Görünüşte masum olan ağır okul çantaları, özellikle gelişim çağındaki çocuklar için ciddi bir sağlık tehdidi oluşturuyor. Bel, sırt ve omuz ağrılarıyla kendini gösteren sorunlar, zamanla omurga eğrilikleri gibi kalıcı duruş bozukluklarına dönüşebiliyor. Habertürk'ün 04 Ocak 2026 tarihli haberine göre, bu risk özellikle omurga gelişiminin devam ettiği çocukluk ve ergenlik döneminde daha da kritik bir hal alıyor.
Okul Çantasının İdeal Ağırlığı Ne Olmalı?
Uzmanlar, taşınan okul çantasının ağırlığının çocuğun vücut ağırlığının %10'unu kesinlikle geçmemesi gerektiğini vurguluyor. Bu oran, sağlıklı bir kas-iskelet sistemi gelişimi için temel bir kriter olarak kabul ediliyor. Örneğin, 40 kilogram ağırlığındaki bir çocuk için en fazla 4 kilogram ağırlığında bir çanta taşınması öneriliyor.
Genel bir kılavuz olarak, 12 yaşından küçük çocukların en fazla 4 kg, 12-15 yaş arası çocukların ise en fazla 5 kg çanta taşıması tavsiye ediliyor. Ancak bu sınırların, çantanın uzun süreli ve uzun mesafeler taşınmaması koşuluyla geçerli olduğu unutulmamalı. Uzun mesafeler için bu değerler bile risk oluşturabiliyor. Bu noktada, okul servislerinin kullanımı çocukların omurga sağlığını korumada önemli bir destek sağlıyor.
Ağır Çantaların Yol Açtığı Sağlık Sorunları
Yanlış ve ağır çanta kullanımı, 8-18 yaş aralığındaki çocuklarda çeşitli sağlık problemlerine neden olabiliyor. Bu sorunların başında bel, sırt ve omuz ağrıları geliyor. Daha ciddi sonuçlar ise skolyoz ve kifoz gibi omurga eğrilikleri şeklinde ortaya çıkabiliyor.
Diğer riskler arasında omuzlarda baskıya bağlı uyuşma, kas spazmları ve göğüs kafesine yapılan baskı nedeniyle akciğer kapasitesinde azalma yer alıyor. Ülkemizde birçok okulda öğrenci dolaplarının bulunmaması, çocukların tüm kitap ve defterlerini her gün taşımak zorunda kalmasına ve bu sorunların yaygınlaşmasına zemin hazırlıyor.
Doğru Çanta Seçimi ve Kullanımı İçin Altın Kurallar
Sağlık sorunlarını önlemede doğru çanta seçimi ve bilinçli kullanım büyük önem taşıyor. İşte dikkat edilmesi gereken temel noktalar:
Çanta Seçerken:
- Boş ağırlığı hafif olan modeller tercih edilmeli.
- Gereksiz aksesuar, metal süs ve kalın kaplamalardan kaçınılmalı.
- Çanta, bel hizasının en fazla 5 cm yukarısında bitmeli.
- Omuz askıları ve sırt kısmı yumuşak pedlerle desteklenmiş olmalı.
- Daha büyük yaş grubu için bel kemeri bulunan modeller tercih edilebilir.
- Ağır yük taşıyan çocuklar için tekerlekli çantalar iyi bir alternatif olabilir.
Çanta Kullanırken:
- Çanta mutlaka iki omuza birden takılmalı, tek omuzda taşınmamalı.
- Askılar ne çok gevşek ne de çok sıkı olmalı, çanta sırta tam oturmalı.
- Ağır eşyalar çantanın sırta en yakın olan arka bölmesine yerleştirilmeli.
- Çanta yerden kaldırılırken dizler bükülmeli ve iki elle kavranmalı.
- Aileler haftada en az bir kez çantayı boşaltıp gereksiz eşyaları çıkarmalı.
Şikayet Durumunda Ne Yapılmalı?
Eğer çocuk sırt, bel veya omuz ağrısından şikayet ediyorsa, ilk adım çantanın ağırlığını kontrol etmek olmalı. Omuzlarda kızarıklık veya baskı izi gibi belirtiler varsa, ilgili bölgeye günde 2 kez kısa süreli buz uygulaması yapılabilir. Ancak ağrı devam ediyor, uyuşma, duruş bozukluğu veya hareket kısıtlılığı gözlemleniyorsa, vakit kaybetmeden bir doktora başvurulması gerekiyor. Erken müdahale, kalıcı sorunların önlenmesinde anahtar rol oynuyor.
Sonuç olarak, doğru çanta seçimi, uygun ağırlık ve bilinçli kullanım, çocukların hem güncel hem de gelecekteki omurga sağlığını korumak için hayati önem taşıyor. Aile, okul ve çocuk arasındaki iş birliği ile okul çantası kaynaklı sağlık sorunlarının büyük ölçüde önüne geçmek mümkün.
