Okulların kapanmasıyla birlikte çocukların günlük rutinleri değişti. Okullar açıkken gün boyu eğitim anlamında faydalı vakit geçiren çocuklar, yaz tatilinde televizyon, bilgisayar, tablet ve telefon ekranları karşısında daha fazla vakit geçiriyor. Ancak kontrolsüz ekran kullanımı, çocukların hem psikolojik hem de fiziksel gelişimlerini olumsuz etkiliyor.
Tatil rutini ve ekran süresi
Yaz tatiliyle birlikte çocukların ekran başında geçirdiği süre önemli ölçüde arttı. Uzmanlar, kontrolsüz ekran kullanımının dikkat dağınıklığı, uyku sorunları ve öfke kontrolü gibi problemlere yol açabileceği uyarısında bulundu. Çocuk ve Ergen Psikoloğu Zeynep Kayhan, ekranı yasaklamak yerine çocukların spor, oyun ve sosyal etkinliklerle desteklenmesi gerektiğini vurgularken, anne-babaların da ekran kullanımında örnek olması gerektiğini söyledi.
Uzmanlardan kritik uyarılar
“Nasıl olsa okul yok” düşüncesiyle ekran süresinin sınırlandırılmamasının dikkat dağınıklığı, sabırsızlık, uyku bozukluğu ve öfke patlamalarına neden olduğunu belirten uzmanlar, aileleri uyarıyor. Ekrana aşırı odaklanan çocuklar, hayatın doğal akışını sıkıcı bulmaya başlıyor ve uzun süre dikkat gerektiren etkinliklerde zorlanıyor.
Zeynep Kayhan, “Her psikolojik sorunun nedeni ekran değildir ancak dikkat problemleri, davranış sorunları, sosyal iletişim güçlükleri, kaygı ve öfke kontrolü gibi birçok alanda aşırı ekran kullanımı mevcut sorunları besleyen en önemli etkendir” dedi.
Ebeveynlere öneriler
Ebeveynlerin ekranı ödül ya da ceza olarak kullanmasının yanlış bir yaklaşım olduğu vurgulanıyor. “Yemeğini yersen tablet”, “Uslu durursan telefon” gibi ifadeler, çocuğun gözünde ekranı daha değerli hale getiriyor ve çocuğun sıkıldığında hemen telefon verilmesi, sıkıntıyla baş etme becerisini engelliyor.
Kayhan, ailelere yaz tatilinde ekran kullanım saatine dair net kurallar oluşturmalarını ve bunun tüm aile bireyleri için uygulanması gerektiğini belirtti: “Çocuklar söyleneni değil, gördüklerini model alır. Anne-babanın sürekli telefon kullandığı bir evde çocuktan ekran kullanımını sınırlamasını beklemek gerçekçi olmaz.”
Alternatif aktiviteler önerisi
Zeynep Kayhan, “Açık havada oyun oynamak, spor yapmak, kitap okumak, birlikte yemek hazırlamak, akşam yürüyüşlerine çıkmak, kutu oyunları oynamak ve çocukların ilgi alanlarına uygun hobilere yönelmek, ekran isteğini azaltacaktır” önerisinde bulunarak “Amaç ekranı yasaklamak değil, çocuğun hayatını zenginleştirmek” diye konuştu.
Velilerin deneyimleri
Yaz tatilinde çocukları ekranlardan uzak tutmak kolay değil. Veliler ekran süresini azaltmak için farklı etkinliklerle çocuklarını hareketli bir tatil geçirmeye teşvik ediyor. İki çocuk annesi Ayşe A., “Çocukları ekrandan uzak tutmak imkansız. Ancak bu süreçte elimden geldiğince farklı aktiviteler yaptırarak ekran karşısında geçirdikleri süreyi azaltmaya çalışıyorum” dedi. Zeynep K. ise çocuklarını ekrandan uzak tutabilmek için farklı aktivitelere yönlendirdiğini anlattı: “Yüzme ve farklı sporlara katılmalarını sağlıyorum. Ne kadar çok hareket eder ve sosyal aktivitelere katılırlarsa, ekrandan o kadar uzak kalıyorlar.”
