Şiddet Eğiliminin Kökenleri Okul Öncesi Dönemde Başlıyor
İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Muhammed Tayyib Kadak, çocuklarda şiddet eğiliminin en sık ergenlik döneminde görünür hale geldiğini ancak riskin çok daha erken yaşlarda başladığını belirtti. Yeşilay Genel Başkan Yardımcılığı görevini de yürüten Kadak, okul öncesi dönemde görülen bazı davranışların ilerleyen yıllar için önemli sinyaller verdiğini vurguladı.
Erken Yaşlardaki Davranışlar Kritik Önem Taşıyor
Prof. Dr. Kadak, "Okul öncesi dönemde öfke kontrolünde ciddi problemler olması, empatinin yeterince gelişmemesi uzun vadede şüpheli davranışlara zemin hazırlıyor" dedi. İlkokul döneminde de riskli davranışların devam edebileceğini belirten Kadak, şu uyarılarda bulundu:
- Kuralları bozma alışkanlığı
- Arkadaşlarına yönelik saldırgan davranışların sürmesi
- Dürtüsellik ve kontrol eksikliği
- Hayvanlara ya da canlılara zarar verme gibi tekrar edici davranışlar
Kadak, bu tür davranışların mutlaka dikkate alınması gerektiğinin altını çizdi.
Akran Zorbalığı ve Aile Ortamının Etkileri
Şiddet eğiliminin ergenlik döneminde görünür hale geldiğini aktaran Kadak, şiddetin ortaya çıkmasında akran zorbalığının belirleyici bir rol oynadığını dile getirdi. "Akran zorbalığına maruz kalmış çocuklar zaman içinde öğrenilmiş çaresizlik içinde ister istemez olumsuz tavırları içselleştirip şiddet davranışı gösterebiliyorlar" diyen Kadak, şu ek açıklamaları yaptı:
Aile içi şiddet, ihmal ve duygusal örselenme yaşayan çocuklar toplumdan uzaklaşıp kendini ifade etme aracı olarak şiddeti tercih edebiliyorlar. Ahlaki yaralanmalar da önemli bir faktör olarak karşımıza çıkıyor. Çocuk yanlışı yapmayla ilgili güven ilişkisini kurmakta ciddi problemler yaşadığında, öfkeyle yola çıkarak etrafa zarar vermenin normal olduğunu düşünebiliyor.
Rol Modeller ve Medyanın Etkisi
Rol model kavramının yaşa göre farklılaştığını vurgulayan Kadak, "Çocuklar küçük yaşlarda anne babayı rol alırken, ergenlik döneminde çevreyi örnek alıyor. Eğer anne baba çocukla sağlıklı bir ortamda ilişki kurmadıysa çocuk ister istemez olumsuz örnekleri almakta" ifadelerini kullandı.
Sosyal medya ve televizyon içeriklerinin etkisine de değinen Kadak, olumsuz davranışların "şöhret, trend, popüler olmak" üzerinden normalleştirildiğini, bu davranışlarla ilgi gördüğünü fark eden çocukların bunu var olma amacı haline getirebildiğini kaydetti.
Çocuk Merkezli Önlemler ve Aile Sorumluluğu
Prof. Dr. Kadak, suça sürüklenmeyi önlemede çocuk merkezli yaklaşımın önemine işaret ederek, bazı çocuklarda dürtüsellik ya da travmalar nedeniyle psikolojik sorunların yaşanabildiğine dikkati çekti. Bu çocuklara yönelik uygun müdahalenin geliştirilmesinin ve ailelerin bakım verme becerilerinin desteklenmesinin önemli olduğunu belirten Kadak, okul ortamında da empati temelli bir yaklaşım gerektiğinin altını çizdi.
Suça eğilimli çocuklar konusunda ailelerin tutarlı olması gerektiğini vurgulayan Kadak, şunları dile getirdi:
- Çocukların ruhsal gelişiminde sevgi, merhamet ve kabul merkezli gitmemiz lazım.
- Sınırları çizmemiz, doğrunun yanlışın ne olduğunu göstermemiz gerekiyor.
- Çocuğu dinlemek, anlayışla karşılamak, bazen de neden kurallarımızın olduğunu ve yaptığının neden yanlış olduğunu anlatmamız lazım.
Çocukların çete ortamlarına neden sürüklendiğinin üzerinde durulup bununla ilgili çözüme odaklanılmasının önemli olduğunu vurgulayan Kadak, çetelere müdahale edilmesinin çocukların bu gruplara yanaşma ihtimalini azaltacağını ifade etti.
Destek Mekanizmalarının Rolü
Prof. Dr. Kadak, hata yapan çocuklara destek vermenin önemli olduğunu belirterek, rehberlik servisleri, sosyal hizmetler ve gerekirse psikiyatrik desteğin bu aşamada devreye girmesinin faydalı olacağını kaydetti. Mahalledeki esnaf, muhtar, aile bireyleri gibi toplumun diğer üyelerinin de çocuklara destek olmasının, bu çocukların riskli ortamlardan uzaklaşmasını sağlayacağını sözlerine ekledi.
