Alzheimer Hastalığında Yanıltıcı İlk Belirtiler
Alzheimer denildiğinde akla ilk olarak unutkanlık gelse de, uzmanlara göre bu hastalık her zaman hafıza kaybıyla başlamıyor. Nöroloji Bölümü'nden Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, hastalığın ilk sinyallerinin çoğu zaman yaşlılıkla karıştırıldığını ve bu durumun tanıyı geciktirebildiğini belirtiyor.
Davranış Değişiklikleri Erken Uyarı Olabilir
Bazı hastalarda öfke patlamaları, içine kapanma, kelime bulma güçlüğü veya şüphecilik gibi davranış değişiklikleri, Alzheimer'ın erken belirtileri olarak ortaya çıkabiliyor. Doç. Dr. Uysal, "Hastalık her hastada aynı kapıdan girmez" diyerek, aynı tanıyı alan iki kişide bile semptomların farklı seyredebileceğini vurguluyor.
Demansın Farklı Türleri ve Klinik Tablo
Demansın, Alzheimer, Lewy cisimcikli demans, frontotemporal demans ve vasküler demans gibi çeşitli hastalıkları kapsayan şemsiye bir kavram olduğunu ifade eden Uysal, klinik tablonun geniş bir yelpazede değerlendirildiğini açıklıyor. Beynin etkilenen bölgesine göre belirtilerin değiştiğini söyleyen uzman, şu örnekleri veriyor:
- Beynin ön bölgeleri etkilendiğinde kişilik ve davranış değişiklikleri görülebilir.
- Yan bölgeler etkilendiğinde dil bozuklukları ortaya çıkabilir.
- Derin yapılar etkilendiğinde ise halüsinasyonlar yaşanabilir.
Bilişsel Rezerv ve Hastalığın Seyri
Hastalığın seyrinde genetik yapı, eğitim düzeyi, stres, hipertansiyon ve diyabet gibi faktörlerin rol oynadığını belirten Doç. Dr. Uysal, bu durumu "bilişsel rezerv" kavramıyla açıklıyor. Bazı beyinlerin oluşan hasarı daha uzun süre telafi edebildiğini, bu nedenle aynı tanının her hastada aynı klinik tabloya yol açmadığını ifade ediyor.
Kıyaslamalar Süreci Zorlaştırıyor
Hasta yakınlarının sıklıkla "Başkasında böyle olmamıştı" şeklindeki kıyaslamalar yaptığını aktaran Uysal, bu yaklaşımın tedavi sürecini zorlaştırdığını söylüyor. "Bu süreç kişiye özeldir" diyen uzman, hasta yakınlarının bu gerçeği bildiğinde suçluluk duygusunun azaldığını ve beklentilerin gerçekçi hale geldiğini vurguluyor.
Hastaya Anlayışla Yaklaşmak Önemli
Demansın uzun bir yolculuk olduğunu hatırlatan Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, hastaların "inat" veya "huysuzluk" gibi görünen davranışlarının ardında genellikle korku ve kontrol kaybının yattığını belirtiyor. Uysal, "Görevimiz, her ailenin ve her beynin kendine özgü hikayesini yargılamadan dinlemektir" diyerek, hastalara yargılayarak değil, anlayarak yaklaşmanın önemine dikkat çekiyor.
