Yargıtay, çıraklık sigortasının emeklilikte dikkate alınmasına ilişkin önemli bir karara imza attı. Çıraklık döneminde doğrudan üretimde çalışanların, bu sürelerin sigorta başlangıcı olarak kabul edilmesi talebiyle açtığı davada Yargıtay, mahkeme kararını bozarak eksik inceleme yapıldığına hükmetti.
Çıraklık Sigortası Davası
1987-1989 yılları arasında 16 yaşında Makine Kimya Endüstrisinde (MKE) çırak olarak çalışan bir kişi, bu dönemdeki çalışmalarının uzun vadeli sigorta kollarına tabi olduğunu iddia ederek emekliliğine sayılması için iş mahkemesinde dava açtı. İş mahkemesi, tanıkların ifadelerine dayanarak davacının üretime yönelik çalıştığını ve meslek öğrenme amacının ağır basmadığını değerlendirerek talebi kabul etti. Bölge adliye mahkemesi de bu kararı onadı.
Yargıtay'ın İnceleme Kriterleri
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, temyiz incelemesinde sosyal güvenlik hakkının anayasal bir hak olduğuna dikkat çekti. Kararda, sigortalı çalışma sürelerinin tespitine ilişkin davaların özel bir özenle yürütülmesi gerektiği vurgulandı. Mahkemelerin, davacıyla ilgili tüm belge ve kayıtları işverenden istemesi, SGK dosyasını getirtmesi, ücret bordroları ve puantaj kayıtlarını incelemesi, aynı dönemde çalışan işçileri tanık olarak dinlemesi, SGK müfettiş raporlarını talep etmesi ve tarafsız tanıklar bulması gerektiği belirtildi.
Çıraklık İlişkisinin Tanımı
Yargıtay, 506 sayılı eski Sosyal Sigortalar Kanunu'na atıfta bulunarak, çıraklık döneminde analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları hükümlerinin uygulanamayacağını hatırlattı. Ancak, çırağın üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılması ve meslek eğitiminin arka planda kalması durumunda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyeceği vurgulandı.
Yargıtay'ın Bozma Gerekçesi
Kararda, MKE gibi nitelikli askeri malzeme üreten bir kurumda çalışan davacının, henüz 16 yaşında ve çıraklık sözleşmeli olduğu, üretime nasıl katıldığının yeterince araştırılmadığı belirtildi. Mahkemenin, davacının hangi işleri yaptığı, bu işler için gerekli yeterliliğe nasıl sahip olduğu konusunda detaylı inceleme yapmadığı ifade edildi. Bu nedenle Yargıtay, yerel mahkeme kararını bozarak dosyayı yeniden incelenmek üzere gönderdi.
Kararın Anlamı
Yargıtay kararı, çıraklık sigortasının kesin olarak emeklilikte dikkate alınamayacağı anlamına gelmiyor. Aksine, çırağın fiilen üretimde çalıştığı ve eğitimin ikinci planda kaldığı durumlarda, bu sürelerin sigorta başlangıcı olarak kabul edilebileceği belirtiliyor. Ancak bu durumun tüm yönleriyle ve delillerle ortaya konulması gerekiyor.
