Kolon Kanseri Farkındalık Ayı'nda Kritik Uyarı: Tarama Yaşı 45'e Çekildi
1-31 Mart Kolon Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında açıklamalarda bulunan Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Erdem Akbal, kolorektal kanserlerin hem dünyada hem de Türkiye'de görülme sıklığının arttığını belirtti. Özellikle 45 yaş üzerindeki bireylerde riskin yükseldiğine dikkat çeken Akbal, tarama programlarının hayati önem taşıdığını vurguladı.
Dünya Genelinde Artış Eğilimi Devam Ediyor
Prof. Dr. Erdem Akbal, "Kolon kanseri, tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de hem erkeklerde hem kadınlarda en sık görülen kanser türleri arasında üçüncü sırada yer alıyor. Kansere bağlı ölümlerde ise ikinci sırada. Yapılan araştırmalar, dünya genelinde kolon kanseri vakalarının artış eğiliminde olduğunu gösteriyor. Ancak erken tanı ve tarama programlarının yaygınlaşması sayesinde tedavi başarısında önemli bir artış sağlandı." dedi.
Kolorektal kanserlerin büyük çoğunluğunun adenomatöz poliplerden geliştiğini ifade eden Akbal, bu sürecin genellikle 5-10 yıllık bir zaman dilimini kapsadığını ve tarama programları ile erken evrede tespit edilebildiğini söyledi.
Risk Faktörleri ve Genetik Yatkınlık
Kolon kanseri gelişiminde genetik ve çevresel faktörlerin birlikte rol oynadığını belirten Prof. Dr. Akbal, ailesinde birden fazla kalın bağırsak kanseri olan bireylerin risk altında olduğunu kaydetti. Kolorektal kanser riskini artıran başlıca faktörleri şöyle sıraladı:
- 45 yaş ve üzeri olmak
- Ailede kolorektal kanser öyküsü bulunması
- Obezite ve metabolik sendrom
- Hareketsiz yaşam tarzı
- Liften fakir, kırmızı ve işlenmiş etten zengin beslenme
- Sigara ve aşırı alkol tüketimi
- İnflamatuvar bağırsak hastalığı
Tarama Yaşı 45'e İndirildi: Erken Teşhis Hayat Kurtarıyor
Son yıllarda yapılan çalışmaların, kolon kanserinin görülme yaşının daha erken yaş gruplarına kaydığını gösterdiğini vurgulayan Prof. Dr. Akbal, "Bu nedenle birçok uluslararası kılavuz, ortalama riskli bireylerde tarama başlangıç yaşını 45 olarak güncelledi. Bu yaklaşım, erken başlangıçlı kolorektal kanser vakalarındaki artışa karşı koruyucu bir strateji olarak değerlendiriliyor." ifadelerini kullandı.
Kolorektal kanserlerin çoğu zaman erken evrede hiçbir belirti vermeden ilerlediğine dikkat çeken Akbal, erken evrede saptanan kanserlerde 5 yıllık sağ kalım oranlarının yüzde 90'ın üzerinde olduğunu, ileri evrede ise bu oranın yüzde 15'lere kadar düşebildiğini belirtti.
Altın Standart Yöntem: Kolonoskopi
Kolonoskopinin, kolorektal kanser taramasında altın standart yöntem olarak kabul edildiğini söyleyen Prof. Dr. Akbal, "Kolonoskopi, tanının yanı sıra tedavi ve iyileşmede de önemli bir avantaj sağlıyor. Aynı işlem sırasında poliplerin çıkarılabilmesi, kolon kanserini önleyici etkisinin temelini oluşturuyor. Normal bir kolonoskopi sonrası ortalama riskli bireylerde genellikle 10 yıl arayla tekrar öneriliyor. Ancak bu süre, bireysel risk faktörlerine ve saptanan lezyonların özelliklerine göre değişiklik gösterebiliyor." dedi.
Prof. Dr. Akbal, ailesinde kanser öyküsü olan bireylerin hiçbir belirti beklemeden hekim önerisi doğrultusunda kolonoskopi yaptırması gerektiğini, 45 yaşını dolduran her bireyin ise tarama programına katılmasının yaşam kurtarıcı olduğunu sözlerine ekledi.
