TBMM Adalet Komisyonu, kamuoyunda '12. Yargı Paketi' olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'ni kabul etti. Teklif, icra ve iflas süreçlerinden idari yargıya, ceza muhakemesinden IBAN düzenlemesine kadar geniş bir yelpazede düzenlemeler içeriyor.
İcra ve İflas Kanunu'nda Değişiklikler
Teklifle, Yargıtay, bölge adliye mahkemeleri ve ilk derece mahkemelerince verilen para, vekalet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin ilamların idare tarafından gecikmeksizin yerine getirilmesi öngörülüyor. Alacaklı veya vekilinin idareye banka hesap numarasını bildirerek başvurması halinde, başvuru tarihinden itibaren en geç 1 ay içinde ödeme yapılmazsa ilamlı icra takibi başlatılabilecek. Ancak bu başvuru yapılmadan doğrudan ilamlı icra yoluna gidilemeyecek.
Miras yoluyla edinilen ve üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazlarda ortaklığın satış yoluyla giderilmesi durumunda, birinci artırma sadece malik mirasçılar arasında yapılacak. Bu usul bir defaya mahsus uygulanacak.
Elektronik satış portalında yapılacak ilanlarda, alacaklıların teminat yükümlülüğüne ilişkin düzenlemeler getiriliyor. İhale alıcısının süresinde bedeli yatırmaması halinde teminatın iade edilmeyeceği, satış masraflarına mahsup edileceği ve kalanın hak sahiplerine ödeneceği belirtiliyor. Ayrıca en yüksek teklifi verip bedeli yatırmayanlara teklif ettikleri bedelin yüzde 5'i oranında idari para cezası verilecek.
Noterlik Kanunu'nda Düzenleme
Noterlik evrak ve defterleri, mahkeme, sulh ceza hakimliği ve cumhuriyet başsavcılıklarınca veya resmi dairelerce incelenebilecek. Evrak aslının istenmesi halinde noter, bir örneğini çıkarıp aslına uygunluğunu onaylayacak ve aslını ilgili merciye gönderecek. Onaylı örnek talep edildiğinde, noter evrakı elektronik ortamda tarayıp güvenli elektronik imzayla imzalayarak iletecek. Bu işlemler için yevmiye numarası verilmeyecek, posta ve yol masrafı hariç harç, vergi gibi ücret alınmayacak.
Danıştay ve İdari Yargı Düzenlemeleri
Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesi için 23 Temmuz 2026'da sona erecek süre 4 yıl uzatılarak 2030'a çekildi. Boşalan her 2 üyelik için bir üye seçimi uygulaması da 2030'a kadar ertelendi.
İdare mahkemelerinde tek hakimle çözümlenecek dava kapsamı genişletildi. Konusu 486 bin lirayı aşmayan idari işlemlere karşı iptal ve tam yargı davaları, öğrenci disiplin ve sınıf geçme davaları, kamu görevlilerinin geçici görevlendirme, yolluk, lojman ve izin işlemlerine karşı davalar ile uyarma cezasına karşı davalar tek hakimle görülecek. Ayrıca 486 bin lirayı aşmayan vergi davaları da tek hakimle karara bağlanacak.
İstinaf incelemesinde bölge idare mahkemesi, kararı hukuka uygun bulursa ancak gerekçeyi doğru bulmazsa gerekçeyi değiştirerek istinaf başvurusunun reddine karar verebilecek. Belirli usul eksiklikleri halinde ise istinaf başvurusu kabul edilerek dosya ilk derece mahkemesine gönderilecek.
Adli Tıp ve Hakim-Savcı Yardımcıları
Adli tıp ihtisas kurulu başkan ve üyeliklerine atanmak için en az tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık ya da doktora şartı aranacak. Görev süresi 4 yıl olarak belirlendi.
Hakim ve savcı yardımcılarına eğitim verilecek; yazılı sınavda eğitim konularından soru sorulacak ve 100 tam puan üzerinden değerlendirilecek. Sözlü sınavda adayın mesleki yeterliliği, Türkçe kullanımı ve genel kültürü değerlendirilecek. Ayrıca, hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurulması halinde uyarma cezası verilecek.
Kanuni Faiz ve Taşınmaz Satışları
Kanuni faiz oranı, Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu kapsamında sözleşmeyle belirlenmemişse, TCMB'nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80'i olarak belirlendi. Oran 30 Haziran'da 5 puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında yeni oran geçerli olacak.
Vesayet altındaki kişinin taşınır ve taşınmaz satışları, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'ne entegre elektronik satış portalında açık artırmayla yapılacak. Taşınmaz satışında ihale, vesayet makamının onamasıyla tamam olacak ve onama kararı 10 gün içinde verilecek. Bu hükümler 3 ay sonra yürürlüğe girecek.
Ceza Muhakemesi Değişiklikleri
Genetik inceleme sonuçları kimlik bilgilerinden arındırılarak özel bir sisteme kaydedilecek ve bir örneği dosyada delil olarak saklanacak. Bilgiler, kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz süresinin dolması, itirazın reddi, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesi halinde derhal; diğer hallerde mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren 20 yıl sonra cumhuriyet savcısı huzurunda yok edilecek.
Bilgisayarlarda arama ve el koyma işlemlerinde, cumhuriyet savcısının kararı 24 saat içinde hakim onayına sunulacak. Onaylanmaması halinde kopyalar ve çözümlenen metinler derhal imha edilecek. El konulan veriler, kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren 15 yıl sonra yok edilecek.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması
Sanığa yüklenen suçtan dolayı 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasına hükmedilmesi halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilecek. Sanık 5 yıl denetime tabi tutulacak. Denetim süresinde kasten yeni suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa dava düşecek. Aksi halde hüküm açıklanacak. Bu hükümler işkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçlarında uygulanmayacak.
IBAN Düzenlemesi
Komisyonda kabul edilen önergeyle, dolandırıcılık suçlarına iştirak edenlerden, kendisine veya başkasına ait banka hesabı, kredi kartı gibi ödeme araçlarını veya banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları ya da kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan bilgileri başkasına vermekle sınırlı kalanlara verilecek ceza yarı oranında indirilecek. Düzenleme, suçu planlayan, organize eden veya esas menfaati sağlayan kişileri kapsamıyor.
TBMM Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel, 'Organize dolandırıcılıkla mücadelemizde en küçük bir geri adım söz konusu değildir. Düzenleme yalnızca, suça katkısı banka hesabını veya hesabın kullanılmasını sağlayan bilgi ve araçları vermekle sınırlı kalan kişiler bakımından daha ölçülü bir değerlendirme yapılmasını amaçlamaktadır' dedi.
Geçiş Hükümleri
Teklifin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilanı yapılmış açık artırmalar eski hükümlere tabi olacak. İdare mahkemelerindeki tek hakim düzenlemesi, yürürlükten sonra açılan davalara uygulanacak. Danıştay temyiz başvurusuna ilişkin hüküm, yürürlükten sonra verilen bölge idare mahkemesi kararları için geçerli olacak. IBAN düzenlemesi kapsamında, infaz aşamasındaki hükümlüler mağdurun zararını 6 ay içinde giderirse etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilecek.
