmesini, sindirilmesini sağlayan mide sularının salgılanmasında etkilidir. Yetişkin bir kişi, her gün yaklaşık 25 ila 38 gram lif tüketmelidir.
Kemik Sağlığı İçin
Bir kase çiğ patlıcan günlük lif ihtiyacınızın yaklaşık yüzde 10'unu karşılar. Kemik sağlığını iyileştiren patlıcan, birçok meyveye renk veren fenolik bileşikler içerir. Bu bileşikler, kemik sağlığını güçlendiren mineral yoğunluğu ile bağlantılıdır. Aynı zamanda patlıcan, osteoporoza etki eden demir ve kalsiyum içerir. Demir eksikliği, anemi olarak kendini gösterebilir; bu da sağlık için tehlikelidir. Anemi, yorgunluk, halsizlik, depresyon, baş ağrısı olarak ortaya çıkabilir. Bu sebeple demir içeren besinler tüketmek kansızlıkla mücadelede önemlidir. Patlıcan içeriğindeki demir sayesinde anemiyi önlemede etkin bir rol oynar.
Patlıcan Nasıl Tüketilmelidir?
Patlıcanın kabuğunu şerit halinde dilimleyerek, yuvarlak bir şekilde kesip fırında pişirebilirsiniz. Kalın ve kremsi bir yapıya sahip olan patlıcanı közleyerek tüketmek yemeklere lezzet katar. Aynı zamanda patlıcan kesilip, kızartılarak da tüketilebilmektedir.
Patlıcan Türleri
Ülkemizde en çok yetiştirilen ve tüketilen patlıcan çeşitleri şunlardır: Kemer patlıcanı, Halkapınar patlıcanı, Bostan patlıcanı, Kirmastı patlıcanı, Yalova patlıcanı, Gönen patlıcanı. Son yıllarda ise dış ülkelerden Long Purple, Viserba ve Black Beauty gibi türler ülkemize girmiştir.
Köz Patlıcanlı Yaz Tavası Tarifi
Bu tarif, yaz akşamları için hafif ve doyurucu bir seçenek sunar. İşte malzemeler ve yapılışı:
Malzemeler
- 4 adet patlıcan
- 3 domates
- 2 yeşil biber
- 1 kırmızı kapya biber
- 2 diş sarımsak
- 200 gram küçük küp doğranmış beyaz peynir
- 5 yemek kaşığı sızma zeytinyağı
- 1 tatlı kaşığı kekik
- Birkaç yaprak taze fesleğen
- Tuz
- Karabiber
Yapılışı
- Patlıcanları ocakta ya da mangalda közleyin. Kabuklarını soyup iri parçalar halinde doğrayın.
- Geniş bir tavaya zeytinyağını alın. İnce doğranmış sarımsakları hafifçe çevirin.
- Ardından doğranmış biberleri ekleyip birkaç dakika soteleyin.
- Kabukları soyulmuş küp şeklinde doğranmış domatesleri ilave edin ve suyunu hafifçe çekene kadar pişirin.
- Közlenmiş patlıcanları tavaya ekleyin. Tuz, karabiber ve kekikle tatlandırın.
- Son olarak beyaz peynir küplerini ilave edip sadece 2 dakika daha pişirin.
- Ocaktan aldıktan sonra üzerine bol fesleğen yaprağı ve biraz daha zeytinyağı gezdirerek servis edin.
Yanına kızarmış köy ekmeğiyle tek başına bile doyurucu, hafif ve nefis bir yaz akşamı yemeği olur.
Püf Noktası
Patlıcanı mutlaka közleyin. Köz ateşinin verdiği hafif is aroması bu yemeğin bütün karakterini değiştiriyor. Eğer mangal yaptıysanız birkaç patlıcanı fazla közleyip dondurucuya kaldırın; yaz boyunca bu tarifi dakikalar içinde hazırlayabilirsiniz.
