Gebelikte Gizli Tehlike: Diyabet Anne ve Bebeği Aynı Anda Etkiliyor
Hamilelik sürecinde çoğu zaman belirti vermeden ilerleyen bazı sağlık sorunları, hem anne adayını hem de bebeği ciddi şekilde etkileyebiliyor. Uzmanlar, özellikle gebelikte ortaya çıkabilen şeker hastalığının fark edilmediğinde, doğumdan bebeğin ilerleyen yaşlarına kadar uzanan risklere yol açabileceğine dikkat çekerek düzenli kontrollerin önemini vurguluyor.
Gebelikte Şeker Hastalığının İki Formu
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Tuğba Sekmenli Tursun, şeker hastalığının kanda bulunan şekerin vücuttaki hücreler tarafından yeterince kullanılmaması, buna bağlı olarak kanda şeker seviyesinin yükselmesi ve sonucunda yükselmiş şekerin vücuttaki hemen hemen tüm organlara zarar vermesi ile sonuçlanan bir hastalık olduğunu belirtiyor. Ülkemizin şeker hastalığının en yüksek oranda görüldüğü ülkelerden biri olduğunu ifade eden Tursun, şeker hastalığının gebelik sırasında da görülebildiğini vurguluyor.
Şeker hastalığının iki şekilde görülebildiğini belirten Op. Dr. Tuğba Sekmenli Tursun, birincisinin gebelikten önce var olan diyabet (Tip 1 ya da Tip 2), ikincisinin de ilk kez gebelikte ortaya çıkan gestasyonel diyabet olduğunu söylüyor. Tüm gebeliklerin yüzde 1-14'ünde gestasyonel diyabet görülebileceğine dikkat çeken Tursun, Türkiye ortalamasının yüzde 7.7 olduğunu ifade ediyor.
Anne ve Bebek İçin Ciddi Riskler
Gebelikte şeker hastalığı görülmesi ve bunun tedavisiz bırakılmasının annede, anne karnındaki bebekte ve yeni doğan bebekte ciddi problemlerin meydana gelmesine sebep olduğunu belirten Op. Dr. Tuğba Sekmenli Tursun, şu uyarılarda bulunuyor:
- Annede görülebilen problemler: Enfeksiyon, bebeğin sıvısının artışı ve bebeğin iri olması, doğum travmaları, artmış sezaryen, doğum sonrası kanama, gebelikte hipertansiyon.
- Anne karnındaki bebekte görülebilen problemler: Yapısal anomaliler, erken doğum, düşük, bebeğin anne karnındaki ani ölümü.
- Yeni doğan döneminde görülebilen problemler: Hipoglisemi, bebeğin iri veya küçük doğması, kalpte büyüme, solunum sıkıntısı, ilerleyen yıllarda diyabet ve obezite riski.
Hastalık, bebeğin genlerinde ilerleyen zamanlarda obezite ve kalp hastalığı gibi rahatsızlıklara ya da yatkınlıklara yol açabilecek değişikliklere de sebep olabiliyor.
Şeker Yükleme Testinin Kritik Önemi
Yüksek riskli gebeliklerle ilgili alanda çalışan hekimlerin gebelere yurt içi ve yurt dışı bilimsel kılavuzlar ve dünya genelinde kabul görmüş güncel yaklaşımlar neticesinde önerilerde bulunduğunu, bunlardan bir tanesinin şeker yükleme testi olduğunu belirten Op. Dr. Tuğba Sekmenli Tursun, şu açıklamaları yapıyor:
"Gebelikte şeker hastalığı görülebilir ancak bu tedavi edilebilir bir hastalıktır. Bu hastalığın da tespiti için şeker tarama ve tanı testlerinin yapılması gereklidir. Sadece açlık, tokluk kan şekeri ölçümü ya da HbA1c gibi bazı kan değerlerine bakılması gebelikte şeker hastalığının çok büyük bir bölümünü tespit edememektedir. Dolayısıyla doktorunuzun aksini önermediği haller dışında şeker yükleme testi bu konuda tanı koydurucu en değerli testtir. Şeker yükleme testinin size de bebeğinize de herhangi bir zararı yoktur. Esasında size ve bebeğinize zarar veren bir durum tanı konulamamış şeker hastalığıdır."
Test Yöntemleri ve Uygulama Süreçleri
Gebelikte şeker yükleme testinin iki şekilde ve 24-28. gebelik haftaları arasında yapıldığına dikkat çeken Op. Dr. Tuğba Sekmenli Tursun, şu bilgileri veriyor:
- Tek basamaklı yaklaşım: 75 gram oral glikoz tolerans testi (OGTT) açlık durumunda yapılır. Gebeden önce açlık durumunda bir kan örneği, 75 gramlık şekerli sıvıyı içtikten 1 ve 2 saat sonra tekrar kan örnekleri alınır.
- Çift basamaklı yaklaşım: 24-28. gebelik haftası arasında 50 gram glikoz tolerans testi yapılır. 1 saat sonra kanda şeker düzeyi bakılır. Sonuç 140 mg/dl veya yüksek ise açlık durumunda iken 100 gram OGTT testi ile kesin tanı konulması gerekmektedir.
Gestasyonel diyabet tanısı konulan vakalarda diyet, yakın kan şekeri takibi ve gerekirse insülin tedavisine başlanması çok önemli bir konu olarak öne çıkıyor.
Şeker Yükleme Testi Hakkında Yanlış Bilinenler
Şeker yükleme testinin zararı olup olmadığı ile ilgili bilgi veren Op. Dr. Tuğba Sekmenli Tursun, 50 gram şeker yükleme testinin yaklaşık 200 kalori, 100 gram OGTT'nin yaklaşık 400 kalori şeker içerdiğini, doğal olmayan tatlandırıcılar içermediğini söylüyor. Değerlerin kolay anlaşılması için örneklendirme yapan Tursun, şu açıklamayı yapıyor:
"Bir dilim baklava yaklaşık 125 kalori içermektedir. 50 gram şeker yükleme testi yaklaşık iki dilim baklava, 100 gram OGTT ile de dört dilim baklavaya eşdeğer glikoz alımı meydana gelmektedir. Bu değerler çoğumuzun günlük hayatında sıklıkla tükettiği miktarda glukoz içeren besinlerdir. Dolayısıyla 50 gram, 75 gram veya 100 gram testleri yapıldığında, bilimsel temeli olmayan iddialar da belirtildiği gibi bebek veya anneyi etkileyen, zehirleyen, sakatlık yapan bir durum meydana gelmemektedir."
Sonuç olarak, gebelik döneminde düzenli kontrollerin yapılması ve şeker yükleme testi gibi tanı yöntemlerinin ihmal edilmemesi, hem anne hem de bebek sağlığı için hayati önem taşıyor.
