Memorial Antalya Hastanesi İç Hastalıkları Bölümü'nden Uzm. Dr. İrem Özçelik, Türkiye'de ve dünyada giderek artan vitamin eksikliklerinin birçok kronik rahatsızlığın temelinde yer aldığı konusunda önemli bir uyarı yaptı. Özçelik, bozulan beslenme alışkanlıkları, toprak kalitesindeki düşüş, hazır gıda tüketimindeki artış ve yetersiz güneş ışığına maruz kalmanın bu sorunu tetiklediğini vurguladı.
Türkiye'de En Yaygın Eksiklikler: D Vitamini ve B12
Yapılan araştırmaların, Türkiye nüfusunun büyük bir bölümünde D vitamini ve B12 eksikliği olduğunu ortaya koyduğunu belirten Uzm. Dr. İrem Özçelik, bu durumun ciddiye alınması gerektiğinin altını çizdi. Özellikle ilginç olan nokta ise, bu eksikliklerin sıklıkla 'kronik yorgunluk', 'fibromiyalji' veya 'depresyon' tanıları ile yıllarca tedavi edilmeye çalışılması. Oysa Özçelik'e göre, basit bir kan testi ile kolayca teşhis edilebilen bu eksiklikler, birkaç aylık uygun takviye ile düzeltilebiliyor.
"Kendimi iyi hissediyorum" demenin, vücutta eksiklik olmadığı anlamına gelmeyeceğine dikkat çeken Özçelik, vitamin eksikliklerinin çoğu zaman sessizce ilerleyip yıllar içinde organ hasarına yol açabileceğini söyledi. Bu nedenle düzenli sağlık kontrollerinin genel sağlık ve kaliteli bir yaşam için hayati önem taşıdığını ifade etti. Ayrıca, bilinçsizce alınan vitamin takviyelerinin, özellikle A, D, E, K gibi yağda eriyen vitaminlerde toksik etki yapabileceği uyarısında bulundu. Vitamin takviyelerine mutlaka kan testi yaptırdıktan sonra, bir doktor veya diyetisyen kontrolünde başlanması gerektiğini vurguladı.
Hangi Eksiklik Hangi Soruna Yol Açıyor?
Uzm. Dr. Özçelik, Türkiye'de yaygın görülen vitamin ve mineral eksikliklerini ve bunların yol açtığı sağlık sorunlarını şöyle sıraladı:
D Vitamini Eksikliği: Türkiye'de görülme oranı %70 ile %90 arasında değişiyor. Kemik erimesi (osteoporoz), kas-eklem ağrıları, bağışıklık sisteminde zayıflık, sık enfeksiyon, depresyon, yorgunluk ve saç dökülmesine neden olabiliyor. Kapalı giyinenler, ofis çalışanları, yaşlılar, koyu tenliler, obez bireyler ile böbrek ve karaciğer hastaları risk grubunda yer alıyor. Özçelik, günde 20-30 dakika, 10.00-15.00 saatleri arasında kollar ve bacaklar açık şekilde güneşlenmenin önemini hatırlattı.
B12 Vitamini Eksikliği: Sessiz ilerleyen bu eksiklik özellikle vejetaryenler, veganlar ve 50 yaş üstü bireylerde yaygın. Kansızlık, el ve ayaklarda uyuşma, hafıza problemleri, depresyon ve yürüme bozukluğuna yol açabiliyor. Hayvansal gıdalar temel kaynak olduğu için, 50 yaş üstünde emilim azaldığından düzenli takviye gerekebiliyor.
Demir Eksikliği: Kadınlarda %30-40 oranında görülüyor. Demir eksikliği anemisi, halsizlik, çarpıntı, saç dökülmesi ve bağışıklık zayıflığına sebep oluyor. Demirin C vitamini ile alınması emilimi artırırken, çay ve kahve tüketimi ise emilimi önemli ölçüde azaltıyor.
Diğer Kritik Vitamin Eksiklikleri ve Etkileri
C Vitamini Eksikliği: Sigara içenler ve yoğun stres altındaki bireylerde sık görülüyor. Diş eti kanamalarına ve yara iyileşmesinde gecikmelere neden olabiliyor.
A Vitamini Eksikliği: Gece körlüğü ve sık enfeksiyonlara yol açabilir.
Folik Asit Eksikliği: Özellikle gebelik döneminde ciddi riskler taşıyor.
K Vitamini Eksikliği: Uzun süreli antibiyotik kullanımında görülebiliyor. Kolay morarma ve kanama eğilimine neden olabilir. Yeşil yapraklı sebzeler iyi bir kaynak olmakla birlikte, bağırsak florası da K vitamini üretiminde rol oynuyor.
Uzman doktor, tüm bu eksikliklerin önlenmesi ve erken teşhisi için düzenli sağlık kontrollerinin ve bilinçli beslenmenin altını bir kez daha çizerek sözlerini tamamladı.
