Anne-Babalar İçin Kritik Uyarı: Gece Uyandıran Ağrılar Ciddiye Alınmalı
Çocuk Hematoloji-Onkoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hatice Mine Çakmak, 15 Şubat Uluslararası Çocukluk Çağı Kanserleri Günü öncesinde önemli açıklamalarda bulundu. Çocukluk çağı kanserlerinin dünya genelinde her yıl yüz binlerce çocuğu etkilediğini belirten Çakmak, ebeveynlerin dikkat etmesi gereken belirtileri detaylandırdı.
Küresel ve Yerel Vaka Sayıları Endişe Verici
Doç. Dr. Çakmak, 2022 yılı verilerine göre dünyada 0-19 yaş aralığında 275 binden fazla yeni çocukluk çağı kanseri vakasının bildirildiğini açıkladı. Tanı imkanlarının, görüntüleme yöntemlerinin kullanımının, patolojinin ve kanser kayıt sistemlerinin gelişmesiyle daha fazla vakanın tespit edilebildiğini vurguladı. Türkiye'de ise yılda yaklaşık 2 bin 800 ila 4 bin arasında yeni çocukluk çağı kanseri olgusunun tespit edildiği bilgisini paylaştı.
En Sık Görülen Kanser Türleri ve Belirtiler
Çocuklarda en sık görülen kanser türlerini sıralayan Çakmak, genel olarak lösemi, beyin-omurilik tümörleri ve lenfomanın başı çektiğini ifade etti. Türkiye'de ise en sık sırasıyla lösemi, lenfoma ve beyin-omurilik tümörlerinin görüldüğünü belirtti. Küçük yaşlarda nöroblastom ve Wilms tümörü, daha büyük çocuklarda ise kemik ve yumuşak doku sarkomlarının da sıkça rastlanabildiğini ekledi.
Anne-babaların özellikle ciddiye alması gereken belirtiler şunlardır:
- Uzayan ateş ve açıklanamayan solukluk-halsizlik
- Kolay morarma-peteşi ve sık burun–diş eti kanaması
- Gece uyandıran kemik ağrısı ve topallama
- Geçmeyen veya büyüyen lenf bezi şişlikleri
- Belirgin kilo kaybı ve gece terlemesi
- Karında şişlik veya kitle hissi
- Sabahları belirgin baş ağrısına eşlik eden kusma
- Göz bebeğinde fotoğrafta beyaz yansıma (kedi gözü gibi görünüm)
- Eklemlerde şişlik ve hareket kısıtlılığı
Bu belirtilerin varlığında kötü huylu kanserleri araştırmak gerektiğinin altını çizen Çakmak, erken teşhisin hayat kurtardığını ancak çocuklarda belirtilerin sinsi olabileceğini vurguladı.
Çocuk ve Yetişkin Kanserleri Arasındaki Farklar
Çocukluk çağı kanserleri ile yetişkin kanserleri arasında önemli farklılıklar bulunduğunu kaydeden Doç. Dr. Çakmak, yetişkinlerde sigara, alkol ve çevresel faktörlerin daha ön planda olduğunu söyledi. Çocuklarda ise çevresel nedenlere eklenen genetik faktörlerin daha sık görüldüğünü belirtti. Çocuklarda tedavi toleransının daha fazla olduğunu, ancak tedavi yanında büyüme, gelişme, okul hayatı ve ilerideki kısırlık riskinin büyük önem taşıdığını ifade etti. Çocuklarda uzun dönem yan etkilerin kapsamı ve öneminin erişkinlere göre daha büyük olduğunu da sözlerine ekledi.
Toplumdaki Yanlış İnanışlar ve Modern Tedaviler
Toplumda çocukluk çağı kanserlerine dair doğru bilinen yanlışlara değinen Çakmak, kanserin bulaşıcı olmadığını ve çoğu çocuk kanserini anne babanın yaptıklarıyla ilişkilendirmenin, aileyi suçlamanın doğru olmadığını vurguladı. Biyopsinin kanserin her zaman tümörün yayılmasına neden olduğu inanışının da yanlış olduğunu belirtti. Çocukluk çağı kanserlerinin başarı şansının, örneğin lösemilerde bazı türlerde yüzde 95'in üzerine çıkabildiğini, bu nedenle çocukluk çağı tümörlerini ölümle eşleştirmenin yanlış olduğunu ifade etti.
Modern tıpta çocuk onkolojisi alanında son yıllarda yaşanan umut verici gelişmeler hakkında da bilgi veren Çakmak, şunları söyledi:
- Hedefe yönelik tedavi olarak adlandırılan akıllı ilaçların kullanımı yaygınlaşıyor.
- Hücre tedavileri ve kök hücre nakli stratejileri önemli gelişmeler arasında.
- Tisagenlecleucel (CAR-T) tedavisi, nüks-dirençli B-hücreli Akut lenfoblastik lösemi için pediatrik ve genç erişkinlerde FDA onayı almış bir örnek teşkil ediyor.
- Bazı çocuklarda tümörü hedefleyen akıllı ilaçlar (ALK, BRAF-MEK, NTRK gibi hedeflere yönelik tedaviler) yüksek başarı oranları sağlayabiliyor.
Günümüzde çocukluk çağı kanserlerinde genel iyileşme oranının ülkeye ve hastalığın tipine göre değiştiğini belirten Çakmak, 5 yıllık sağ kalım oranının yüzde 70-80 civarında bildirildiğini, ancak bu oranın kanser türüne ve risk grubuna göre değişkenlik gösterdiğini sözlerine ekledi.
