Dijital Çağda Telif Hakları Sempozyumu: Yapay Zekâ ve Medya Dönüşümü Masaya Yatırıldı
İstanbul Ticaret Üniversitesi ev sahipliğinde gerçekleştirilen Ulusal Dijital Medya ve Telif Hakları Sempozyumu, dijital dönüşümün telif hakları alanında yarattığı yeni riskleri ve çözüm önerilerini kapsamlı bir şekilde değerlendirdi. Akademi, medya ve sektör temsilcilerinin bir araya geldiği etkinlikte, yapay zekâ, dijitalleşme ve içerik üretimi ekseninde telif haklarının geleceği çok boyutlu olarak ele alındı.
Açılışta Dijital Dönüşüm ve Telif Vurgusu
Sempozyumun açılış konuşmasını yapan İstanbul Ticaret Odası Meclis Başkanı Dr. Erhan Erken, dijital çağda bilgiye erişimin kolaylaşmasının içerik üretimini artırırken, telif hakları açısından yeni sorunları da beraberinde getirdiğini ifade etti. İçerik üreticilerinin emeğinin korunmasının büyük önem taşıdığını vurgulayan Dr. Erken, özellikle dijital platformlar karşısında üreticilerin haklarının güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Telif Hakları Derneği Başkanı Cafer Vayni ise konuşmasında, telif haklarının yalnızca hukuki bir mesele değil aynı zamanda kültürel ve ekonomik bir değer olduğunu belirtti. Yapay zekâ ile birlikte içerik üretim süreçlerinin değiştiğini ifade eden Vayni, mevcut telif sistemlerinin bu dönüşüme uyum sağlamakta zorlandığını dile getirdi.
Özel Hukuk ve Ceza Hukuku Perspektifleri
Sempozyumun ilk oturumu olan "Özel Hukuk Yönünden Telif Hakları" başlıklı bölümde, İstanbul Ticaret Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şaban Kayıhan, telif hakkının fikrin kendisini değil, ifade ediliş biçimini koruduğunu vurguladı. Kayıhan, yapay zekânın mevcut hukuk sisteminde henüz hak sahibi olarak kabul edilmediğini ifade etti.
Boğaziçi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Bilişim Hukuku Anabilim Dalı Dr. Öğretim Üyesi Dr. Muhammed Furkan Akıncı, yapay zekâ sistemlerinin haber içerikleriyle eğitilmesinin telif hukuku açısından önemli tartışmalar doğurduğunu belirterek, çoğaltma hakkı ve lisanslama süreçlerinin bu alanda belirleyici olacağını dile getirdi.
"Ceza Hukuku Yönünden Telif Hakları" başlıklı dördüncü oturumda ise, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Muhammed Demirel, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 71. Maddesi kapsamında çoğaltma hakkının ihlali konusunu ele aldı. Demirel, dijital ortamda izinsiz çoğaltma fiillerinin ceza hukuku bakımından doğurduğu sonuçlara dikkat çekti.
Dijital Medya ve Sektörel Dönüşüm
İkinci oturumda, dijital medya ekosisteminde telif hakları sektör temsilcilerinin değerlendirmeleriyle masaya yatırıldı. Demirören Medya Dijital Mecralar Grup Direktörü Deniz Ayas, dijital mecralarda içerik dolaşımının hızlanmasının telif ihlallerini artırdığını ve platformların içerik üzerindeki belirleyici rolünün her geçen gün güçlendiğini vurguladı.
Anadolu Ajansı Yurtiçi Pazarlama ve İş Geliştirme Direktörü Fatih Uysan, haber içeriklerinin izinsiz kullanımının medya kuruluşları açısından ciddi bir ekonomik kayıp oluşturduğunu belirterek, dijital ortamda içerik takibinin artık zorunluluk haline geldiğini ifade etti.
Ekonomi Gazetecileri Derneği Başkanı Hasan Arslan, telif meselesinin yalnızca hukuki bir konu olmadığını, aynı zamanda güçlü bir ekonomik paylaşım sorunu olduğunu vurguladı. Arslan, dijital platformların reklam gelirlerinin büyük bölümünü topladığını, içerik üreticilerinin ise bu gelirden yeterli pay alamadığını dile getirdi.
Yeni Medya, Yapay Zekâ ve Yaratıcı Sektörler
Üçüncü oturumda "Yeni Medya Ekosisteminde Telif Hakları" konusu ele alındı. Atlas Üniversitesi Sanat, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi Dijital Oyun Tasarımı Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Begüm Aylin Önder, yapay zekânın sanat ve tasarımda özgünlük ve eser sahipliği kavramlarını dönüştürdüğünü vurguladı.
Namık Kemal Üniversitesi Güzel Sanatlar, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Emre Ahmet Seçmen, yapay zekânın sinema üretim süreçlerinde giderek daha fazla yer aldığını, ancak telif konusunda belirsizliklerin sürdüğünü ifade etti.
Medipol Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Korhan Mavnacıoğlu, reklam sektöründe yapay zekânın maliyet avantajı sağlarken yaratıcılığı standartlaştırma riski taşıdığını ve telif hakkının kime ait olduğu sorusunun giderek daha kritik hale geldiğini belirtti.
Sonuç ve Değerlendirmeler
Sempozyumda yapılan değerlendirmelerde, dijitalleşme ve yapay zekâ ile birlikte telif hakları alanında yeni düzenlemelere ve teknolojik çözümlere duyulan ihtiyacın arttığı vurgulandı. Akademi ve sektör temsilcilerinin katkılarıyla gerçekleşen etkinlik, telif haklarının geleceğine ilişkin önemli bir fikir alışverişi zemini sundu. Katılımcılar, hukuki, ekonomik ve teknolojik boyutlarıyla ele alınan konuların, dijital çağda telif haklarının korunması için kapsamlı bir yol haritası oluşturduğunu ifade ettiler.
