Uzman Psikolog Aileleri Uyarıyor: Çocuklarda Zorbalık Temeli Oluşturuyor Olabilirsiniz
Dr. Behçet Uz Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görevli Uzman Psikolog Sibel Özgür Vatansever, son dönemde giderek artan akran zorbalığı sorununa ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Vatansever, ailelerin farkında olmadan çocuklarının zorba davranışlarının temellerini atabildiğini belirterek ebeveynleri uyardı.
Akran Zorbalığı Tesadüfen Ortaya Çıkmıyor
Uzman Psikolog Sibel Özgür Vatansever, akran zorbalığının bir çocuğa başka bir çocuk veya çocuk grubu tarafından uygulanan psikolojik ya da fiziksel şiddet olduğunu tanımladı. "Bu durumda süreklilik ve kasıt vardır, rastgele ve tek seferlik değildir" diyen Vatansever, çocukların gelişim sürecinde deneyimledikleri davranışlar sonucunda kendilik algılarını oluşturduklarını ifade etti.
Vatansever, "Çocuklar karşı tarafı tanımlar ve bazı davranışları yapmaya hakkı olup olmadığına dair kanaatler geliştirir. Zamanla karşısındakini zorbalayan bir bireye dönüşebilir" şeklinde konuştu.
Kritik Gelişim Dönemleri: 3-6 ve 7-12 Yaş
Çocuklarda sosyal gelişimin 3-6 yaş döneminde şekillendiğini vurgulayan Vatansever, bu dönemin çocuğun hem biricik olduğunu hem de grup içinde "herkes kadar" olduğunu öğrendiği bir süreç olduğunu belirtti. 7-12 yaş aralığının ise kendilik algısının oluştuğu, öz güvenin ve "Ben nasıl bir insanım?" sorusunun yanıtlarının şekillendiği kritik bir dönem olduğunu ifade etti.
"Bir çocuk 7-12 yaş aralığında edindiği deneyimlerle kendini ve çevresini konumlandırır" diyen Vatansever, bu dönemdeki yanlış davranış kalıplarının içselleştirilebileceğine dikkat çekti.
Ailelerin İki Temel Yanlış Tutumu
Uzman Psikolog Vatansever, zorbalık davranışının temelinde yatan iki farklı aile yapısına dikkat çekti:
- Şiddeti Çözüm Yolu Olarak Gören Aileler: Bu ailelerde çocuklar ya doğrudan şiddete maruz kalıyor ya da şiddete tanıklık ediyor.
- Aşırı Koruyucu ve Çocuğu Her Durumda Haklı Gören Aileler: Bu gruptaki aileler, çocuklarının küçük yaşlardan itibaren gösterdiği olumsuz davranışları "Şaka yaptı", "Öyle demek istemedi" gibi ifadelerle normalleştirebiliyor.
Vatansever, "Aileler iyilik yaptıklarını düşünerek farkında olmadan çocuklarının zorba davranışlarının temellerini oluşturabiliyor. Çocuğun yanlış davranışının farkına varmasının ve bunu düzeltmeyi öğrenmesinin önüne geçiliyor" açıklamasını yaptı.
Zorbalık İleri Yaşlara Taşınıyor
Bir çocuğun küçük yaştan itibaren kendi isteklerini her koşulda başkalarının önünde tutması, istediğini elde etmek için sınır tanımaması ve karşı tarafa verdiği zararın farkında olmaması durumunda bu davranışları içselleştirebileceğini belirten Vatansever, "Çocuk böyle bir hakkı olduğuna inanır ve bu davranış biçimini öğrenerek ileriki yaşlarda da zorba bir bireye dönüşebilir" uyarısında bulundu.
Bu şekilde gelişen bir kendilik algısının ileride barışçıl, insancıl ve sorumluluk sahibi bir kişilik ortaya koymayacağını ifade eden uzman, zorbalığın çoğunlukla denetimsizlik, kuralsızlık ve yaptırımın olmadığı ortamlarda ortaya çıktığını söyledi.
Tutarlı ve İstikrarlı Aile Ortamı En Temel Çözüm
Çocuğun kendilik algısının oluştuğu 7-12 yaş döneminde, kendini tanımlayabileceği güvenli ve destekleyici ortamların önemine dikkat çeken Vatansever, çocuklara yeteneklerini ortaya koyabilecekleri alanlar sunulması gerektiğini belirtti.
"Çocukların aktif olduğu, becerilerinin desteklendiği ortamlar oluşturulmalı" diyen uzman, her gelişim döneminin farklı ebeveynlik ihtiyaçları olduğunu vurguladı.
Psikolojik desteğin yalnızca sorun yaşandığında değil, koruyucu amaçla da önemli olduğuna dikkat çeken Vatansever, "Bir çocuğun ruhsal bağışıklığını güçlendiren en temel unsur, sevildiğini ve güvende olduğunu hissettiği, tutarlı ve istikrarlı bir aile ortamıdır. En temel ebeveyn davranışı tutarlı ve istikrarlı olmaktır" açıklamasını yaptı.
Bu sayede çocukların dışarıda karşılaştıkları zorbalığı daha hızlı fark edebileceklerini ve sağlıklı tepkiler geliştirebileceklerini sözlerine ekledi.
