Mahinur Özdemir Göktaş, T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı olarak, ailenin bir milletin hafızası olduğunu vurguladı. İnsanın dünyayı ailede tanıdığını, dil ve vicdanın orada şekillendiğini belirten Göktaş, ailenin sadece bireylerin bir araya geldiği bir hane değil, kuşaklar arası emanetin teslim edildiği, sevgi ve sorumluluğun öğrenildiği bir medeniyet zemini olduğunu ifade etti. Tarihin, güçlü ailelerin kurduğu güçlü toplumların hikâyesi olduğunu söyleyen Bakan, 2026-2035 dönemini kapsayan Aile ve Nüfus 10 Yılı'nın bu hafızayı geleceğe taşıma kararlılığı olduğunu dile getirdi.
Tarih Bize Ne Söyledi?
Son iki yüzyıl, nüfusu kalkınmanın önünde bir engel sayan anlayışın gölgesinde geçti. Malthus'un 1798'de ileri sürdüğü gıdanın artan nüfusa yetmeyeceği tezi, II. Dünya Savaşı sonrasında neo-Malthusçu yaklaşımlarla yeniden canlandı ve küresel nüfus politikalarını şekillendirdi. İnsanı üretken bir özne değil, kaynaklar üzerinde bir yük olarak tanımlayan bu indirgemeci anlayış, çocukların bereket değil maliyet, ailenin huzur değil külfet olarak görülmesine yol açtı. Ancak tarih, Malthus'u doğrulamadı; sanayi devriminden bu yana dünya nüfusu on katına çıkarken gıda üretimi daha hızlı arttı.
Ülkemizin Demografik Tablosu
Türkiye'de toplam doğurganlık hızı, 2017'den bu yana nüfusun kendini yenileme eşiği olan 2,1'in altında seyrediyor. TÜİK'in 2024 projeksiyonundaki düşük senaryo, 2100 yılında nüfusun 54 milyona ineceğini tahmin ediyor. Birleşmiş Milletler'in 2024 projeksiyonu ise daha çarpıcı: Yüzde 80 tahmin aralığında 38 milyona, yüzde 95 aralığında 25 milyona kadar düşüş öngörülüyor. İlk evlenme ve ilk anne olma yaşı 30'a yaklaştı, hiç evlenmeme oranları artıyor. Hanelerin yüzde 58,1'inde çocuk bulunmazken, sadece yüzde 5,7'sinde üç çocuk var. Yıllık doğum sayısı son on yılda 400 binden fazla azaldı. 65 yaş üstü nüfus oranı yüzde 11,1'e yükseldi, bazı illerde bu oran yüzde 20'yi geçti.
Dünya Uyanırken
Bu mesele sadece Türkiye'nin değil, dünyanın meselesi. Avrupa'dan Uzak Doğu'ya kadar birçok ülke demografik bir kırılmayla yüzleşiyor. Rusya nüfusu en öncelikli mesele ilan etti, Güney Kore “demografik ulusal acil durum” açıkladı. Çin, 40 yıllık tek çocuk politikasından vazgeçerek üç çocuk çağrısı yapıyor. Japonya, Norveç, İtalya, Sırbistan, Hırvatistan ve İran gibi ülkeler nüfus politikaları için özel birimler kurdu. Dünya rotayı değiştiriyor; endişe ortak, kaygı bir. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ifadesiyle doğurganlık hızındaki düşüş Türkiye için “varoluşsal bir tehdit, savaştan beter” bir durumdur.
Türkiye'nin Cevabı: Aile Dostu Ekosistem
Türkiye, bu küresel kırılmaya kendi medeniyet birikiminden beslenen bir cevap veriyor. Aile dostu ekosistem; çalışma hayatından konut politikalarına, çocuk bakım hizmetlerinden eğitim sistemine, sosyal güvenlikten kentsel tasarıma kadar tüm politika alanlarının aile merkezinde yeniden okunmasıdır. 2024'te Ailenin Korunması ve Güçlendirilmesi Eylem Planı oluşturuldu, Aile ve Nüfus Politikaları Daire Başkanlığı kuruldu. Nüfus Politikaları Kurulu ve Aile Enstitüsü hayata geçirildi. 2025 yılı Aile Yılı ilan edildi. Aile ve Gençlik Fonu ile 199 binden fazla genç yararlandı, 140 binden fazla evlenen gence 11,6 milyar TL ödeme yapıldı. Doğum yardımları kapsamında bir milyona yakın anneye 15,9 milyar TL ödendi. Üç ve daha fazla çocuklu ailelere sosyal konutta öncelik tanındı, yarı zamanlı çalışma yaygınlaştırıldı, doğum izinleri 24 haftaya çıkarıldı.
Öncelikli Şart: Güçlü Aile Yapısı
Bakan Göktaş, çalışmaların Cumhurbaşkanı'nın “Güçlü bir ülke, güçlü bir millet, huzurlu bir toplum olabilmenin öncelikli şartı güçlü bir aile yapısına sahip olmaktır” sözüyle yürütüldüğünü belirtti. Toplumsal cinsiyet ideolojisi ve cinsiyetsiz toplum akımlarına karşı kararlılıkla mücadele edildiğini vurguladı. Sosyal Risk Haritaları ile 648 sosyal gösterge kullanılarak hane bazında risk endeksi hesaplanıyor. “İlk Öğretmenim Ailem” uygulamasıyla anne-babalara rehberlik sağlanıyor. 15 yaş altı çocuklara yönelik sosyal medya düzenlemesi hayata geçirildi.
Aile ve Nüfus Diplomasisi
Türkiye, Birleşmiş Milletler Ailenin Dostları Grubu'na üye oldu. 2025'te Uluslararası Aile Forumu düzenlendi. İslam İşbirliği Teşkilatı'nın 2026-2035 Eylem Planı'na “ailenin, nesillerin ve güçlü nüfus yapısının korunması” başlığı eklendi. 2026-2035 yıllarının Aile ve Nüfus 10 Yılı ilan edilmesi önerisi kabul edildi.
Aile ve Nüfus 10 Yılı: Kalıcı Bir Vizyon
Cumhurbaşkanı tarafından 2026-2035 dönemi Aile ve Nüfus On Yılı ilan edildi. Vizyon Belgesi, 2 Mayıs 2026'da Resmî Gazete'de yayımlandı. Beş stratejik öncelik belirlendi: aile kurumunu ve nesilleri korumak, evliliği teşvik etmek, doğurganlık hızını artırmak, gençleri nitelikli yetiştirip yaşlı refahını gözetmek, kırsalı kalkındırarak nüfus dengesini sağlamak. Uygulama modeli dinamik bir döngü üzerine kuruldu; iki yıllık planlar, yıllık izleme raporları ve her yıl mayıs ayının son haftası Milli Aile Haftası ile takip edilecek.
Bir Milletin Yarına Verdiği Söz
Aile ve Nüfus On Yılı, bir milletin yarına verdiği sözdür. Bakan Göktaş, vatandaşlara çağrıda bulundu: “Bu yolculuk hepimizindir. Çocukların evimize bereket, sokaklarımıza neşe, ülkemize istikbâl getirdiği günlere yeniden ulaşmak hep birlikte mümkündür.”
