Patlıcan, yaz aylarının vazgeçilmez sebzelerinden biridir. Bilimsel adı 'Solanum Melongena' olan patlıcan, 'Solanaceae' familyasına aittir. Ilıman iklimlerde tek yıllık, tropik iklimlerde ise çok yıllık bir bitki olarak yetişir. Halk arasında 'balcan' veya 'badılcan' olarak da bilinir.
Patlıcanın Tarihçesi ve İlginç Bilgiler
Patlıcan Asya kökenli olup ilk olarak Hindistan'da yetiştirilmeye başlanmıştır. 16. yüzyılda İspanyollar tarafından Avrupa'ya tanıtılmış, ancak Avrupalılar uzun süre süs bitkisi olarak yetiştirmiştir. İran yoluyla İslam dünyasına giren patlıcan, 7. yüzyılda Türk topraklarına ulaşmıştır. İçerdiği nikotin nedeniyle mayhoş bir tat veren patlıcana İngilizler 'Mad Apple' (deli elma) adını vermiştir. Hatta İtalya'da bu nedenle üretimi yasaklanmıştır. Dünyada birçok patlıcan çeşidi bulunur ve farklı şekillerde tüketilir. Hint mutfağında popüler olan patlıcanın dokusu domates kıvamındadır.
Patlıcanın Besin Değeri ve Sağlık Faydaları
Yüzde 90'dan fazla su içeren patlıcan, düşük kalorili bir sebzedir. Yüz gram patlıcan sadece 25 kalori enerji sağlar. Kabuğundaki antosiyaninler kolesterolü düşürücü etkisiyle kalp sağlığına faydalıdır. Ayrıca vitamin ve mineraller sayesinde kemik oluşumunu destekler ve anemi semptomlarını azaltabilir. Patlıcan, diyabet yönetimine ve sindirim sisteminin düzenlenmesine de yardımcı olur.
Sindirime Yardımcı Olabilir
Patlıcan, dengeli beslenme için önemli olan lif içerir. Lif, gastrointestinal ve bağırsak düzeni için faydalıdır. Yetişkin bir kişinin günlük 25 ila 38 gram lif tüketmesi önerilir. Bir kase çiğ patlıcan, günlük lif ihtiyacının yaklaşık yüzde 10'unu karşılar.
Kemik Sağlığı İçin
Patlıcan, kemik sağlığını iyileştiren fenolik bileşikler içerir. Bu bileşikler mineral yoğunluğunu artırarak kemikleri güçlendirir. Ayrıca osteoporoza karşı etkili demir ve kalsiyum içerir. Demir eksikliği anemisi yorgunluk, halsizlik, depresyon ve baş ağrısına yol açabilir. Patlıcan, demir içeriği sayesinde anemiyi önlemede rol oynar.
Patlıcan Nasıl Tüketilmeli?
Patlıcanın kabuğunu şeritler halinde soyup yuvarlak dilimleyerek fırında pişirebilirsiniz. Kalın ve kremsi yapısıyla közlenmiş patlıcan, yemeklere lezzet katar. Ayrıca kesilip kızartılarak da tüketilebilir.
Patlıcan Türleri
Türkiye'de en çok yetiştirilen patlıcan çeşitleri şunlardır: Kemer patlıcanı, Halkapınar patlıcanı, Bostan patlıcanı, Kirmastı patlıcanı, Yalova patlıcanı, Gönen patlıcanı. Son yıllarda dış ülkelerden gelen türler ise Long Purple, Viserba ve Black Beauty'dir.
Köz Patlıcanlı Yaz Tavası Tarifi
Malzemeler
- 4 adet patlıcan
- 3 domates
- 2 yeşil biber
- 1 kırmızı kapya biber
- 2 diş sarımsak
- 200 gram küçük küp doğranmış beyaz peynir
- 5 yemek kaşığı sızma zeytinyağı
- 1 tatlı kaşığı kekik
- Birkaç yaprak taze fesleğen
- Tuz, karabiber
Yapılışı
Patlıcanları ocakta veya mangalda közleyin. Kabuklarını soyup iri parçalar halinde doğrayın. Geniş bir tavaya zeytinyağını alın. İnce doğranmış sarımsakları hafifçe çevirin. Ardından doğranmış biberleri ekleyip birkaç dakika soteleyin. Kabukları soyulmuş küp şeklinde doğranmış domatesleri ilave edin ve suyunu çekene kadar pişirin. Közlenmiş patlıcanları ekleyin. Tuz, karabiber ve kekikle tatlandırın. Son olarak beyaz peynir küplerini ekleyip 2 dakika daha pişirin. Ocaktan aldıktan sonra üzerine bol fesleğen yaprağı ve biraz zeytinyağı gezdirerek servis edin. Yanına kızarmış köy ekmeğiyle doyurucu bir yaz akşamı yemeği olur.
Püf Noktası
Patlıcanı mutlaka közleyin. Köz ateşinin verdiği hafif is aroması yemeğin karakterini değiştirir. Mangal yaptıysanız birkaç patlıcanı fazla közleyip dondurucuya kaldırın; yaz boyunca bu tarifi dakikalar içinde hazırlayabilirsiniz.
